شىمكەنت پەداگوگيكا ينستيتۋتى – قاشانعى قارا شاڭىراق, قازاقستانداعى بايىرعى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى ەدى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باستاپقى تۇسىندا الدەكىمدەردىڭ ارەكەتىمەن حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ەنشىلەس وقۋ ورنىنا, ودان سوڭ فيليالعا, ءسال كەيىنىرەك بولىمشەگە, بەرتىنىرەكتە حقتۋ شىمكەنت ينستيتۋتىنا اينالىپ, ءارى-سارىلەۋ كۇي كەشكەن. ءبىر-ەكى جىل بۇرىن بىرنەشە قۇرىلتايشى بىرلەسىپ, اكادەميالىق يننوۆاتسيالىق ۋنيۆەرسيتەتكە اينالدىرعان. «وسى وقۋ ورنىن ءاۋ باستا مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋت ەتىپ قالدىرۋ كەرەك ەدى, وڭىردەگى وزگەشە ورنى بار, قاشاننان-اق قالىپتاسقان ءداستۇرى بار قارا شاڭىراق ەدى» دەگەن پىكىرلەر, ۇسىنىستار كوبەيە تۇسكەن. حقتۋ-عا قوسىلعالى قارا شاڭىراعىڭىز كۇشەيىپ-گۇلدەنە قويعان جوق. تالانعا ءتۇستى, تاراجعا كەتتى. جاپ-جاقسى جاتاقحانالارى جەكەشەلەنىپ, «ساۋلەدەيىن» كەرەمەت كافەسى ساتىلىپ كەتتى.
ءبىر جۇبانارلىعى, جاقىندا, جاڭا وقۋ جىلىنىڭ قارساڭىندا ۇكىمەت قاۋلىسى شىعىپ, اتالمىش وقۋ ورنى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا اينالدى.
قايتا ورالعان قارا شاڭىراق تۋرالى ءتۇرلى-ءتۇرلى قاۋەسەتتەر تاراعانى راس. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تىلشىلەرىنە دە قوڭىراۋ شالۋشىلار از ەمەس. ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ايقىنداۋ ءۇشىن ءبىز بىرقاتار كىسىلەرمەن پىكىرلەسكەن ەدىك.
«اقيقاتىن ايتساق, اۋەلگى كەزدە شىمكەنتتەگى ەڭ ەجەلگى وقۋ ورنىنىڭ تۇركىستانداعى ۋنيۆەرسيتەتكە قوسىلۋى قاتەلىك بولدى, – دەيدى قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حقتۋ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ وكىلى, عۇلاما عالىم, ادەبيەت سىنشىسى, پروفەسسور قۇلبەك ەرگوبەك. – بۇل ينستيتۋتتىڭ باستاۋىندا الاش ارداقتىسى, قازاقتىڭ جاۋhار جازۋشىسى, ناعىز پاراساتتى پەداگوگ جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ تۇر. ول كىسى ءۇش جىلداي ۋاقىت پەدتەحنيكۋمدا ۇستازدىق ەتكەن. «اق بىلەك» رومانىن شىمكەنتتە جازعان. بۇل ينستيتۋتتا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ, بەيسەنباي كەنجەباەۆتىڭ ىزدەرى جاتىر. ەشتەن كەش جاقسى دەگەن, مەملەكەتتىك پەدينستيتۋت بولىپ قايتا قۇرىلعانىنا قاتتى قۋاندىم».
جاڭالانعان ينستيتۋتتىڭ جاڭا رەكتورى وڭالباي اياشەۆپەن جولىقتىق. باس عيماراتتىڭ قاسبەتىن قۇرىلىسشىلار قىزۋ جوندەپ جاتىر ەكەن. قابىلداۋ كوميسسياسىنىڭ جۇمىسى دا قارقىندى. بىراق, ءبىر وكىنىشتىسى, ايۋ-ءدىڭ ادامدارى نەگىزگى جيھازداردى, اسىرەسە, كونەدەن كەلە جاتقان كىتاپحانانى, تاعى باسقا نارسەلەردى اكەتىپ قاپتى. قاراپايىم ۇستەلدەر مەن ورىندىقتارعا قاراپ قويىپ, جاڭا رەكتور جىميا ك ۇلىمسىرەيدى: «رەكتورلار كەلەر دە, مەزگىلى جەتكەندە كەتەر دە. ەڭ باستىسى, قارا شاڭىراق قايتا ورالدى. مەملەكەتتىك وقۋ ورنى بوپ قادامىن قايتا باستى. بۇل – ۇلكەن قۋانىش. مەمپەدينستيتۋت شاڭىراعى شايقالمايتىن, بولاشاققا, تاۋەلسىزدىككە باياندى قىزمەت ەتەتىن ءبىلىم مەن عىلىم ورداسى, ۇستازدار ۇياسى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. ەكى ءجۇزدەي وقىتۋشى, پەداگوگ-پروفەسسورلىق قۇرام بار, ءۇش مىڭعا تارتا ستۋدەنت بار, ونىڭ 900-گە جۋىعى مەملەكەتتىك گرانت يەلەرى. كادرلىق وزگەرىستەر جوقتىڭ قاسى. وقۋ قۇرالدارى, زاماناۋي, كومپيۋتەرلىك, عالامتورلىق جابدىقتار, ەلەكتروندىق وقۋلىقتار – ءبارى بولادى. قۇدايعا شۇكىر, مەملەكەتتىڭ قۋاتى كۇشەيگەن, قامقورلىق تا, جاعداي دا جان-جاقتى جاسالادى, جيھازدىڭ دا ءتۇر-ءتۇرى كەلەدى كوپ كەشىكپەي-اق. ءبىر وكىنىشتىسى – باياعىدان كەلە جاتقان كىتاپحانانىڭ, كىتاپ قورىنىڭ قالماۋى. بىزدەگى پاراساتتى پروفەسسورلار, عۇلاما عالىمدار, مايتالمان ماماندار, جاڭاشىل ۇستازدار باستاما كوتەرۋدە. كەيبىرەۋلەرى جەكەمەنشىك كىتاپحانالارىن تۇگەلدەي, بازبىرەۋلەرى باسىم بولىگىن مەملەكەتتىك ينستيتۋتقا بەرمەكشى. جاڭا كىتاپحانانى وسىلاي نىعايتپاق ويدامىز. كۇنى كەشە عانا استانادا مۇعالىمدەر فورۋمى ءوتتى. العان اسەرىمىز ۇلكەن. ءبىز مۇعالىمدەر دايارلايمىز. كىم نە دەسە و دەسىن, مۇعالىمنىڭ بەدەل-ابىرويى جانە جاۋاپكەرشىلىگى كۇشەيمەسە, جاس ۇرپاق تاربيەسىندەگى ولقىلىقتار وڭالا قويمايدى», – دەيدى وڭالباي مىرزا.
قايتا ورالعان قارا شاڭىراق قۇتتى بولعاي.
مارحابات بايعۇت.