ونەگەلى ءومىردىڭ ورنەكتەرى

وسى كىتاپتى وقى­عان­­دا اڭعارىلاتىنىنداي, اۆ­تور استە دە ەستەلىك جا­زۋعا قۇمار ەمەس. ونىڭ دا سەبەبى بار – ورازاي حال­قى­مىزدىڭ ۇلى پەرزەنتى قانىش ساتباەۆتىڭ كۇ­­يەۋ­بالاسى, حالقىمىزدىڭ اياۋلى قىزدارىنىڭ ءبىرى, عالىم ءشامشيابانۋ قا­نىشقىزىنىڭ قۇداي قوس­قان جارى. سونداي-اق ۇلى تۇلعا دىنمۇحامەد احمە­ت­­­­­ ۇلى قوناەۆتىڭ قول اس­تى­ن­­دا پارتيالىق جۇمىستا بولعان ادام. ەستەلىك جازعان سوڭ, ولاردى اتتاپ كەتۋگە بولمايدى, پەن­دەشىلىكپەن ارتىق اۋىز ءسوز اي­تىپ كەتپەيىن, ۇلىلاردىڭ بەدەلىن ارقا­لا­عانداي بولمايىن دەگەندى ايتادى. ال باسقا بىرەۋلەر بولسا, كە­رىسىنشە وزدەرىنىڭ سونداي ۇلى­لارمەن جا­قىن­دىعىن, قاتار ءجۇر­گەنىن ايتىپ قالۋعا تىرىسار ەدى. بۇل رەتتە اۆ­توردىڭ جاقىن دوسى بولعان اكادەميك ماناش قوزى­با­ەۆتىڭ: «قا­نىش­تىڭ كۇيەۋ بالاسى­مىن, ديمەكەڭنىڭ كولەڭكەسىندەگى داناسىمىن» دەپ كەردەڭ قاققان ەمەسسىڭ» دەيتىنى بار. سويتسە دە ءوزىنىڭ ءومىر جولىنىڭ ءبىراز كەزەڭدەرى تۋرالى ەستەلىكتى وعان ءومىردىڭ ءوزى جازدىردى. ادام­دار­دىڭ وزىنە جاساعان جاقسى­لى­عىن, مىناۋ قاتىگەزدەۋ دۇنيەدە ءوزى­نىڭ قاسىندا بولىپ, سول جاقىن­دىعىمەن باقىت سىيلاعانداردىڭ جومارتتى­عىن ايتپاسقا بولما­عان­دىقتان جاز­دى. جازعاندا, ادەمى جاز­دى. بۇل رەت­تە ورەكەڭنىڭ ءوزىنىڭ اپايى قاتي­را تۋرالى, سۇيىكتى جا­رى ءشام­شيا­بانۋ قانىشقىزى تۋ­را­لى, جازۋشى مۇقان يمانجانوۆ تۋرالى ەستەلىكتەرى وسىناۋ جانر­داعى اسەم دۇنيە­لەر, ادامدار ارا­سىنداعى قارىم-قا­تىناسقا ارقاۋ بولعان پاك سەزىمدەر جايىندا جا­زىلعان جىرداي وقى­لادى. «اپاتايىم, ارداقتىمدى» وقي وتىرىپ, قازاقتىڭ ايەل­دەرىنە قاي­ران قالاسىڭ. قاتيرا باتىربەكقىزى سو­عىس­تىڭ اۋىرتپالىق جىلدارىندا نە كور­مەدى؟! تۋىستارىن, كۇيەۋىن ماي­دان­عا اتتاندىرىپ, ءوزىنىڭ ەكى با­لا­سىن (بىرەۋى ەمىزۋلى) جانە ءىنىسىن اسى­راۋ ءۇشىن ونەردەگى ۇلكەن ءمۇم­كىن­دىگىن قۇربان ەتىپ, ەت كوم­بي­نا­تىنا جۇ­مىسشى بو­لىپ كىرگەنى, كەيىن كسرو حالىق ءارتىسى بولعان ءسا­بيرا ماي­قانوۆاداي قۇربى­­سىنىڭ وعان ءتۇسى­نىس­تىكپەن قارا­عا­نى, قان­شاما اتى ەلگە تانىس ازامات­­تار­دىڭ وسىناۋ وتباسىنىڭ وشاعىنان جى­لى­­لىق تاپ­­قانى تۋرا­لى تەبىرەنبەي وقي ال­مايسىڭ. ءشامشيابانۋ قانىشقىزى تۋرا­لى ليريكالىق مۇڭ­دى ەستەلىك-ماقا­لا­سىن  ورەكەڭ العاش رەت «ەگەمەن قا­زاقستاندا» جاريالادى. سونى وق­ىر­مان قاۋىمنىڭ, اسىرەسە, وسى وتبا­سىنىڭ جاقىن ادامدارىنىڭ قالاي قابىلداعانىنا كۋامىز. گازەتتىڭ سول كۇنگى ءنومىرىن ىزدەپ, تالاي ادام­­نىڭ كەل­گەنى, كو­شىرمە­سىن جا­­­ساتىپ العا­نى بار. اسىل جا­رى­ڭا جاق­سى ەس­كەرت­كىش جا­سا­دىڭ دەگەن ءسوز­دى دوس­تارىنىڭ ورە­كەڭە ايتقانىن دا ەستىگەنبىز. بۇل ەستەلىكتى وتبا­سى­نىڭ ىن­­تىماعى, جا­را­سىم­دىلىعى, پا­را­سات­تى­لىعى جاي­لى جىر دەسە دە بولار ەدى. سونى وقىعان حا­لىق جازۋشىسى ءاز­ىل­حان نۇر­شاي­ىق­وۆتىڭ: «مەن ءسىزدىڭ ءشام­­شيا­با­نۋ­داي اسا قىمبات سى­ڭار-سەرى­گى­ڭىز­دى جان جۇرەگىڭىز ەزىلىپ, ەگىلە جو­ق­تاعا­نى­ڭىزعا ءتانتىمىن, با­ۋى­رىم» دەگەنى بار. وسىلاي وي تولعاپ وتىرعان ازا­ماتتىڭ سوڭعى كەزدە باسىنا تۇسكەن قيىندىقتى قالاي كوتەرگەنىنە قا­ي­ران قالاسىڭ. جەتى جىل ىشىندە اسىل جارىنان, ءۇش پەرزەنتىنەن ايىرى­لىپ, ويسىراپ قالسا دا, ورەكەڭ ومى­رىلعان جوق. سول اسىلدارىنىڭ ارۋاعىن ارداقتاۋ ءۇشىن قايرات­تا­نىپ, ارەكەت جاساۋعا مىندەتتى بول­دى. ءشامشيابانۋ قانىشقىزىنىڭ ەڭ­بەك­تەرىن جۇيەلەپ, بەس تومدىق ەتىپ باستىرىپ شىعارىپ, ەل يگىلىگىنە قوستى. شەشەسىنەن سوڭ جەتى ايدان كەيىن ومىردەن وزعان رايحان قى­زى­نىڭ ەڭبەگىن جيناقتاپ باس­تىر­­دى. تا­عى دا جەتى اي وتكەندە ءۇل­كەن ۇلى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى عا­زيز دا قايتىس بولىپ, ونىڭ مۇرا­سى­نا دا يە بولۋعا تۋرا كەلدى. ودان سوڭ كەنجە ۇلى ەرجان­نىڭ قازاسى اكەگە قاتتى باتتى. بارىنە شىدادى, بارىنە كوندى. سو­لار­دىڭ ارۋاعى ءۇشىن. بۇل ەستەلىك كىتاپتىڭ ءبىراز ەرەكشەلىگى بار. ادەتتەگىدەي ول ءبىر جۇيە­مەن, ءبىر سارىنمەن جازىل­ما­عان. وندا جوعارىدا ءسوز ەتكەن ەستەلىكتەردەن باسقا ومىردەن ەرتەرەك وزعان دوس-جاراندارى تۋرالى ما­قالا-ەستەلىكتەر, ەسسەلەر بار. ولاردان ەڭ الدىمەن دوسقا دەگەن ادال جۇرەكتىڭ ءلۇپىلى, ەسىمدەرى ۇمىت قالماسىن دەگەن ازاماتتىق بورىش اڭعارىلىپ تۇرادى. بۇل كىتاپتا تاعى ءبىر ەرەكشە ەستەلىك بار. ول ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن قالاي باستاعانى جانە زەينەتكەرلىككە قالاي شىققانى جايلى. ول ءبىزدىڭ گازەتىمىزگە بايلانىستى. ورازاي اعامىز 1942-1944 جىلدارى ال­تىنشى سىنىپتى بىتىرگەن سوڭ, وقىپ ءجۇرىپ, «سوتسياليستىك قازاقستاندا» حات تاسۋشى, كوررەكتوردىڭ كومەك­شىسى بولىپ جۇمىس ىستەگەن. سونداعى اعا-اپالارىنىڭ قامقورلىعى تۋرا­لى تەبىرەنىپ جازعان ەستەلىگىن وسى­ناۋ كولەمدى كىتاپقا «سوڭعى ءسوز ور­نىنا» بەرۋىندە دە ءمان بار. سون­داعى ەڭبەك وعان مەملەكەتتىك ناگرادا الۋمەن قاتار, زەينەتاقىسىنىڭ كوبەيۋىنە دە سەبەپ بولىپتى. ازامات ونى دا ۇمىتپايدى. ماماديار جاقىپ, الماتى.