16 ناۋرىز, 2017

استانا ۇستانىمى – سيريا ماسەلەسىن بەيبىت شەشۋگە ۇلەس قوسۋ

462 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
ەلوردادا سيريا ماسەلەلەرىن رەتتەۋ بويىنشا حالىقارالىق كەلىسسوزدەردىڭ ءۇشىنشى راۋندى وتۋدە. حالىقارالىق ارەنادا «استانا پروتسەسى» دەگەن اتاۋعا يە بولعان كەلىسسوزدەر بارىسىندا شام ەلىندەگى اتىستى دوعارۋ رەجىمىن نىعايتۋ, بەيبىت حالىققا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋ جولدارىن جەتىلدىرۋ, گۋمانيتارلىق نىسانداردى, ونىڭ ىشىندە يۋنەسكو قورعاۋىنا الىنعان نىسانداردى مينادان تازارتۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. ادەتتەگىدەي «جابىق ەسىك» جاع­دايىندا ءوتىپ جاتقان كەلىسسوزدەرگە رە­سەي, يران, تۇركيا تاراپتارىنىڭ دەلە­گاتسيالارى قاتىسۋدا. بايقاۋشى رە­تىندە يوردانيا, اقش جانە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ماماندارى كەلگەن. حالىقارالىق جيىننىڭ الدىن الا جوسپارىنا سايكەس, كەشە تاراپتاردىڭ ءتۇرلى قايشىلىقتى جاعدايلارعا قاتىستى ءوزارا پىكىر الماسۋى بولدى. نەگىزگى پلەنارلىق وتىرىس بۇگىن وتۋگە ءتيىس. استانا پروتسەسى 6 جىل بويى سوعىس زاردابىن تارتىپ كەلە جاتقان سيريا حالقىنىڭ بەيبىت ومىرگە دەگەن ءۇمىتىن قايتا وياتتى. كەشەگى القالى جيىننان كەيىنگى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەلىمىز سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اقىلبەك كامالدينوۆ وسىلاي دەدى. – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تولىق قولداۋىمەن جانە تىكەلەي اتسالىسۋىمەن باستالعان سيريا ماسەلەلەرى جونىندەگى استانا پروتسەسىنىڭ ءۇشىنشى راۋندى اتالعان ەلدەگى اتىستى دوعارۋ رەجىمىن نىعايتۋعا, سونىمەن قاتار, اسكەري جانە گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا باعىتتالدى. قازاقستان بۇل داعدارىستا بەيتاراپ ءارى وبەكتيۆتى ارااعايىن بولىپ قالا بەرەدى. استانا – سيريا بويىنشا بولاشاق كەلىسسوزدەر ءۇشىن لايىقتى ورىن. استانادا وتەتىن كەلىسسوزدەر سيريادا بەيبىتشىلىك ورناۋىنا ۇلەس قوسۋى ءۇشىن ءتيىستى قاجەتتىلىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە ءازىر­مىز. قازاقستان بۇل ماقساتقا قول جەت­كىزۋ ءۇشىن بەلسەندى تۇردە ۇلەس قوسۋدى جالعاستىراتىن بولادى. كەپىلدىك بەرۋشى مەملەكەتتەر – رەسەي, تۇركيا جانە يراننىڭ جوعارى لاۋازىمدى دەلە­گا­تسيالارى استانا پلاتفورماسىندا وسىعان دەيىن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدا­لاس­تىقتاردىڭ ورىندالۋى بارىسىن تالقىلاپ, سيرياداعى داعدارىستى رەتتەۋ بويىنشا ۇشجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ جولدارىن قاراستىردى. قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق قوعامداستىق استانا پروتسەسىنە ۇلكەن سەنىم ارتىپ, قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەرگە جوعارى باعا بەرۋدە,– دەدى ا.كامالدينوۆ. سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسى حابار­لاعانداي, باسقوسۋ بارىسىندا قاقتىعىس ايماعىنا حالىقارالىق كومەك جەتكىزۋ, سونىمەن قاتار, سيرياداعى يۋنەسكو قورعاۋىنا العان مادەني مۇرالاردى ساقتاپ قالۋ سىندى ماسەلەلەر كوتە­رىل­گەن. كەشەگى وتىرىستان كەيىن سيريا ماسەلەسى بويىنشا كەپىل-مەملەكەتتەر بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى. ونى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ وكىلى وقىپ بەردى. بۇل قۇجاتتا: – سيرياداعى ازامات سوعىسىن بەيبىت جولمەن شەشۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنى بەلگىلى. سوندىقتان, جەنەۆادا وتكەن كەلىسسوزدەردەن كەيىن ءوتىپ جاتقان استانا پروتسەسى وتە ماڭىزدى. ءبىز ناۋرىز ايىندا جەنەۆادا وتەتىن كەلىسسوزدەردىڭ جالعاسىن تابۋىن قولدايتىنىمىزدى بىلدىرەمىز. ۇشجاقتى كەزدەسۋلەر جوعارى دەڭگەيدە وتەتىندىگىن اتاپ وتەمىز. سيريا ۇكىمەتى مەن سيريا وپپوزيتسياسىنىڭ وكىلدەرى, سول سياقتى باسقا دا تاراپتار, بايقاۋشىلار وسى وتىرىستارعا شاقىرىلادى. ءبىز جوعارى دەڭ­گەي­دەگى كەلەسى وتىرىستى استانادا 3-4 مامىر­دا وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق جانە 2017 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا تەگەراندا ساراپ­شىلىق كەڭەس وتكىزۋ تۋرالى كەلىستىك. سيرياداعى قاق­تىعىس­تاردىڭ اياقتالۋى تۋرالى ايتۋعا ءالى ەرتە. ءبىزدىڭ الدىمىزدا كۇردەلى جول بار. سوعان قاراماستان, ءبىز كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرۋ ارقىلى تەرروريزممەن جانە ەكسترەميزممەن كۇرەسە الا­مىز. وسى ورايدا, استانا پرو­تسە­سى­نىڭ وزىندىك تاجىريبەلىك ۇلەس قو­سا­تىنىنا سەنىمىمىز مول. قازاقستان پرە­زيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءجا­نە قازاقستان بيلىگىنە كەزدەسۋلەردى وتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزعانى ءۇشىن ال­عى­سىمىزدى بىلدىرەمىز,– دەلىنگەن. كەلىسسوزدەردىڭ ءۇشىنشى راۋندى بارىسىندا سيريا داعدارىسىن رەتتەۋگە قاتىستى كەپىل-مەملەكەتتەرىنىڭ قاتارىنا يران يسلام رەسپۋبليكاسى قوسىلعانى بەلگىلى بولدى. بۇل تۋرالى پلە­نارلىق وتىرىستان كەيىن تاراپتار وتكىز­گەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىلدى. – بۇگىنگى كەڭەستە قول جەتكىزىلگەن وتە ماڭىزدى ناتيجەلەردىڭ ءبىرى يران دە­لەگاتسياسىنىڭ كەپىل-مەملەكەتتەرىڭ قا­تارىنا قوسىلۋ تۋرالى كەلىسىم قۇجا­تى­نا قول قويۋ تۋرالى شەشىم قابىل­دا­عانى بولدى. ەندى يران رەسەي جانە تۇركيامەن قاتار, قاقتىعىسۋشى تاراپتار ءوز مويىندارىنا العان ءمىن­دەت­تەمەلەردى ورىنداۋعا قاتىستى كە­پىل-مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى, – دەدى رە­سەي پرە­زيدەنتىنىڭ سيريا ماسەلەلەرى ءجو­نىن­دەگى ارنايى وكىلى الەكساندر لاۆرەنتەۆ. كەشەگى كەلىسسوزدەر جۇمىسىنا سيريا­نىڭ وپپوزيتسيالىق توپتارىنىڭ دە­لەگاتسياسى قاتىسپاعانى بەلگىلى. اتال­عان دەلەگاتسيا استاناعا بۇگىن كە­لەدى, كەلىسسوزدەر پروتسەسىنە قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل تۋرالى ەلمىزدىڭ سىر­­تقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكى­­ل­ى ءانۋار جايناقوۆ حابارلاعان بو­لا­تىن. سيريالىق وپپوزيتسيالىق توپ­تار دەلەگاتسياسىنىڭ كەلەتىنى تۋرا­لى رەسەي دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى ا.لاۆرەنتەۆ تە ايتىپ ءوتتى. – كەزدەسۋگە قاتىسۋشى تاراپتاردىڭ بار­لىعى قاقتىعىس ايماعىنداعى زورلىق-زوم­بىلىقتار دەڭگەيىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەگەنىن قۋاتتادى. استاناداعى كەلىسسوزدەرگە سيريالىق قارۋلى وپپوزيتسيا دەلەگاتسياسىنىڭ قاتىسپاعانىنا قاراماستان, ءبىز ولاردىڭ ءوز ۇستانىمدارىن وزگەرتەتىنىنە ءۇمىت ارتامىز. بىزگە جەتكەن اقپاراتتارعا قاراعاندا, ولار تاڭەرتەڭ استاناعا كەلۋگە ءتيىس. وسى سەبەپكە باي­لانىستى, سيريالىق وپپوزيتسيانى قى­زىق­ت­ىراتىن ماسەلەلەرگە قاتىستى كەڭ اۋ­قىم­دى كونسۋلتاتسيا وتكىزۋ ءۇشىن رەسەي, تۇركيا جانە يران دەلەگاتسيالارىنىڭ ءبىر بولىگىن استانادا قالدىرامىز,– دەدى ول. وسىلايشا, سيريا وپپوزيتسياسىنىڭ دە­لەگاتسياسى كەلەدى دەپ كۇتىلۋىنە بايلانىس­تى, استانا پروتسەسىنىڭ ءۇشىنشى راۋندى ءبىر كۇنگە ۇزارتىلدى, ياعني «جابىق ەسىك» جاع­دايىنداعى جيىن بۇگىن دە جالعاساتىن بولادى. استانا پروتسەسىنىڭ العاشقى راۋندى رەسەي, تۇركيا جانە يران ەلدەرىنىڭ ۇسى­نىسىمەن, قازاقستان تاراپىنىڭ قول­داۋىمەن 23-24 قاڭتار كۇندەرى ەل­ور­دادا وتكەنى ءمالىم. اسا ماڭىزدى حا­لىقارالىق فورۋمنىڭ ەكىنشى راۋن­دى 16-17 اقپاندا وتكەن بولاتىن. جال­پى, حالىقارالىق سايا­ساتتا «استانا پرو­تسەسى» دەگەن اتاۋعا يە بولعان القالى جيىن­عا قازاقستان تاراپى ءتيىستى الاڭ ۇسىنۋمەن شەكتەلەدى. ەلىمىزدىڭ سيريا قاقتىعىسىنا قاتىستى بەيتاراپ ۇستانىمىن سىرتقى ساياسات ۆەدومست­ۆو­سى بۇعان دەيىن ايقىن اڭعارتقانى بەل­گىلى. رەسمي استانانىڭ ۇستانىمى – ال­تى جىلعا تارتا ۋاقىتتان بەرى ءتۇيىنى تار­قاتىلماعان ماسەلەنىڭ بەيبىت جولمەن شەشىلۋىنە, تاراپتاردىڭ بىتىمگە كە­لۋىنە, سول ارقىلى بەيبىت حالىقتىڭ ازاپ شەگۋىن توقتاتۋعا ۇلەس قوسۋ. وسى ار­قىلى قازاقستان حالىقارالىق ارەنا­دا مامىلەگەر ەل رەتىندە دە بەدەلىن بي­ىكتەتكەنى انىق. ارنۇر اسقار, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار