جاڭا جىلدان كەيىن دە ءومىر جالعاسادى

«قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-تىڭ ءار دەپوزيتىنە 20% مەملەكەتتىك سىياقى قوسىلادى ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن جىل دا اياقتالماق. ءوتىپ بارا جاتقان جىلدا ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن تۇرعىندارى ءۇشىن قۋانىشتىڭ ۇلكەنى – قونىستويلار بولدى. ەندەشە تالايلاردى باسپانالى ەتكەن بانكتىڭ ءوز كليەنتتەرىنە ارناعان جاڭا جىلدىق سىيلىقتارى بار. «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-تىڭ ءار دەپوزيتىنە 20% مەملەكەتتىك سىياقى قوسىلادى. بۇل قاراجات جىل بويى دەپوزيتىن كەز كەلگەن سوماعا تولىقتىرعان ءاربىر سالىمشىعا تيەسىلى. ارينە, جاڭا جىلدان كەيىن دە ءومىر جالعاسادى. ەرتەڭىن ويلاعان ءاربىر ادام الدىمەن ءۇيلى بولۋدى ويلايدى. جايلى دا جاڭا پاتەرلى بولۋدى كوزدەيتىن جاندار ارماندارىن ىسكە اسىراتىن جولداردىڭ بارلىعىن ەكشەيدى. مۇنداي قۋانىشتى ماقساتقا قول جەتكىزۋدىڭ  توتە جولى – «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق ەكەنىنە ەلدىڭ انىق كوزى جەتە باستادى. ويتكەنى اتالمىش بانك  ءتيىمدى ۇسى­نىس­تاردىڭ بارلىق جولدارىن قاراس­تىرىپ كەلەدى. ءوز كەزەگىندە سالىمشىلار دا مۇن­داي ءساتتى مۇمكىندىكتەردى جىبەرىپ الماۋعا ۇمتىلۋدا. قاي جاعىنا الىپ قاراساق تا, بانك سالىمشىلارى ءۇشىن پايدالى ۇسىنىستار كوپ. ماسەلەن جىل قورىتىندىسى بويىنشا بانك كليەنتتەرىنە 2 پايىز سىيلىقاقى قوساتىن بولسا, ونىڭ ۇستىنەن 200 مينيمالدى ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن, ياعني 424 200 تەڭگەدەن اسپايتىن جىلدىق سوماعا مەملەكەت 20% سىياقى بولەدى. دەمەك جىل بويى سالىمشى وسى سومانى جيناقتاپ ۇلگەرسە, وندا وسى قاراجاتىنا تاعى 84 840 تەڭگە قوسىلادى. وسىلايشا مەملەكەتىمىز تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتاۋشى جۇيەسىنە قاتىسىپ جاتقان جاندار ارماندارىنا ءبىر تابان بولسا دا تەز جاقىنداۋى ءۇشىن كومەگىن اياماي وتىر. دەگەنمەن وسى ارادا قتقجب دەپوزيتتەرىنە بولىنەتىن مەملەكەتتىك سىياقى ءوتىپ بارا جاتقان جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى سومادان بەرى قاراي ەسەپتەلەتىنىن ەسكەرتە كەتكەن ءجون. الايدا اعىمداعى جىلداعى مۇنداي سىي­اقى وتكەن جىلى وسىنداي جۇلدەگە يە بولعان سالىم­شىلارعا بەرىلمەيدى. ەگەر دەپوزيتتە جي­ناق­تالعان قارجى 200 اەك-تان اسىپ كەتسە, وندا سىياقىعا ىلىنبەگەن سوما كەلەسى جىل­عى مەملەكەتتىك جۇلدەنى ەسەپتەگەن كەزدە ەسكەرىلەدى. مىسالى سالىمشى جىل بويى بانككە 600 مىڭ تەڭگە قۇيدى دەلىك. وعان بەرىلەتىن ماكسيمالدى جۇلدە  84 840 تەڭگە بولادى. قالعانى كەلەر جىلدىق سىياقىنىڭ ۇلەسىنە كىرەدى. ال وتكەن جىلى مەملەكەتتىك جۇلدەگە بانكتىڭ 537 421 كليەنتى ىلىگىپ, ولاردىڭ سالىمدارىنا 363 ميلليون تەڭگە قوسىلعان. بانك ماماندارىنىڭ ەسەپتەۋىنشە, بيىل تولەنەتىن سىياقى سوماسى شامامەن وتكەن جىلعىدان 20-25 پايىز ارتىق بولماق. بۇل سوما الداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا انىقتالادى. ماسەلەن بانك قىزمەتىنە كىرىسكەلى بەرى, مەملەكەت وسى كۇنگە دەيىن ونىڭ سالىمشىلارىنا 53 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە سىياقى بولگەن. وقىرماندارعا وسىنىڭ بارشاسى تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق ءباسپاسوز حاتشىسى ايبار ولجاەۆپەن تىلدەسكەن ەدىك. «ادەتتەگىدەي جىل اياقتالار كەزدە ءبىز ءداستۇرلى تۇردە بانك بولىمشەلەرىنىڭ قىز­مەتى جاندانىپ كەتەتىنىن بايقايمىز. كوپ­شىلىگى مەملەكەت سىياقىسىنا ىلىگۋ ءۇشىن دەپوزيتتەرىن تولتىرۋعا اسىعادى. ال ۇلگەرمەگەندەر بولسا ءالى دە بىرنەشە كۇن ۋاقىتتارى بار. 30 جەلتوقساندا كەشكى التىعا دەيىن بانكتىڭ بارلىق بولىمشەلەرى قىزمەتىن توقتاتپايدى. بىراق بۇل ءۇشىن بانككە ساندالىپ كەلۋدىڭ دە قاجەتى شامالى. سالىمشىلار ءوز شوتىن قازىرگى نەشە ءتۇرلى on-line رەسۋرستار كومەگىمەن-اق تولىقتىرا سالادى. ەڭ باستىسى مەملەكەتتىك سىياقىنى الۋ ءۇشىن قانداي دا ءبىر قۇجاتتار جيناپ, ساندالۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق. دەپوزيتتەگى سوما جەتكىلىكتى بولعان جاعدايدا مەملەكەت تاراپىنا بولىنەتىن قاراجات اۆتوماتتى تۇردە سالىمعا ۇستەمە بولىپ قوسىلادى», دەيدى ايبار قاينار ۇلى. الداعى كۇندەرى بانكتىڭ  جاڭا كليەنتى بولامىن دەيتىندەرگە وتكەن جىلى مەملەكەتتەن سىياقى العان الماتىلىق زاكيرا مەشىتباەۆانىڭ مىسالىن كەلتىرەيىكشى. – بىلەسىز بە, پاتەر الامىن دەپ اقشا جيناپ جۇرگەندەر ءۇشىن 84 مىڭ تەڭگە كوپ قارا­جات بولىپ كورىنبەۋى مۇمكىن. كوپتەگەن سالىم­شى­لاردىڭ جالاقىسى  ماردىمسىزداۋ. مىسالى, مەن بۋحگالتەرمىن. الاتىن ايلىعىم 80 مىڭ تەڭگەدەن اسپايدى. سوندىقتان بۇل سوما مەن ءۇشىن ايتارلىقتاي بونۋس. ەگەر ايىنا كەمى 20-30 مىڭ تەڭگەنى دەپوزيت ءۇشىن قاعىستىرىپ وتىراتىن بولسام, مەملەكەتتىڭ سىياقىسى جۇگىمدى كادىمگىدەي جەڭىلدەتتى. وسىلايشا تاعى 3-4 جىل قاراجات قۇيسام, ءۇيلى بولامىن, – دەيدى بانك سالىمشىسى. قاراپ وتىرساق پاتەر الاتىن قاراجاتتى بانكتە كەز كەلگەن ۋاقىتتا, كەز كەلگەن سوماعا قۇيا بەرۋگە بولادى. قاتىپ قالعان قاعيدا جوق. مىسالى الماتىلىق ءشاريپا ماكەەۆا وسى اپتادا عانا «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق بولىمشەسىنە بىردەن 1 ميلليون تەڭگە الىپ كەلىپ, بىرنەشە سالىمداردى تولىقتىرعان. بۇل كىسى بانكتىڭ ەڭ بايىرعى كليەنتتەرىنىڭ ءبىرى. دەمەك, ءتيىمدى دەپوزيتتەردىڭ ءمان-جايىن مەڭگەرگەن. وسىدان 13 جىل بۇرىن العاشقى دەپوزيتىن اشقان ش.ماكەەۆا وسى جىلدار ىشىندە بانكتەگى سالىمدارىنىڭ ارقاسىندا بالا-شاعاسى ءۇشىن ەكى ءۇي تۇرعىزىپ, 2 پاتەر ساتىپ العان. – ءبىر كەزدەرى مەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتاۋشى جۇيەسى باعدارلامالارىنىڭ جۇرتقا كومەكتەسە الاتىنا سەندىم. ول كەزدە تۋعان-تۋىستارىم بۇدان ناتيجە شىعاتىنىنا كۇمانمەن قاراعان ەدى. ەسەسىنە قازىر سول تۋىسقاندارىم مەن تانىستارىمنىڭ بارلىعى دەرلىك قازىر وسى بانكتىڭ سالىمشىلارى. ءبىزدىڭ ءۇيلى-كۇيلى بولعانىمىزدى ءوز كوزدەرىمەن كوردى. باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە بانكتىڭ كومەكتەسە الاتىنىنا كوزدەرى جەتتى, بالالارىم باس باسىنا وتاۋ قۇرىپ وتىر. ەندى نەمەرەمنىڭ كەلەشەگى قامسىز بولسىن دەپ, دەپوزيت اشتىق. قازىر زەينەتتەمىن, كوپ قاراجاتىم جوق. بىراق وتباسىنداعى ءبارىمىز رەتىنە قاراي بىرىگىپ اقشا قۇيامىز. ءوزىم اۋلەتتىڭ ۇلكەنى رەتىندە وسى ىسكە قۇلشىندىرىپ وتىرامىن. الدە دە بولسا دەپوزيت اشۋعا جۇرەگى داۋالاماي جۇرگەندەردى مىندەتتى تۇردە تاۋەكەلگە بارۋعا شاقىرامىن, – دەيدى ش.ماكەەۆا. وسى ارادا قىزىق مالىمەتتەر كەلتى­رەيىكشى. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن جۋرناليست رەتىندە «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-تىڭ ءتۇر­لى تاريفتىك باعدارلامالارى تۋرالى تۇسىنىك­تەمە ماقالالار لەگىن دايىنداپ جۇردىك. سول جىلدارى بۇل باستامالاردىڭ باسپانا­سىز جاندارعا كومەگى ولشەۋسىز ەكەنىنە كوپ ءمان بەرمەگەنىمىز راس. ەسەسىنە ءبىزدىڭ ماقا­لا­لارىمىزعا يەك ارتقان ءۇيسىز تالاي تانىس­تارىمىز تاۋەكەلگە بارىپ, دەپوزيت اشىپ, اينالاسى بىرنەشە جىلدىڭ ىشىندە قونىس تويلارىنىڭ دا قۋانىشىنا ورتاقتاستىق. تاعى ءبىر قىزىقتى قاراڭىز. بۇل مىسالعا تەزىرەك باسپانالى بولۋدىڭ جولدارىن قاراستىرعان وتباسى مۇشەلەرى جۇمىلا مۇددەلى بولۋى ءتيىس. سالىمىنىڭ بارىنشا ءتيىمدى بولۋىن قاراستىراتىن كوپتەگەن كليەنتتەر ءبىر ەمەس, بىرنەشە دەپوزيت اشادى. شامالارىنا قاراي قاراجات قۇيىلا بەرەدى. مەملەكەتتىك سىياقى دا باس باستارىنا جەكە قوسىلادى.  پاتەر الامىز-اۋ دەگەن كەزدە ەسەپشوتتارىن بىرىكتىرەدى – بۇعان بانك ەرەجەسى بويىنشا تىيىم سالىنباعان. ماسەلەن, بۇعان جوعارىداعى الماتىلىق ءشاريپا ماكەەۆا مىسالى بولا الادى. ءتىپتى 5-6 دەپوزيتكە دەيىن بىرىكتىرگەن كليەنتتەر دە تابىلادى. دەمەك 5 دەپوزيت اشىلعان بولسا, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ونى مەملەكەتتىك سىياقى ەسەبىنەن جارتى ميلليون تەڭگەگە دەيىن كوبەيتىپ الۋعا بولادى. ال بۇل ءۇيلى بولامىن دەگەن جاندار ءۇشىن از كومەك ەمەس. قىسقاسى, مۇنداي وتباسىلىق پاكەتتەر ايلىعى تۇراقسىز, جالاقىسى ماردىمسىز جاندارعا دا پايداسى ايتارلىقتاي. كەيدە كليەنتتەر اي سايىن قاراجات قۇيا الماي جاتادى. بىردە بار, بىردە جوق ءومىر. سوندىقتان ءۇيلى بولامىن دەيتىندەرگە مۇنان ءتيىمدىسى جوق. وسى كۇندەردىڭ وزىندە بارلىق مۇمكىن­دىكتەردى پايدالانىپ, جاڭا جىلدى ءوز ۇيلەرىندە قارسى الىپ, قۋانىشقا بولەنىپ جاتقان «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-تىڭ كليەنتتەرىن بارلىق بولىمشەلەردەن تاباسىز. ال مۇنىڭ جولىن رەتىمەن ايتىپ وتىرمىز. ياعني العىڭىز كەلىپ جۇرگەن ءۇيدىڭ نەمەسە پاتەر قۇنىنىڭ جارتى اقشاسىن ءوز دەپوزيتىڭىزدە جيناقتاعاننان كەيىن قالعان 50 پايىز كولەمىندەگى تۇرعىنۇي زاەمىن بانك بەرەدى. ەگەر الاتىن ءبىر بولمەلى پاتەر 6 ميلليون تەڭگە تۇراتىن بولسا, 3 جىلدىڭ ىشىندە سول سومانىڭ جارتىسىن جيناعانىڭىز ابزال. ال «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا پاتەر قۇنىنىڭ 30 پايىزىن جيناساڭىز دا جەتكىلىكتى. قالعان سومانى ەڭ تومەنگى 3,5-تەن 5 پايىزدىق ۇستەمەمەن بانك بەرەدى. قاراپ وتىرساق, تەك بيىلعى 11 ايدىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىمەن 250 مىڭ ادام جاڭا كەلىسىم­شارت جاساعان. بۇل تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناقتاۋشى جۇيەسىنە دەگەن جۇرتتتىڭ سەنىمى ۇلعايدى دەگەن ءسوز. زامان قۇبىلىپ, تەڭگە قۇنى وزگەرىپ, ءتۇرلى قارجىلىق داعدارىستار ورىن الىپ تۇرعاندا ادامعا وزىنەن باسقا ەشكىم كومەكتەسە المايدى. مۇنداي جاعدايدا دوس-جاران, تۋعان-تۋىسقان دا دارمەنسىز. بۇل جەردە ناقتى كومەكتەسە الاتىن – ەسەپشوتىڭداعى ناقتى سالىمدار عانا. قازىرگى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ دامىعان زامانىندا بۇل ءۇشىن بانكتەردىڭ ەسىگىن توزدىرۋدىڭ ءتىپتى قاجەتى جوق. مازالاعان بارلىق سۇراقتاردى تەلەفوننان 300 ءنومىرىن تەرىپ, كەڭەسشىلەردىڭ كومەگى ارقىلى انىقتاۋعا بولادى. كوزى اشىق  كليەنتتەر اي سايىن بانككە بارماي-اق online تولەمدەر ارقىلى شوتتارىن تولىقتىرىپ وتىر. ۋاقىتىن ۇنەمدەيمىن دەگەن ادام مۇنى دا مەڭگەرىپ الادى. راسىندا قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ قازىر تۇراقتى تۇردە قاجەتتى قارجىلىق وپەراتسيالاردى ينتەرنەت-بانكينگ نەمەس پوست-تەرمينالدار ارقىلى اتقارۋدا. ۇيالى ءادىس, ياعني سمارتفوندار ارقىلى جۇزەگە اسىپ جاتقان قارجىلىق وپەراتسيالاردىڭ كورسەتكىشى ۇلعايىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. بانكتىڭ كوزدەگەنى دە وسى. كليەنتتەردىڭ ۋاقىتىن ۇرلاماي, ارماندارىنا قول جەتكىزۋدە بارىنشا زاماناۋي جاعداي تۋعىزۋ. ەندەشە جاڭا جىلدان كەيىن دە ءومىر جالعاسادى. بارشامىز باسپانالى بولايىق! ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان»  الماتى