زاڭ جوبالارى ماقۇلداندى

كەشە ءماجىلىس توراعاسى ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتىپ, كۇن ءتار­تىبىندە ءتورت ماسەلە قارالدى. دەپۋتاتتار سونداي-اق قالىپ­تاس­قان داستۇرگە سايكەس, وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەر بويىنشا ساۋالدارىن جولدادى. تيتو سىزدىقوۆ ءوز ساۋالىندا جەكە مەكتەپتەردە ورتا ءبىلىم بەرۋدە مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن كوتەردى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, تەرەڭ ءبىلىم بەرۋى ءتيىس جەكە مەكتەپتەردە ورتا تاپ وكىل­دە­رىنىڭ بالالارى وقي المايدى. مۇنداعى وقۋ اقىلى بول­عان­دىق­تان, ونىڭ باعاسى شارىقتاپ تۇر. وسىنى العا تارتقان ت.سىزدىقوۆ جەكە مەكتەپتەردەگى وقۋ باعاسىن قولجەتىمدى ەتۋ ءۇشىن ولار مەملەكەت تاراپىنان قارجىلان­دى­رى­لۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى. مۇنداي ءتا­جىريبە اقش جانە ەۋروپا ەلدەرىندە ءحىح عاسىردان بار بولسا, كورشىلەس قىتايدا جەكە مەكتەپتەر بارلىق سالىقتاردان بوساتىلعان. وسى رەتتە وقۋشى كۇندەلىگى ماسەلەسىن كوتەرگەن بەكبولات تىلەۋحان وزىمەن ءبىر كۇندەلىكتى دە الا كەلىپتى. سىرتىندا اقش-تىڭ «ازاتتىق ءمۇسىنى» بەينەلەنگەن كۇندەلىكتى ارىپتەستەرىنە كورسەتە وتىرىپ, دەپۋتات وقۋشى ساناسىن وزگە ەلدەردىڭ قۇندىلىقتارىمەن لاستاۋعا بولمايتىندىعىن ەسكەرتتى. ب.تىلەۋحاننىڭ ايتۋىنشا, كۇندەلىك ىشىندە مەملەكەتتىك مەرەكەلەر قاتارىندا قۇربان ايت مەرەكەسى جازىلماعان, ال مەملەكەتتىك انۇرانعا كۇندەلىك سوڭىنان ورىن ءتيىپتى. ونىڭ ۇستىنە مۇنداعى مالىمەتتەردىڭ دەنى رەسمي تىلدە جازىلعان. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا دەپۋتات باسپاگەرلەرگە ناقتى ۇسىنىستارمەن شىعۋلارى قاجەتتىگىنە نازار اۋدارتتى. جەر تەلىمدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە قاتىستى ساۋالىندا ساعىن­دىق تۇرسىنوۆ قازىرگى تاڭدا استانا قالاسىندا وسى ماسەلەمەن 70 مىڭ ادامنىڭ كەزەكتە تۇرعان­دى­عىنان حاباردار ەتتى. وكىنىشكە قا­راي, ولارعا تەگىن بەرىلۋى ءتيىس جەر تەلىمدەرى بولماي وتىر. تيىسىنشە جارنامالاردا جەر تەلىمدەرىن ساتامىن دەۋشىلەر جەتىپ ار­تىلادى. جەكە نەمەسە زاڭدى تۇل­عالار اتىندا گەكتارلاعان جەر تەلىمدەرى بار. اقمولا وبلىسى تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ قوندى ەلدى مەكەنىندە جەر تەلىمى 5 مىڭ دول­لار تۇرسا, تايتوبە, يلينكا جانە قوسشىدا 10 سوتىق جەر تەلىمى 8-10 مىڭ دوللار شاما­سىندا. وسىعان وراي دەپۋتات استانا اي­نا­لاسىنداعى جەرلەردىڭ كىمگە قان­شاسى تيەسىلى ەكەنىن جانە ولاردىڭ قانداي سوماعا ساتىپ الىن­عانىن تەكسەرۋدى سۇرادى. كۇن تارتىبىنە قويىلعان ءما­سە­­لەلەردى قاراۋ كەزىندە «ەنەر­گيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە زاڭ جوبالارى قو­رىتىندى ءازىر­لەۋ ءۇشىن اينا­لىم­عا الىندى. بۇل مىندەت ەكولوگيا ماسەلەلەرى جانە تا­بيعات پايدالانۋ كوميتەتىنە تاپسىرىلدى. 2007 جىلعى 6 قازانداعى «كەدەن وداعىنىڭ كوميسسياسى تۋرا­لى شارتقا وزگەرىستەر مەن تولىق­تى­رۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جو­باسى بويىنشا باياندامانى سىرت­قى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنبا­سا­رى قايرات سارىباي جاسادى. حاتتامادا كەدەن وداعىنىڭ كوميس­سيا­سى جەكەلەگەن ماسەلەلەر بوي­ىن­شا تاراپتاردىڭ ۇسىنىستارىن قاراۋ, كەلىسۋ, سونداي-اق كوميس­سيا­عا ءتيىستى ۇسىنىمدار دايىنداۋ ءۇشىن ۇيلەستىرۋشى جانە كونسۋلتاتيۆتىك ورگاندار قۇرۋ كوز­دەل­گەن. كوميسسيا شەشىمى جاريا­لان­عان­نان كەيىن وتىز كۇن وتكەندە كۇشىنە ەنەدى, ەرەكشە جاعداي­لار­دا جاريالانعان شەشىمنەن بۇ­رىن ەمەس مەرزىم بەلگىلەۋ ءمۇم­كىندىگى قاراستىرىلعان. دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى. كەلەسى ماسەلە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا قاتىستى بولدى. «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ماسە­لە­لەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن مادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد تانىس­تىر­دى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى مەملەكەتتىك الەۋ­مەت­تىك تاپسىرىس جۇيەسىن تۇپكىلىكتى وزگەرتۋگە ارنالعان. الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاراستىرىلسا, وعان وتاندىق جانە حالىقارالىق ۇيىمدار تارتىلىپ وتىر. سون­داي-اق زاڭدىق قۇجاتتا ۇكى­مەت­تىڭ, ۋاكىلەتتى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزىرەتتەرى ناقتى بەلگىلەنىپتى. بۇرىندارى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردى ءبىر مينيسترلىك بەرىپ كەلسە, ەندى ونى ءار ۆەدومستۆو ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرا الادى. م.قۇل-مۇحاممەد مۇنداي ءتا­سىلدى وتە دۇرىس دەپ اتاپ ءوتتى. قا­زىرگى تاڭدا بيۋدجەتتە ۇكى­مەت­تىك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان الەۋ­مەتتىك جوبالاردى قارجى­لاندىرۋعا 2 ميلليارد تەڭگە بولىنسە, ول سا­لالىق مينيسترلىكتەرگە ناقتى اۋدارىلعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. بىرقاتار سۇراقتاردان كەيىن دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن قولداۋ كەرەك دەگەن ۇيعارىمعا كەلدى. اسقار تۇراپباي ۇلى.