الماس احمەتبەك,
اقىن
«كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» العاشىندا, شاعىن ولەڭ بولىپ جازىلدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ قارساڭىندا ءبىز ءالى قيىر جايلاپ, شەت قونىپ جۇرگەنبىز. «ەلىم» دەپ وتكەن اسقار جاكۋلين ەسىمدى ۇلتجاندى, ىسكەر باۋىرىم بار ەدى. سول باۋىرىم دۇنيەدەن قايتاردا وسيەت قالدىرىپتى. وسيەتىندە ەكى-اق نارسە ايتىپتى: «مەن دۇنيەنىڭ بارلىق بۇرىشىن ارالادىم. ءوزىم ءۇشىن كوپ كەرەمەتتەر تاپتىم. باي بولدىم, باقىتتى بولدىم. ومىرىمە ريزامىن. مەن ءۇشىن دۇنيەدەگى ەڭ ۇلى وقيعا – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت بولعانى. ال مەنىڭ ومىرىمدەگى ەڭ ۇلى شەشىم – قازاقستانعا قونىس اۋدارۋىم», دەپتى.
اسقار باۋىرىم ايتقانداي, ومىرىمىزدەگى ەڭ ۇلى شەشىمدى جاساپ, 1993 جىلى ازاتتىقتىڭ ون ءتورتىنشى ايىندا العاش رەت تۋعان ەلىمنىڭ توپىراعىنا تابانىم تيگەندە, قورعاس بەكەتىنەن جەلبىرەگەن تۋىمىزدى كوردىم. تۋدىڭ قۇدىرەتى جۇرەگىمدى شارپىپ وتكەندەي بولدى. ادامداردىڭ اسقاق سەزىمىن اسپاننان اعىل-تەگىل شاشىپ, مەملەكەتتىلىگى بار ەل ەكەنىن مەڭزەپ تۇرعان تالاي جۇرتتىڭ جەلبىرەپ تۇرعان جالاۋىن كورىپ ءجۇرمىز, بىراق سول ساتتە كوز الدىمدا تۇرعان تۋ مەن ءۇشىن باسقا ەدى. اقىندا اياقاستى كەلەتىن الاقۇيىن سەزىم, شالقىپ كەلەتىن شابىت دەگەن بولادى. تاپ سول ساتتە تۋ ماعان عانا ارناپ ءتىل قاتىپ تۇرعانداي كورىندى. سونداي كوڭىل-كۇيدىڭ اسەرىمەن جازىلعان ولەڭنىڭ العاشقى شۋماعى:
كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى
باقىتتىڭ ەلجىرەگەنى,
قيىردا قالعان قازاقتىڭ
اتا جۇرتىنا جەتە الماي
كوزىنىڭ مولدىرەگەنى, – دەپ ءورىلدى.
كەيىن ساحنادان وقىعان كەزىمدە جارق ەتىپ, جاي ءتۇسىرىپ وتەتىندەي وتتى ولەڭ بولعانىن سەزىنىپ ءجۇردىم. كەيىن ەلىمىزدەگى تانىمال سازگەرلەر بۇل ولەڭگە اندەر جازا باستادى. ءوزىمنىڭ دە قولىما دومبىرا الىپ, ءان سالاتىن ادەتىم بار. بىراق مەنىڭ جۇرەگىمدى جارىپ شىققان ولەڭمەن بۇل اندەردىڭ قاۋىشۋىنا كوڭىل تولمادى. ءسويتىپ, وزىممەن جانى سىرلاس اقىن, ءوزى سازگەر, ءوزى ءانشى ەرمۇرات زەيىپحاندى شاقىرىپ الىپ, «وسى ولەڭگە ماجور ىرعاقتاعى كەڭ تىنىستى, پاتريوتتىق رۋحتاعى ءان جازايىقشى» دەگەن ۇسىنىسىمدى ايتتىم.
ەرمۇرات وتە تالانتتى جىگىت ەدى, ەكى كۇننىڭ ىشىندە ەكى نۇسقاداعى ءان جازىپ الىپ كەلدى. ەكەۋى دە ماجور, ەكەۋى دە دياپازونى كەڭ داۋىسقا ارنالعان. بالالارىمنىڭ ءبارى دە مۋزىكا مەكتەبىندە وقيتىندىقتان, ۇيدە ەكى فورتەپيانو تۇراتىن. ەرمۇرات زەيىپحان جازىپ اكەلگەن اندەردىڭ ەكەۋىن دە كۇيساندىقتا ويناپ بەردى, ەكىنشى اۋەنى قازىر ەسىمدە قالمادى, ءسويتىپ, بۇگىنگى كۇنى ەل اۋزىنداعى جۇرگەن نۇسقاسىن تاڭدادىق. اۋەننىڭ كەي جەرىنە ولەڭگە بەيىمدەپ, ازداپ وزگەرىس ەنگىزدىك. سوڭىنان ەرمۇراتپەن بىرگە بالالارىم دا, زايىبىم دا, ءوزىم دە قوسىلىپ, ەكى ساعاتتاي وسى ءاندى شىرقادىق.
ءان ەرمۇرات زەيىپحاننىڭ دا كوڭىلىنەن شىقتى, تۋ تۋرالى مۋزىكالىق تولعانىسى تۋعاننان كەيىن ءوزى دە تالاي ۋاقىتقا دەيىن قۋانىش قۇشاعىندا ءجۇردى. ەكى فورتەپيانونىڭ بىرەۋىن باۋىرىمنىڭ ەڭبەگى ءۇشىن بايعازىعا بەردىم. سول تارتۋىم ەرمۇراتتىڭ ۇيىندە ءالى تۇر. ول ءان جارىققا شىققان سوڭ ون جىلدان كەيىن دۇنيەدەن قايتتى. بىراق العاشقى جىلدارى بۇل ءان قازىرگىدەي تانىمال بولا المادى. العاشىندا ءان بەلگىلى وپەرا ءانشىسى مايرا مۇحامەدقىزىنىڭ ليريكالىق سوپرانو داۋسىمەن ورىندالعان بولاتىن. قورعانىس مينيسترلىگى ءانسامبلىنىڭ ءانشىسى بولىپ جۇرگەندە ەرمۇرات زەيىپحاننىڭ ء وزى دە ورىندادى, ەلباسىنىڭ الدىندا دا شىرقادى.
بىراق بۇل ءاننىڭ باعى لوندون وليمپياداسىنان كەيىن اشىلدى. سول جىلى دۇركىن-دۇركىن جەڭىسكە قول جەتكىزگەن سپورتشىلارىمىز تۇعىرعا كوتەرىلىپ, تەلەديداردان شىرقالعان سايىن قازاقى نامىس, مەملەكەتشىلدىك, ۇلتتىق رۋح انمەن بىرگە توگىلدى. ءار قازاقتىڭ ايتقىسى كەلگەنى وسى ولەڭ جولدارىنداعى ءسوز بولىپ شىعا كەلدى. ءانى مەن ءسوزى قاۋىشىپ, كوپتىڭ جۇرەگىنە قونا كەتتى. ەل اعالارىنىڭ ءبىرى ۇلكەن جيىندا تۇرىپ: «ەرمۇرات ەكەۋىڭ وسى اندەرىڭ ارقىلى قازاق حالقىنىڭ رۋحىندا پاتريوتتىق توڭكەرىس جاسادىڭدار», دەگەن ەدى.
«كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» ءانىنىڭ جالپىحالىقتىق ءان بولىپ كەتۋىندە, ارينە, يبراگيم ەسكەندىر باۋىرىمنىڭ ەڭبەگى زور. ءوزى ارانجيروۆكاسىن جاساپ, ءاننىڭ تابيعاتىن ەستراداعا بەيىمدەپ, دومبىرا مەن سىرناي ءۇنىن قوسىپ ورىنداعانى, راسىندا دا, جۇرەككە جىلى ءتيىپ, جاڭالىق بولىپ قابىلداندى.
باسقا ورىنداۋشىلاردى ايتپاعاندا, قازاقستاندا 10 000-داي مەكتەپ بولسا, سول مەكتەپتەردىڭ بار وقۋشىسى جانى قالاپ جاپپاي ورىندايتىنى ءاننىڭ ەلىن, جەرىن, ۇلتىن, وتانىن سۇيۋگە ۇندەيتىن قۋاتقا يە ەكەنىن بىلدىرسە, ونى ەستىگەن سايىن كوڭىلىم مارقايادى. «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنىنىڭ» پاتريوتتىق رۋحتاعى جىگەرلى جىرلاردىڭ قاتارىن تولىقتىرعانىنا ولەڭ اۆتورى رەتىندە قۋانامىن.
الماتى
