الەمدەگى باستى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەتىن كۇن ەنەرگياسى 2050 جىلعا دەيىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ جارتىسىن ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتەتىن ەلەكتر قۋاتىنىڭ نەگىزگى قاينارىنا اينالۋى ءتيىس. وسى ورايدا, شىمكەنتتىك عالىمدار كوممۋنالدىق قىزمەت باعالارىن تومەندەتۋ ماقساتىندا عىلىمي جوبالار ازىرلەۋدە. ال شالعايداعى ەلدى مەكەندە ورنالاسقان شارۋا قوجالىقتارىن ەلەكتر ەنەرگياسى جانە اۋىز سۋمەن, جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى جوبالارىنا شەتەلدىكتەر قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن گەرمانيانىڭ يۋليح قالاسىنداعى كۇن ەنەرگەتيكاسى ينستيتۋتى اراسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىلىپ, ەنەرگەتيكا سالاسىندا يننوۆاتسيالىق جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋ باعىتىندا بىرقاتار عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. گەرمانيالىق عالىمدار اسىرەسە شىمكەنتتىك ارىپتەستەرىنىڭ كۇن ەنەرگياسى ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن جىلجىمالى قوندىرعى جوباسىن بىرلەسە وندىرىسكە ەنگىزۋگە مۇددەلى. نەمىس عالىمدارىن قىزىقتىرىپ وتىرعان قانداي جوبا؟ «كەڭ-بايتاق ەلىمىزدە يگەرىلمەگەن جەر كوپ. ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ءتيىمسىز بولىپ سانالاتىن شالعاي ورنالاسقان شاعىن اۋىلدار دا از ەمەس. ەن دالاداعى كەن بارلاۋشىلارعا دا, شوپاندارعا دا جارىق پەن ساپالى اۋىز سۋ قاجەت. مىنە, ءبىز ۇسىنىپ وتىرعان ءموبيلدى جىلجىمالى قوندىرعى وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋىنا ىقپال ەتەدى. بۇل قوندىرعى توتەنشە جاعداي كەزىندە دە, اسكەريلەردىڭ وقۋ-جاتتىعۋى ءۇشىن دە كەرەك تەحنيكا. جوبانىڭ نەگىزگى باعىتى كۇن ەنەرگياسىن پايدالانىپ, ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرۋ. جوبا بويىنشا قوندىرعى 5 كيلوۆاتت ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرىپ, تاۋلىگىنە 200-250 ليتر سۋ بەرەدى. ياعني, ءبىر وتباسىن جارىقپەن جانە سۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. جىلۋ دا بەرەدى. ءبىزدىڭ وڭتۇستىكتە جىلدىڭ باسىم بولىگىندە اۋا رايى ىستىق جانە اشىق بولىپ كەلەدى. كۇن ەنەرگياسىن شامامەن 300 كۇن پايدالانۋعا, ەلەكتر قۋاتىنا اينالدىرۋعا مۇمكىندىك بار. سونداي-اق, قوندىرعى اۋاداعى ىلعالدان سۋ الىپ جينايدى. جىلجىمالى قوندىرعىنىڭ جىل ون ەكى اي توقتاۋسىز جۇمىس ىستەپ تۇرۋى دا جان-جاقتى ەسەپتەلىپ, قارالعان. وندىرىلەتىن قۋات پەن سۋ مولشەرىن ۇلعايتۋعا دا بولادى», دەيدى جوبا اۆتورلارىنىڭ ءبىرى م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ وقىتۋشىسى, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت سەرىك دوسىبەكوۆ.
عالىمداردىڭ عىلىمي ەڭبەگىنىڭ وندىرىسكە ەنگىزىلۋىن وبلىس اكىمدىگى دە قوش كورىپ وتىر. جۋىردا وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن وسى سالاعا جاۋاپتى ماماندار گەرمانيالىق پروفەسسورلارمەن كەزدەستى. بونن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى شتەفان كۋرتسمان, كۇن ەنەرگەتيكاسى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ۋلف گەرمان, كۇن ەنەرگەتيكاسى ينستيتۋتىنىڭ جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرى دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى كريشتيانۋ بوۋران مەن م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ پروفەسسورلارى قاتىسقان كەزدەسۋدە جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جايى تالقىلاندى. پروفەسسور ش.كۋرتسماننىڭ ايتۋىنشا, بىرلەسكەن جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى ارنايى جىلجىمالى قوندىرعىلار ورناتۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ شالعايدا تۇراتىن فەرمەرلەرى مەن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن شاعىن بيزنەس وكىلدەرىن ەلەكتر ەنەرگياسى جانە اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ. جوبا ناقتى زەرتتەلىپ, قوندىرعىلار ورناتىلعان جاعدايدا, قوسىمشا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. سونداي-اق, كەزدەسۋ بارىسىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقىپ بوكەنباەۆ جوبانىڭ قاجەتتىلىگىنىڭ وتە جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, وبلىس تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەتىندىگىن جەتكىزدى.
ء«بىزدىڭ وبلىستا ەلەكتر قۋاتىنا مۇقتاج, الايدا ەلەكتر جەلىسىن تارتۋ قىمباتقا تۇسەتىن اۋىلدار بار. وبلىس اكىمدىگى قوندىرعى وسىنداي جەرلەرگە كەرەك دەپ وتىر. زەرتتەۋلەردى گەرمانيالىق ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە جاسايمىز. دەگەنمەن, ولار وندىرىسكە ەنگىزەتىن كومپانيانىڭ قازاقستاندىق بولعانىن قالاپ وتىر. جەرگىلىكتى كومپانيا قىزىعۋشىلىق تانىتسا, بىرگە قارجى سالىپ, شىمكەنتتە ءوندىرىستى ۇيىمداستىرۋعا مۇددەلى. ەكى ەل ۋنيۆەرسيتەتىنە ورتاق يننوۆاتسيالىق جوبانىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ باسىم بولىگى گەرمانيانىڭ ءبىلىم مينيسترلىگى جاعىنان قارجىلاندىرىلادى. ءبىز دە قاراپ وتىرعان جوقپىز, بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جەتىلدىرە ءتۇسۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەۋدەمىز. ارىپتەستەرىمىزدى گەرمانياعا شىلدە ايىنا شاقىرىپ وتىر. بارىپ كەلگەن سوڭ جۇمىس ىلگەرىلەيدى دەگەن سەنىمدەمىز. ارينە, مەملەكەتتىك قولداۋ قاجەت», دەيدى جوبا اۆتورلارىنىڭ ءبىرى م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ وقىتۋشىسى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت سەرىك يسمايلوۆ.
سونداي-اق, عالىمداردىڭ مالىمدەۋىنشە, قوندىرعى باعاسى قىمبات ەمەس, قولجەتىمدى بولماق.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
