سەمەيدە جاڭا جىلۋ ورتالىعى سالىنباق

پرەمەر-مينيستر با­قىتجان ساعىنتاەۆ شى­عىس قازاقستان وب­لىسىن­داعى ساپارىن وسكەمەن­­نەن كەيىن كەشە سەمەي قا­لاسىندا جال­عاستىردى. وبلىس اكىمى دا­نيال اح­مەتوۆ پرەمەر-مي­نيس­تر­دى اۋەجايدا اتقارى­لىپ جاتقان جوندەۋ جۇمىس­تارى­مەن تانىستىردى. الداعى ۋاقىتتا ۇشاقتار ۇشىپ-قوناتىن الاڭ 2,7 شا­قىرىمنان 3,3 شاقىرىمعا دەيىن ۇزارتىلماق. جانە جاڭا­دان اپاتتان قۇتقارۋ ستانسا­سى ىسكە قوسىلاتىن بولدى. سون­داي-اق, ىشكى كوممۋنيكاتسيا جۇيە­سى تولىعىمەن جوندەلەدى. باقىت­جان ساعىنتاەۆ قازىرگى ۋاقىتتا حالىق سۇرانىسىنا قانداي رەيس­تەر بار ەكەندىگىن سۇرادى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى س.احتانوۆ استانا, الماتى, ءنوۆوسىبىر, ءماس­كەۋ باعىتتارىنا سۇرانىس وتە­لىپ تۇرعاندىعىنان حاباردار ەتتى. سەمەي قالاسىنىڭ اۋەجايى «ۆ» كاتەگورياسىنا جاتادى. ونىڭ اۋدانى – 3 500 شارشى مەتر. اە­رو­جۇيە جۇمىسىن 136 ادام ات­قارادى. بۇل اۋەجاي 1982 جى­لى ىسكە قوسىلعان. اۋەجاي جىلىنا 70 مىڭ جو­لاۋشىعا قىزمەت كور­سەتە الا­دى, ونىڭ ىشىندە 80 پايى­زى ىشكى اۋە قاتىناسى دە­سەك, حا­لىقارالىق بايلانىس ۇلە­سىن­دە – 20 پايىز. بۇگىندە ءتۇر­لى كو­لىك ينفراقۇرىلىمى باس­تى نازار­دا. مۇنداي جەرلەردە قا­تاڭ باقى­لاۋ جۇرگىزۋ, جولاۋشى ازامات­تاردىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋىنا مەيلىنشە جاعداي جاساۋ – ەلباسى تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان شارۋالاردىڭ ءبىرى. وسى نىساننىڭ ديرەكتورى نۇرتاي وسپانوۆتىڭ ايتۋىن­شا, كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا قا­زى­نادان 10 ملرد 400 ملن تەڭگە ءبو­لىنگەن. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن 331 ملن تەڭگەسى يگەرىلۋى ءتيىس. كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن سوڭ, ول تولىققاندى جۇمىس اتقارماق. بۇدان سوڭ ۇكىمەت باسشى­سى قالانىڭ ەڭ ءىرى جىلۋ ورتالىعى – جەو-1-دە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار لەگىن كوردى. قالانىڭ سول جاعالاۋىن جىلۋمەن تولىق قامتيتىن سەمەيدەگى وسى جەو-1 ءبۇ­گىندە جاقسى جۇمىس ىستەپ تۇر. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ نىساندارىندا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قۋاتى 342 گكال/ساع بولاتىن جەو-1-ءدىڭ جۇمىس كولەمى ايتارلىقتاي, ماڭايىنداعى تۇرعىن ۇيلەردىڭ 70 پايىزىن جانە سول جاق جاعالاۋداعى اكىم­شىلىك عيماراتتاردى, اتاپ ايت­قاندا, 324 مىڭ كوپ قابات­تى ءۇيدى, 41 الەۋمەتتىك نىساندى, 21 974 تۇرعىندى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. جىلۋ جەلى­لەرىنىڭ ۇزىندىعى 86,3 شاقى­رىمدى قۇراپ وتىر. جانە وسى ساپارى بارىسىندا باقىت­جان ساعىنتاەۆقا جەو-3-ءتىڭ قۇرى­لىسى جايلى دا ايتىلدى. جەو-3 وسى ايماقتاعى ەڭ ءىرى نى­سان بول­ماق. قازىرگى ۋاقىت­تا تەح­ني­كا-ەكونوميكالىق نەگىز­دەمە مەن مەم­لەكەتتىك ساراپتاما قورى­­­تىن­­دىسى دايىن. بۇل جوبا ىسكە اسى­­­رىلسا, قالا قاپتاعان ەسكى قا­­­زان­­دىقتاردان قۇتىلاتىن بولادى. ودان سوڭ پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ جاڭادان اشىلعان عيماراتىندا بولدى. بۇل نىسان 2016 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن. باقىتجان ساعىنتاەۆ مەكتەپتەگى ءوزىن ءوزى تانۋ كابي­نەتتەرى مەن نانوتەحنولوگيا, بيوتەحنولوگيا, ەڭبەك پانىنە ارنالعان سىنىپتاردى, اسحانا جانە كىتاپحانا بولمەلەرىن كوردى. مەكتەپ ديرەكتورى ب.قايىرجانوۆ جاڭا جەتىستىكتەر جايلى اڭگىمەلەپ بەردى. بۇل عيمارات 720 وقۋشىعا ارنالعان جانە 120 جاتىن ورىندىق ينتەرناتپەن جالعانعان. ول الىس اۋىلدان كەلىپ وقيتىن تالانتتى بالالارعا ارنالعان. جەتى جىل ىشىندە مەكتەپتى 466 تۇلەك ءبىتىردى, ونىڭ 34-ءى «التىن بەلگى» يەگەلەرلەرى, ۇزدىك اتتەستاتقا 22 ادام قول جەتكىزدى. مەكتەپ تۇلەكتەرى ءوز بىلىمدەرىن ەلىمىزدىڭ ماڭدايالدى وقۋ ورىندارىندا جالعاستىردى. شەتەلدە ءبىلىم الىپ جاتقاندار دا جەتكىلىكتى. تۇلەكتەردىڭ ىشىندە نازارباەۆ ۋني­ۆەرسيتەتتە 156 تۇلەك ءتالىم الىپ جاتسا, ەلىمىزدىڭ جو­عا­رى وقۋ ورىندارىندا – 283, ال شەتەلدەردە 26 ستۋدەنت ءبىلى­مىن شىڭداۋدا. وقۋشىلار كەم­بريدج ۋنيۆەريتەتىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىمەن وقىپ, الەمدىك وزىق ءبىلىم دەڭگەيىن مەڭگەرۋدە. ۇكىمەت باس­شىسى بۇدان كەيىن اباي كىتاپ­حاناسىندا بولىپ, وندا قالا­نىڭ زيالى قاۋىمى, اردا­گەر-اقسا­قالدار, ءتۇرلى قوعام­دىق ۇيىمدار وكىلدەرىمەن كەزدەس­تى. جۇزدەسۋدە سەمەي قالا­سى­­نىڭ اكىمى ەرماك ءسالىموۆ, قالا­­لىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ ءتورا­عاسى امانتاي دو­عالا­قوۆ, «ءسات ترانس» جشس ديرەك­تورى نۇر­لان بايبەكوۆ, ەلەكتر تەحني­كالىق كوللەدج ديرەكتورى ازات سار­پە­كوۆ, سەمەي قالاسىن­داعى №7 مەك­تەپ-ليتسەيدىڭ اعىل­شىن ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعا­لىمى مارينا ۋس­تيۋ­جانينوۆا, قالا­لىق ارداگەرلەر كەڭە­سىنىڭ مۇشە­لەرى ناسەن سەمباەۆ پەن ءدۇي­سەن سۇلتانوۆ ت.ب. ءسوز ءسوي­لەدى. پرە­مەر-مينيستر جيىندى قورى­تىن­دىلاي كەلە وبلىس, قالا باسشىلارىنا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. راۋشان نۇعمانبەكوۆا سەمەي