ۆيتسە-پرەمەر وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتىرىس وتكىزدى. وعان جەرگىلىكتى زاۋىتتاردىڭ ديرەكتورلارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ءوندىرۋشى كومپانيالار وكىلدەرى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر قاتىستى.
اوك-ءتى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى مىندەتىنىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن زاماناۋي تەحنيكا جانە قۇرال-جابدىقتارمەن قامتۋدى ارتتىرۋ, سونداي-اق, ەل اۋماعىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋدى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
اتالعان ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اعىمداعى ۋاقىتتا ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جاساۋشى كاسىپورىندار وكىلدەرى كىردى.
جۇمىس توبى وتىرىستارىنىڭ قورىتىندىسى مەن ماشينا-تراكتور پاركىنىڭ جاڭعىرۋى كولەمىنىڭ ءوسىمىن تەجەۋشى جاعدايلاردى تالداۋ بارىسى جانە تومەن دەڭگەيلى ءوندىرىس زەرتتەلىمىنە سايكەس اشم تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋدى دامىتۋدىڭ جول كارتاسى ازىرلەندى.
جول كارتاسىندا كورسەتىلگەن ءىس-شارالار قولدا بار قۋاتتىلىقتاردى ەسەلەپ, ءوندىرىستىڭ جاڭا تۇرلەرىن ارتتىرۋعا, شىعارىلىپ جاتقان ءونىمنىڭ سۇرىپتاماسىن ۇلعايتۋعا جانە مۇنىڭ ناتيجەسىندە فەرمەرلەردى الەمدىك بالامالارىنان ءبىر دە كەم ەمەس ساپالى ءارى ارزان وتاندىق تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ايتا كەتەيىك, بيىلدان باستاپ وتاندىق وندىرىسكە باعىتتالعان تەحنيكا مەن قۇرال-جابدىقتاردى سۋبسيديالاۋدىڭ ادىستەمەسى وزگەردى.
ايتالىق, بۇعان دەيىن شەتەلدىك استىق جيناۋشى ءبىر كومباينعا 30 ملن تەڭگە بەرىلسە, بيىلدان باستاپ بۇل قاراجاتقا 3 استىق جيناۋشى كومباين سۋبسيديالانادى.
مۇنىڭ وزىندە, شەتەل تەحنيكاسى دا ادەتتەگىدەي سۋبسيديالانا بەرەدى. الايدا, ولاردىڭ باعاسىنىڭ تىم قىمبات بولۋىنا بايلانىستى قارجىلاندىرىلۋى 5-7% دەڭگەيىندە بولماق. ال وتاندىق تەحنيكا ءۇشىن 25% كومەك بەرىلمەك.
وتاندىق وندىرۋشىگە قايتا بەيىمدەۋ ارقىلى «قازاگروقارجى» اق تەحنيكانى ليزينگكە بەرۋ ادىستەمەسى قايتا قارالدى. ءوز كەزەگىندە, اتالعان شارالار تىزبەگى قازىردىڭ وزىندە الىناتىن تەحنيكا كولەمىن 50-70%-عا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋدە. ياعني, بۇل جاڭارتۋ قارقىنىن 1,5-2 ەسەگە ارتتىرماق» - دەپ اتاپ ءوتتى ۆيتسە-پرەمەر.
وتىرىس بارىسىندا جول كارتاسىنىڭ ورىندالۋى جايىندا ءسوز قوزعالىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىن جاساۋ, ونىڭ ىشىندە, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىقتارىن پايدالانۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. سونداي-اق, ءتۇرلى وڭىرلەردەگى كاسىپورىنداردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن قۇرىلعىلارىن جانە ولاردىڭ بولشەكتەرىن جاساۋ بويىنشا كووپەراتسيالانۋ مۇمكىنشىلىكتەرى قارالدى.
سونداي-اق, وبلىس اكىمدىگىندە 3 وبلىس وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان وتىرىس بولىپ ءوتتى.
بيىل اوك-ءتى دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ قارقىندى جۇمىستارى باستالادى.
بۇل ءۇشىن مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەر اراسىندا مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان. ولاردىڭ اياسىندا مايلى جانە جەمدىك, جارمالىق جانە مال ازىعى داقىلدارى, قانت قىزىلشاسى ەگىستىكتەرىن 900 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋ قاراستىرىلعان.
كەزدەسۋ بارىسىندا ا. مىرزاحمەتوۆ ءار گەكتاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەكسپورتتىق الەۋەتكە يە جوعارى ءتۇسىمدى داقىلدار ءوسىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
جالپى العاندا, كوكتەمگى ەگىن ەگۋگە دايىندىق بارىسىمەن تانىسا كەلە, مينيستر تۇڭعىش رەت اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن اقىرعى قۇننىڭ 6%-عا تومەندەگەنىنە باسا نازار اۋداردى. بۇل كورسەتكىش بىلتىر 9%-دى قۇراعان بولاتىن. ءوز كەزەگىندە, بۇل جاعداي نەسيە بەرۋ قۇرىلىمدارى ساتىلارىنىڭ قىسقارۋى ارقىلى مۇمكىن بولىپ وتىر. سونداي-اق, نەسيەلەر بويىنشا تالاپ ەتىلەتىن قۇجاتتار سانى ازايدى.
بيىل بىرەگەي جانە اسىل تۇقىمداردى سۋبسيديالاۋ قايتا قالپىنا كەلتىرىلدى. تۇقىم شارۋاشىلىعىنا بولىنەتىن بيۋدجەت كولەمى وتكەن جىلدىڭ كولەمىنەن 3 ەسە ارتىق ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ءجون. مينيمالدى نورمالار توقتاتىلدى. بۇل فەرمەرلەردى سۋبسيديا الۋعا ىنتالاندىرادى. ال بۇرىنعى سحەما بويىنشا تۇقىمنىڭ از عانا كولەمى سۋبسيديالاناتىن.
تىڭايتقىشتاردى سۋبسياديالاۋ تەتىكتەرى وزگەردى. بۇعان دەيىن سۋبسيديا نورماسى پايىزدىق نەگىزدە تۇزىلسە, ال بيىلدان باستاپ ناقتى ساندارمەن كورسەتىلەدى. بۇل دا فەرمەرلەرگە تىڭايتقىشتى ساپاسى مەن باعاسىنا قاراي قاي ەلدە جاسالعاندىعىنا قاراماستان, ەركىن تاڭداۋ جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, تىڭايتقىش سۇرىپتاماسى ۇلعايادى. بيىل تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋ تۇرلەرى 156-نى قۇراپ وتىر. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 85 بولعان. قازىردىڭ وزىندە 200 مىڭ توننا تىڭايتقىش الىنىپ ۇلگەردى.
قازىرگى تاڭدا سولتۇستىك ايماقتىڭ استىق سەبۋشى وبلىستارىندا (اقمولا, قوستاناي, سولتۇستىك قازاقستان) اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ەگۋ جۇمىستارى بارىنشا قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىلعى 23 مامىرداعى جاعداي بويىنشا اتالعان وبلىستاردا جازدىق ماساقتى داقىلدار 5 ملن گا اۋماققا ەگىلگەن. بۇل كوزدەلگەن كولەمنىڭ 44%-ىن قۇرايدى. مايلى داقىلدار – 771 مىڭ گا (60,4%), كوكونىس – 8,9 مىڭ گا (73,3%), كارتوپ – 48,8 مىڭ گا (88,1%) ەگىلگەن. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قانت قىزىلشاسى 400 گا اۋماقتا ەگىلگەن. بۇل كوزدەلگەن اۋماقتىڭ 35%-ى.
ەگىس جۇمىستارىنىڭ قارقىنى وتە جاقسى. استىق داقىلدارىنىڭ ەگىلىپ ۇلگەرگەن اۋماعى بىلتىرعى جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 124 مىڭ گا ارتىق نەمەسە 2,6%, مايلى داقىلدار 222 مىڭ گا (40,5%), كارتوپ – 1 مىڭ گا (2%), كوكونىس – 0,5 مىڭ گا (6%).
سونىمەن قاتار, ۆيتسە-پرەمەر پروبلەمالى اگروحولدينگتەر تاقىرىبىن دا اينالىپ وتپەدى. قازىرگى تاڭدا ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا اشم وكىلدەرى, اقمولا, قوستاناي جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى, «اتامەكەن» ۇكپ, قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعى, «قازاگرو» ۇبق» اق جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانك وكىلدەرى كىردى.
ءاربىر پروبلەمالى اگروحولدينگ بويىنشا نەسيەگەرلەر كەڭەسى قۇرىلدى, ولار سول حولدينگكە قاراستى ءاربىر كاسىپورىن بويىنشا القالى تۇردە شارالار تىزبەسىن قابىلدايدى.
ايتا كەتەيىك, ساپار اياسىندا مينيستر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىن دە ارالادى.
