ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەكەسى تۇسىندا تابىستارىمىزدى تارازىلاۋدىڭ ارتىقشىلىعى بولماس. بۇل – بولاشاق ءۇشىن تاعىلىم. جانە ءوزىمىز كۋا بولعان 25 جىلدىق شەجىرەمىزدى ماقتانىپ ايتۋعا دا ابدەن قاقىمىز بار. ويتكەنى ءبىز وركەندەۋ مەن وڭ وزگەرىستەرگە كۋا بولعان ۇرپاقپىز.
تاۋەلسىز ەل رەتىندە قولعا الىپ, ءساتتى اياقتاعان الىپ قۇرىلىستار جەتكىلىكتى. سونىڭ ءبىرى – جەتىسۋ اۋماعىندا سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن مويناق سۋ ەلەكتر ستانساسى. بۇل جەر استىن ۇڭعىلاۋ ادىسىمەن جاسالعان سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى 1985 جىلى كەڭەستەر وداعىنىڭ تۇسىندا باستالىپ, وداق تاراعان سوڭ توقتاپ قالعانىن بىلەتىن ەدىك. كەزىندە سول قۇرىلىستا ەڭبەك ەتكەن بىلىكتى مامان, قازاق كسر قۇرمەتتى قۇرىلىسشىسى ستاحان بەلگوجاەۆ سەكىلدى ەل اعالارىنىڭ ىزدەنىپ, ۇسىنىس جاساۋى نەگىزىندە قازىرگى تاۋەلسىزدىكتىڭ تولايىم تابىسىنا اينالعان الىپ قۇرىلىسقا قايتا جان ءبىتتى. ەل ازاماتتارىنىڭ ارمانىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تىكەلەي نازارىنا العان بولاتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە 2005 جىلعى 21 قاراشادا مويناق سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى» تۋرالى ۇكىمەتتىڭ ارنايى قاۋلىسى شىقتى. 2006 جىلى قولعا الىنعان قۇرىلىس قارقىنمەن ءجۇرىپ, 2012 جىلعى ءساۋىر ايىنان باستاپ ىسكە قوسىلدى. الىپ نىساننىڭ اشىلۋى دا تاريحي ءسات بولدى. مەملەكەت باسشىسى الماتى وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن بارعاندا مويناق گەس-ىندە بولىپ, ەكىنشى سۋ اگرەگاتىن ىسكە قوستى. ەل قۋانىشىن ەسەلەپ, جۇرت جاقسىلىعىنا ورتاقتاستى.
تاۋەلسىزدىك شاپاعاتىنا بولەنگەن, ەلباسىمىزدىڭ تابانى تيگەن مويناققا ارنايى بارىپ قايتۋدى ءجون كوردىك. قۋلىق تاۋىنىڭ تەرىسكەي بوكتەرىنە ورنالاسقان ۇزىنبۇلاق, جىلىساي, وكتيابر اۋىلدارىن باسىپ وتەتىن جول تۋرا مويناققا جەتكىزەدى. تاۋدىڭ باسىنان تومەندەگى شارىن شاتقالىنا قاراي قيىلىپ سالىنعان كەڭ جول ساي-ساي, بەتكەيلەردى جاعالاي تۇپ-تۋرا باس عيماراتقا تىرەلەدى. مويناق گەس-ءىنىڭ تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى شارىن وزەنى جاعاسىمەن سالىستىرعاندا كادىمگى 5 قاباتتى ۇيدەي ەڭسەلى كورىنەدى ەكەن. دالىرەگى, «بەستوبە» سۋ قويماسىنا جينالىپ, 16 شاقىرىمعا سوزىلاتىن كول تابانىنان اعىپ كەلەتىن سۋ 500 مەترلىك بيىكتىكتەن قۇلاي سارقىراپ جاتىر. بۇل جەردەگى ءبىر كەرەمەت ءارى قۇرىلىستىڭ اسا اۋىر بولىگى بولىپ سانالعان بولىك – جەر استىنان وتەتىن 9 شاقىرىمدىق تۋننەل. جينالعان سۋ وسى 9 شاقىرىمدىق جەر استى جولىمەن ارىنداپ كەلەدى دە, 500 مەتر بيىكتىكتەن قۇلاي سارقىراپ جاتىر. ارىندى سۋ ارناعا بەكىتىلگەن 2 سۋ اگرەگاتىن شىركوبەلەك اينالدىرىپ, ىسكە قوسادى. ناتيجەسىندە 300 مۆت قۋات كوزى پايدا بولادى.
بۇل قۇرىلىستىڭ كەپىلدى مەرزىمى 100 جىلعا ەسەپتەلگەن. 9 بالدىق جەر سىلكىنىسىنە ءتوزىمدى. قۇرىلىسى 6 جىلعا سوزىلعان, اسىرەسە 9 شاقىرىم جەر استى سۋ جولىن ۇڭعىلاۋعا, جاساۋعا كەتكەن عالامات جۇمىس تەك ايتۋعا عانا جەڭىل. مىنە, عاسىر قۇرىلىسى اتانعان عالامات دۇنيە ەل يگىلىگىنە اينالدى.
– پرەزيدەنتىمىز ىسكە قوسقان «مويناق» تولىققاندى جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇندا جۇزگە تارتا ادام ەڭبەك ەتەدى. گەس-تەگى 2 سۋ اگرەگاتى ىسكە قوسىلعالى بەرى 452 ميلليون كۆت. ساعات ەلەكتر قۋاتى ءوندىرىلدى. بۇل وتانىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قوسىلعان ۇلكەن ۇلەس, – دەدى بىزگە مويناق گەس-ءى باس ينجەنەرىنىڭ ورىنباسارى ءنابي سەرىكباەۆ.
...بىلتە شامنىڭ جارىعىمەن جۇباناتىن كەزەڭ ءوتتى. بۇگىندە ءار ۇيدە سامساعان ساۋلە. مۇقىم تەحنيكانىڭ جەتىستىگى دە وسى قۋات كوزىنە تاۋەلدى. سول قۋاتتى ءوندىرىپ, ەلدى مەكەندەردى جارىقپەن قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى جۇمىستىڭ ماڭىزدىلىعىن مويناققا بارعاندا شىنداپ تۇسىندىك.
قازاق شامنىڭ ساۋلەسىن نۇرعا تەڭەگەن عوي. بۇگىنى ساۋلەلى ەلدىڭ بولاشاعى نۇرلى. لايىم, سولاي بولسىن!
قانات ءبىرجانسال
الماتى وبلىسى,
رايىمبەك اۋدانى
كەرەك دەرەك:
مويناق سۋ ەلەكتر ستانساسىنداعى 2 سۋ اگرەگاتىنان جىلىنا 1,027 ملرد كۆت
ساعات ەلەكتر ەنەرگياسى وندىرىلەدى. جوبانى ىسكە قوسۋعا جالپى
54, 1 ميلليارد تەڭگە قاراجات جۇمسالدى. وندىرىلگەن ەنەرگيانى ساتۋدان 1,790 ميلليون تەڭگە ءتۇسىم تۇسەدى دەپ بولجانعان.
