28 قاراشادا اۋە اپاتىنا ۇشىرعان برازيليانىڭ «شاپەكوەنسە» فۋتبول كلۋبىنا وڭتۇستىك امەريكا كۋبوگى بەرىلدى. ول كولۋمبيانىڭ مەدەلين قالاسىندا وسى كۋبوكتىڭ فينالدىق كەزدەسۋىنە بارا جاتقان ەدى. ۇشاق جانارمايدىڭ تاۋسىلۋىنان اۋەجايعا جەتپەي قۇلادى. بورتتا 72 جولاۋشى جانە 9 ەكيپاج مۇشەسى بولعان. ولاردىڭ بەسەۋى ءتىرى قالدى.
برازيليالىقتار وڭتۇستىك امەريكا كۋبوگىنىڭ فينالىندا كولۋمبيالىق «اتلەتيكو ناسونال» كومانداسىمەن كەزدەسۋى ءتيىس بولاتىن. قايعىلى وقيعادان كەيىن كولۋمبيالىقتار بۇل كۋبوكتان باس تارتقاندىقتان, CONMEBOL (وڭتۇستىك امەريكا فۋتبول كونفەدەراتسياسى) «شاپەكوەنسە» كومانداسىن جەڭىمپاز دەپ تانىدى. مۇنىمەن قوسا, 2 ملن دوللار سىياقى بەرىلدى.
Le Parisien باسىلىمى اقپاراتىنا سايكەس فرانتسيانىڭ «پاري سەن جەرمەن» كومانداسى برازيليالىق كلۋبقا 42 ملن ەۋرو اۋدارماق. سونىمەن قاتار, يسپانيانىڭ «بارسەلونا» مەن «رەال» اراسىنداعى كەزدەسۋدەن تۇسكەن قارجىنى كومەك رەتىندە اۋداراتىنى تۋرالى جاريالاندى. ايتا كەتەيىك, بۇل ماتچتاعى بيلەتتىڭ ورتاشا باعاسى 659 دوللار تۇرادى. ال ستاديوننىڭ سىيىمدىلىعى – 99 354 ورىن.
اپاتتان امان قالعان فۋتبولشىلار جونىندە مىنانداي كوڭىل جۇباتارلىق حابار بار: قورعاۋشى حەليو سامپەرو نەتونىڭ جاراقاتى اۋىر ەمەس, ءتىپتى جاقىندا الاڭعا قايتا ورالۋى مۇمكىن. اۋىر جاراقات العان الان رۋسشەل العاشىندا ج ۇلىنىنا زاقىم كەلگەندىكتەن سال اۋرۋىنا ۇشىراپ, مۇگەدەك ارباسىنا تاڭىلادى دەگەن اقپارات تاراعان. بىراق دارىگەرلەر ونىڭ جاقىن ارادا قايتا ورنىنان تۇراتىنىن مالىمدەدى. ال قاقپاشى جاكسون فولماننىڭ وڭ اياعىنان ايرىلعانمەن, سول اياعىنىڭ قيمىلعا كەلگەنى دە كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتتى.
فۋتبولشىلار مىنگەن ۇشاقتىڭ اپاتقا ۇشىراۋى وتكەن عاسىردىڭ قىرقىنشى جىلدارىنان تىركەلە باستاپتى. ءبىز سول اپاتتارعا شولۋ جاساماقپىز.
«تورينو», 1949
وتكەن عاسىردىڭ 40-شى جىلدارىنداعى يتاليانىڭ ازۋلى كوماندالارىنىڭ ءبىرى بولاتىن. اسىرەسە, ىشكى چەمپيوناتتا ءۇش جىل قاتارىنان الدىنا قارا سالماي تۇرعاندىقتان (1946, 1947, 1948 ج) «تورينونىڭ» اتاعى دۇركىرەپ-اق ەدى. قايعىلى جاعداي ورىن العانعا دەيىن ا سەرياسىندا كوش باستاپ, جاقىن قارسىلاسىنان ءتورت ۇپاي الدا كەلە جاتقان.
تۋريندىكتەردىڭ 18 فۋتبولشىسى, كلۋبتىڭ باسشىلارى, بىرنەشە جۋرناليست, ياعني بورتىندا جالپى سانى 31 ادام بار Fiat G.212CP ۇشاعى 1949 جىلدىڭ 4 مامىرىندا اپاتقا ۇشىراپ, الەمدى ءدۇر سىلكىندىردى.
وقيعا بىلاي بولعان: «فيات G-212CP» ۇشاعى العاشىندا ليسسابوننان ميلانعا ۇشىپ كەلۋى كەرەك ەدى. الايدا, ەكيپاج ۋاقىت وزدىرماي تىكەلەي تۋرين قالاسىنا باعىت الۋدى ءجون كورەدى. بۇل ۋاقىتتا كۇن رايى بۇزىلىپ, قالانى سوقىر تۇمان باسىپ تۇرعان. سونىڭ سالدارىنان شامامەن 17:04 شاماسىندا پيلوت باعىتىنان اداسىپ, سۋپەرگا شىركەۋىنىڭ قورشاۋىنا سوعىلادى. بورتتاعىلاردىڭ ءبارى قازا تاپتى. «تورينونىڭ» ءتىرى قالعان جالعىز ويىنشىسى – لاۋرو توم جانە كلۋب پرەزيدەنتى – فەررۋچچو نوۆو. ءبىرى دەنساۋلىعىنا, ەكىنشىسى جاراقاتىنا بايلانىستا جولعا شىقپاي قالعان. وكىنىشكە قاراي, ەۋروپانىڭ مىقتى اياقدوپشىلارىن جيناپ, كوماندانى قايتا جاساقتاعان فەررۋچچو نوۆونىڭ ارەكەتى ناتيجە بەرمەدى. اقشا دا, اتاقتى ويىنشىلار دا باقيلىق بولعان «تورينونى» قايتا تىرىلتە المادى.
«مانچەستەر يۋنايتەد», 1958
ميۋنحەن قالاسىندا 1958 جىلى 6 اقپاندا فۋتبولشىلار, كلۋب مۇشەلەرى, جانە بىرنەشە جانكۇيەر مەن ءتىلشى مىنگەن BEA Elizabethan ۇشاعى اپاتقا ۇشىرادى.
ايگىلى جاتتىقتىرۋشى مەتت ءباسبيدىڭ قۇرمەتىنە «ءباسبيدىڭ بالاقايلارى» (Busby Babies) اتانعان كوماندانىڭ ەۋروپا چەمپيوندارى كۋبوگىنىڭ شيرەك فينالىندا جەرگىلىكتى «رەد ستار» (قازىرگى «تسرۆەنا زۆەزدا») كلۋبىمەن كەزدەسۋىن جەڭىسپەن اياقتاپ, بەلگراد قالاسىنان قايتقان بەتى بولاتىن. 6 اقپان كۇنى ۇشاق جانارماي قۇيۋ ءۇشىن الدىمەن ميۋنحەن قالاسىنا توقتايدى. اۋا رايى قولايسىز ەدى, بىراق مانچەستەرگە تەزىرەك ورالۋ ءۇشىن وعان اسا ءمان بەرىلمەيدى. ۇشاق ەكى مارتە كوتەرىلۋگە تالپىنىس جاسادى. ال ۇشىنشىسى قايعىلى جاعدايمەن اياقتالادى. ەندى كوتەرىلە بەرگەن اۋە كەمەسى اەرودرومنىڭ قورشاۋىن بۇزىپ ءوتىپ, الدىمەن ۇيشىككە, ارتىنشا جانارماي تولى جۇك كولىگى تۇرعان اعاش ۇشاقجايعا سوعىلادى. ارتىنشا الاپات وتقا وراندى. بورتتاعى 40 ادامنىڭ 23-ءى قازا تاپتى. ولاردىڭ 8-ءى كوماندا فۋتبولشىلارى بولاتىن.
دانيا ۇلتتىق قۇراماسى, 1960
اپات 1960 جىلى 16 شىلدە كۇنى بولدى. دانيا قۇراماسى فۋتبولدان وليمپياداعا دايىندالۋ ءۇشىن حەننينگ قالاسىنا بارا جاتقان ەدى. ەرەسۋن ايماعىندا ساعات 15:38 شاماسىندا de Havilland Dragon Rapide ۇشاعى جاعاجايدان 50 مەتر قاشىقتىقتا قۇلاپ, بورتتاعى ادامدار تۇگەلگە جۋىق قازا تاپتى. قۇدىرەتتىڭ كۇشىمەن ءتىرى قالعان پيلوت اياعىنان ايرىلىپ, مۇگەدەك بولدى. دانيا فۋتبول وداعى ۇلتتىق قۇرامانى العاشىندا وليمپياداعا قاتىسۋدان باس تارتپاق بولعان. ارتىنان بۇل ويدان باس تارتتى. دات قۇراماسى ويىنداردا اقتىق ويىنعا دەيىن جەتتى. فينالدا يۋگوسلاۆيا ۇجىمىنا جول بەرىپ, ءتۋرنيردىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى.«گرين كروسس», 1961
چيلي چەمپيوناتىنىڭ وڭتۇستىك ايماعىندا ونەر كورسەتەتىن ءبىرىنشى ديۆيزيونداعى «گرين كروسس» كومانداسى وساريو قالاسىنان قايتىپ بارا جاتىپ, 1961 جىلى 3 ءساۋىر كۇنى كوديلەرا تاۋلى ايماعىندا اپاتقا ۇشىرادى. بورتتاعى 24 ويىنشىنىڭ ءبارى قازا تاپتى. اپاتقا اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعى سەبەپتى ۇشاقتىڭ باعىتىنان اداسۋى سەبەپ بولعان.
«سترونگەست», 1969
وقيعا 1969 جىلدىڭ 26 قىركۇيەگىندە لا-پاس قالاسىنا قايتار بەتتە اند تاۋلى ايماعىندا بولعان. ۇشاق اپاتىنان بوليۆيا ەلىنىڭ تانىمال كوماندالارىنىڭ ءبىرى «سترونگەست» 19 ويىنشىسىنان ايىرىلدى. تەرگەۋ كوميسسياسى ءالى كۇنگە دەيىن اپاتتىڭ ناقتى نەدەن بولعانىن ايتىپ بەرە العان جوق. تەك ءورت شىعىپ, بورت ءىشى تۇتىنگە تولعان, پيلوتتار امالسىزدان سول ماڭايعا اۋە كەمەسىن قوندىرۋعا تىرىسقان دەگەن جورامال بار. اپاتتان بارلىعى 74 ادام قازا بولدى.
«ەير ليكۆيد», 1970
كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن تاعى ءبىر جايت 1970 جىلى 31 جەلتوقسان كۇنى بولدى. ءالجيردىڭ «ەير ليكۆيد» كومانداسى يسپانيا قۇراماسىمەن جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزۋ ءۇشىن «قىزىل فۋريا» ەلىنە ساپار شەگىپ بارا جاتىپ, اپاتقا ۇشىراعان. سالدارىنان كوماندا تۇگەلدەي مەرت بولدى.«پاحتاكور», 1979
تاشكەنتتىك كوماندا 1979 جىلى 11 تامىز كۇنى كسرو چەمپيوناتىنىڭ كەزەكتى ماتچىندا مينسك قالاسىنا ۇشىپ بارا جاتىپ اپاتقا ۇشىرادى. 8400 مەتر بيىكتىكتە ەكى تۋ-134 ۇشاعى ءبىر-بىرىمەن سوقتىعىستى.
ەكى ۇشاقتا بارلىعى 178 جولاۋشى بولعان. بارلىعى قازا تاپتى. ونىڭ ىشىندە «پاحتاكوردىڭ» 17 فۋتبولشىسى, جاتتىقتىرۋشىلارى بار.
بۇل وقيعادان كەيىن «پاحتاكورعا» وزگە كوماندالاردان ەرىكتى ويىنشىلار اۋىسىپ كەلىپ كوماندانى كۇشەيتتى. ال فۋتبولدان كسرو چەمپيوناتىنىڭ باسشىلىعى قانداي ناتيجە كورسەتسە دە وزبەك كلۋبى جوعارعى ليگاداعى ورنىن ساقتاپ قالاتىنى جونىندە شەشىم قابىلدادى.
«اليانسا ليما», 1987
ىشكى چەمپيوناتتىڭ كەزەكتى ماتچىنان قايتىپ بارا جاتقان پەرۋ استاناسى ليما قالاسىنىڭ كومانداسى 1987 جىلى 8 جەلتوقسان كۇنى اپاتا ۇشىرادى. ويىنشىلاردان بولەك, كلۋب باسشىلىعى, جانكۇيەرلەر, بارلىعى 43 ادام مىنگەن ۇشاق ەل استاناسىنان 6 ميل قاشىقتىقتاعى تەڭىزگە قۇلاعان. ءتىرى قالعاندار جوق.
گوللانديا فۋتبولشىلارى, 1989
1989 جىلى 7 ماۋسىمىندا سۋرينام ەلىنىڭ استاناسىنا باعىت العان ۇشاق قونار ساتتە پيلوتتاردىڭ قاتەلىگىنەن اپاتقا ۇشىرايدى. 25 مەتر بيىكتىكتە بارا جاتىپ, وڭ قاناتى اعاشتى ءىلىپ كەتكەن. بارلىعى 176 جولاۋشىنىڭ 11-ءى عانا ءتىرى قالدى. وپات بولعاندار اراسىندا گوللانديانىڭ 23 ويىنشىسى بار.
ويىنشىلاردىڭ ءبارى سۋرينام ەلىنەن شىققان گوللانديالىقتار بولاتىن. ولار تاريحي وتانىنا جەرگىلىكتى ءۇش كوماندامەن وتەتىن تۋرنيرگە قاتىسۋ ءۇشىن بارا جاتقان. بۇل تىزىمدە العاش ايگىلى رۋد گۋلليت, فرانك رايكاارد, ارون ۆينتەر, برايان روي سىندى بىرقاتار فۋتبولشىلار دا بولعان. الايدا جاڭا ماۋسىمعا دايىندالۋ ءۇشىن قالىپ قويىپتى.
زامبيا ۇلتتىق قۇراماسى, 1994
كوماندا 1994 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىندە سەنەگال قۇراماسىمەن كەزدەسۋ وتكىزۋ ءۇشىن 1993 جىلى 27 ساۋىردە داكارعا بارا جاتقان. اپاتتان زامبيا قۇراماسىنىڭ 18 ويىنشىسى, باس جاتتىقتىرۋشىسى, قىزمەتكەرلەرى, جالپى سانى 30 ادام قازا تاپتى. قايعىلى وقيعا گابون استاناسى ليبرەۆيل قالاسىنا جارتى شاقىرىم قاشىقتا بولدى.
تەرگەۋ توبىنىڭ رەسمي مالىمدەمەسى بويىنشا, پيلوت ۇشاقتى وتالدىرعاندا قاتەلىك جاساعان. وسى سەبەپتى اۋە كەمەسى اسپانعا كوتەرىلگەندە سول جاق قوزعالتقىشى جانىپ كەتىپ, ىستەن شىققان.
ايان ءابدۋالي
