ءداۋىر شىندىعىن ايتىپ بەردى
تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرى بەكي تۇسۋدە
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى مەرەيتويىن بارشا قازاقستاندىقتار سياقتى مەن دە اسىعا كۇتتىم. سەبەبى, بۇل اتا-بابالارىمىز سان عاسىر ارمانداعان قاسيەتتى دە قادىرلى ۇعىم, حالقىمىزدىڭ ۇلىق مەرەكەسى. بۇل كۇن – ەل جادىندا ايرىقشا ايشىعىمەن قالاتىن تاريحي ءسات. سوندىقتان دا استاناداعى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىننىڭ تەلەديداردان بەرىلۋ ءساتىن وتكىزىپ الماۋعا تىرىستىم. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسى سالتاناتتا ءسويلەگەن ءسوزىن مۇقيات تىڭدادىم. شىنى كەرەك, ەلباسى ەگەمەندىك العاننان بەرگى قول جەتكەن تابىستارىمىزدى دەرەكتەرمەن دايەكتەي بايانداپ, قىرۋار ىستەردىڭ جۇزەگە اسقانىن تاعى ءبىر مارتە جادىمىزدا جاڭعىرتتى. ءبىز كەيدە شاپقان اتتاي شاپشاڭ ۋاقىتتىڭ اعىمىمەن ىستەلگەن ىرگەلى ىستەردىڭ استارىنا بويلاي بەرمەيتىنىمىز بار. ال مۇنداي سەرپىندى دامۋدىڭ ەلىمىزدى الەمگە تانىتقانىنا نازار اۋدارساق, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ, سارا جولىنىڭ و باستان-اق دۇرىس باعىت العانىنا كوزىڭ جەتەدى. قازاقستاندى الەم تانىدى, دامىعان مەملەكەتتەر مويىندادى. ساياساتتا دا, ەكونوميكالىق دامۋدا دا قازاقستاندىق جولدىڭ ءىزى سايراپ جاتىر. ءبىر ءسات وتكەنگە وي جۇگىرتسەڭ, ەلىمىزدەگى ىلگەرىلەۋدىڭ قانشالىقتى قارقىندى بولعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. وسى كەزەڭدە قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسى 40 ەسەگە, جالپى ىشكى ءونىم 20 ەسەگە وسكەن. تاۋەلسىزدىك جىلدارى مىڭداعان شاقىرىم تەمىر جول, قاتتى جامىلعىلى جول سالىندى. باتىس پەن شىعىس, ورتالىق پەن وڭتۇستىككە بارىس-كەلىس اناعۇرلىم جەڭىلدەي ءتۇستى. قانشاما الەمدىك وزىق تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن كاسىپورىندار بوي كوتەردى. قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتا ءوز ورنىن ويىپ تۇرىپ الدى. شىنى كەرەك, ەلىمىزدە الەۋمەتتىك سالادا دا تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزىلدى. مۇنى ەلباسىنىڭ ءوزى ايرىقشا اتاپ ءوتتى. بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن جۇرەك, بۇيرەك, باۋىر سياقتى ادام اعزالارىن وزىمىزدە اۋىستىرۋ قالىپتاستى. ەلىمىزدە ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 72 جاسقا جەتتى, انا ءولىمى 5, بالا ءولىمى 3 ەسەگە ازايعان. مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە بۇگىندە قازاقستان جاساندى جۇرەك ورناتۋ جاعىنان الەم بويىنشا گەرمانيا مەن اقش-تان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىنعا شىققانىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي تابىس ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا كەلىپ وتىر, ارينە. – ەلىمىزدىڭ مەديتسيناسىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرگەن ەكى دارىگەر بار. ولار – يۋري پيا جانە سەرىك اقشولاقوۆ. ەكەۋى دە كۇردەلى زەرتتەۋلەر جاساپ, تىڭ جاڭالىقتار اكەلدى. وتاندىق مەديتسينانى الەمگە تانىتتى. ولاردىڭ بىرەۋى كەشە عانا قيىن ءبىر وپەراتسيا جاساپ, بالا مەن ونىڭ اناسىن قۇتقارىپ قالدى. سوندىقتان ەكەۋىنە دە ەڭبەك ەرى اتاعىن بەرگەنىم دۇرىس بولدى دەپ سانايمىن, – دەپ اتاپ ءوتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. وسى ەكى دارىگەردىڭ ءبىرى سەرىك اقشولاقوۆتىڭ ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ تۇلەگى ەكەنىن ەسكەرسەك, كوڭىلدى ماقتانىش سەزىمى بيلەيدى. شىنى كەرەك, ءوڭىر مەديتسيناسىندا دا ىلگەرىلەۋ بارشىلىق. تاۋەلسىزدىك جىلدارى 31,5 ميلليارد تەڭگە تۇراتىن 127 مەديتسينالىق نىسان سالىندى, 3,5 ميلليارد تەڭگەگە 173 نىسان كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. تاياۋ جىلدارى وبلىستا مەدپۋنكتسىز ەلدى مەكەن بولمايدى. ماماندارىمىز دا ەشكىمنەن كەم ەمەس. وڭىرلىك مەديتسينالىق كلاستەر قۇرۋ قولعا الىندى. مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىت ۇستالۋدا. وبلىستا 14 بۇيرەك, 5 باۋىر اۋىستىرۋ وپەراتسياسى جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل از تابىس ەمەس. مىنە, وسىنىڭ بارلىعى تاۋەلسىزدىكتىڭ ناتيجەسىندە, ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولىپ وتىر. تاۋەلسىزدىك پەن مەملەكەت باسشىسى – ەگىز ۇعىم. جاس مەملەكەتىمىزدىڭ تىزگىنىن ۇستاعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قازاقستاندى اياعىنان تىك تۇرعىزىپ قانا قويماي, دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا الىپ شىققانىن الەم مويىنداپ وتىر. ولاي بولسا, تاۋەلسىزدىكپەن تۇلەگەن ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى بۇدان دا ەڭسەلى بولاتىنىنا سەنىم مول. ونى ەلباسىنىڭ بولاشاققا جاساعان باعدارلامالارىنىڭ ءوزى ايقىنداي تۇسەدى. قاشاندا ءسوزى مەن ءىسى ۇيلەسىم تاباتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باعىتتاعى وي-جوسپارلارى حالىقتىڭ كوكەيىنەن شىعۋدا. مۇنى اركىم ءوزىنىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنەن, تۇرمىسىنىڭ جاقسارۋىنان دا اڭعارۋدا. ىزباسقان ايماعامبەتوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى, اقتوبە قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتىءبىلىم – بولاشاققا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەكەسىنە ارنالعان سالتاناتتى جيىندا كوپتىڭ كوكەيىنە قوناتىن ءسوز ايتتى. الىستان تولعادى. وتكەندى قورىتىندىلادى. بولاشاققا باعدار جاسادى. البەتتە, 25 جىل – تاريحتىڭ ولشەمىمەن قاراعاندا اسا كوپ ۋاقىت ەمەس. بىراق وسى از ۋاقىتتا اسا مازمۇندى ىستەردى اتقارۋ, ەل يگىلىگىن ەسەلەۋ ەرەكشە قابىلەت پەن قامقورلىقتى قاجەت ەتەتىنى راس. بابالارىمىزعا ارمان بولعان تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزۋ ءبىر باقىت بولسا, ونى ۇستاپ تۇرۋ, نىعايتۋ وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. وسى جىلداردا ەلىمىز ەلباسىنىڭ تاريحي كوشباسشىلىعىمەن ەتەك-جەڭىن جيناپ قانا قويعان جوق, ەرتەڭىن ويلاپ, الىس بولاشاققا كوز تىكتى. بارلىق سالادا ناقتى قادامدار جاسالدى. ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاڭعىرۋى, قوعامدىق قاتىناستاردىڭ جاڭا جۇيەگە كوشۋى جۇزەگە استى. ارينە, جوعالتقانىمىزدان تاپقانىمىز كوپ. تاۋەلسىزدىك تابىستارىن پرەزيدەنت تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىنداعى سوزىندە اتاپ ءوتتى. سونىڭ ءبىرى ءبىلىم بەرۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلىنىڭ قالىپتاسۋى دەۋگە بولادى. «ءبىلىم – ەر ازىعى, ەر – ەل قازىعى» دەگەن ەجەلدەن كەلە جاتقان قاعيدا بار. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىرلىگى جاراسقان ەلدىڭ بولاشاعى بىلىمدە ەكەنىن ەرتە باعامداپ, ەلىمىزدىڭ وسكەلەڭ بۋىنىن زامان تالابىنا ساي بىلىممەن قاناتتاندىرۋدى ويلادى. ناتيجەسىندە, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە 1 جارىم مىڭعا جۋىق جاڭا مەكتەپ بوي كوتەردى. بارلىق وڭىرلەردە زياتكەرلىك مەكتەپتەر اشىلدى. استانادا الەمدىك جوعارى دەڭگەيدەگى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت قۇرىلىپ, شەتەلدىك ۇزدىك وقۋ ورىندارىمەن باسەكەگە تۇسە الاتىن جاڭا حالىقارالىق ءبىلىم ورداسىنا اينالدى. بۇگىندە بۇل ۋنيۆەرسيتەت ءوزىنىڭ العاشقى ماماندار لەگىن دايارلاپ شىعاردى. ال «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگى وراسان. وسى جىلداردا اتالعان پرەزيدەنتتىك ستيپەنديامەن 12 مىڭ جاس شەتەلدەردىڭ ەڭ ۇزدىك تە بەدەلدى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الدى. بۇل – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىزعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا. بيىل س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا وراي ءتۇرلى ءىس-شارالار وتكىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ جاس بۋىننىڭ وي-ساناسىندا «تاۋەلسىز قازاقستان» اتتى قاستەرلى ۇعىمنىڭ قالىپتاسۋىنا, ەل مەن جەر الدىنداعى ازاماتتىق بورىشى ساپالى ءبىلىم الۋدان باستالاتىندىعىنا كوز جەتكىزۋگە باعىتتالدى. سوندىقتان دا, تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول بۋىنى سانالاتىن بۇگىنگى ۇرپاق ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىنە سەنىممەن قادام باسىپ كەلەدى. باۋىرجان ەردەمبەكوۆ, س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ستراتەگيالىق دامۋ جانە عىلىمي جۇمىس جونىندەگى پرورەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور وسكەمەنكەلەشەككە سەنىم مول
مەملەكەتىمىز ەگەمەندىكتىڭ ەكىنشى جيىرما بەس جىلدىعىنا قادام باستى. ءجۇرىپ وتكەن 25 جىل تولايىم تابىستارعا, جارقىن جەتىستىكتەرگە تولى بولدى. ول اقيقاتپەن كۇندەلىكتى تىرلىگىمىزدە بەتپە-بەت كەلىپ جۇرسەك تە, مەرەكەگە ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ەلباسى سوزىنەن تەرەڭىرەك ۇعىنىپ, قانىعا تۇستىك. مەملەكەت باسشىسى قيىن كەزدەردە قولداۋ كورسەتىپ, جانىنان تابىلعان قازاقستان حالقىنا, ونىڭ باتىسى مەن شىعىسىنىڭ, وڭتۇستىگى مەن ءسولتۇستىگىنىڭ تۇرعىندارىنا ارنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قازىر ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە «ماڭگىلىك ەل» بولۋ ماسەلەسى ايتىلۋدا. «ماڭگىلىكتىڭ» جانە «ەل بولۋدىڭ» اڭگىمەسىن تەك وزىنە-ءوزى سەنىمدى, قادامى نىق, كەشەگىسى مەن بۇگىنىنە كوڭىلى مارقايعان, ەرتەڭىنە جىگەرلەنە قارايتىن ەل عانا ايتا الادى. كونە تاريحتان تارتىلعان ءتىنى مەن ءدىڭى مىقتى حالقىمىزدىڭ بولاشاعى دا باياندى بولارى انىق. باياندامادا 25 جىل ىشىندە قازاقستاندىقتار قول جەتكىزگەن جەتى باسىم جەتىستىك سارالاندى. ەكونوميكالىق جەتىستىكتەر, تۇرعىندار ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋى, شەكارانىڭ شەگەندەلۋى, جاستارىمىزدىڭ الەمنىڭ الىس تۇكپىرلەرىندەگى اتى اڭىزعا اينالعان ىرگەلى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋىنا زور مۇمكىندىك تۋعىزعان «بولاشاق» باعدارلاماسى, ەلىمىزدىڭ جاساندى جۇرەك ورناتۋدان الەمدە گەرمانيا مەن اقش-تان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندا بولۋى – مۇنىڭ ءبارى 25 جىل بۇرىن جاقىن ارادا ورىندالۋى نەعايبىل بولعان ارماندار ەدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ورىن العان ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا بايلانىستى جانە ءوز اتاجۇرتىنا كوشىپ كەتۋشىلەردىڭ ورنىن ءار قيىردان ساعىنا جەتكەن قازاق قانداستاردىڭ كوشى ەسەلەپ تولتىردى. كوشىپ كەلۋشىلەرمەن بىرگە دۇنيەگە كەلگەن سابيلەر ەسەبىنەن حالقىمىزدىڭ سانى ارتىپ, قاتارىمىز كوبەيدى. 25 جىل بۇرىن 340 مىڭ حالىققا مەكەن بولعان ماڭعىستاۋدا بۇگىندە حالىق سانى ەكى ەسەلەنىپ, 640 مىڭعا جەتتى. جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, جاڭادان مەكتەپ, بالاباقشا, اۋرۋحانالار مەن تۇرعىن ۇيلەر سالىندى, قالا قاناتىن جايدى, ەلدىڭ تىنىسى كەڭەيدى. 2017 جىلدان باستاپ زەينەتاقى مەن ءجاردەماقىنىڭ كوبەيەتىندىگى ەل احۋالىنىڭ جاقسارعاندىعىنىڭ, بەرەكە-نەسىبەنىڭ مول ەكەندىگىنىڭ بەلگىسى. ساناۋلى جىلدار ىشىندە الەم ەلدەرىنە ەكونوميكالىق عاجايىپتارىمەن, ۇلاعاتتى ۇستانىمدارىمەن جانە ومىرشەڭ يدەيالارىمەن تانىلا العان قازاقستاننىڭ بولاشاعى زور. ەلباسىنىڭ باعىتى مەن باستامالارى مەملەكەتىمىزدى ءبىرتۇتاس قالپىندا الىس بولاشاقتارعا باستاي بەرەدى دەپ سەنەمىز. مانەت شىراقباي, «جاۋقازىن» بالاباقشاسىنىڭ ديرەكتورى, «تۇپقاراعان» اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ماڭعىستاۋ وبلىسى, تۇپقاراعان اۋدانىەگەمەندىك – ەڭ قىمبات قازىنامىز
تاۋەلسىزدىكتى تالاي ەل, تالاي حالىق اڭسادى. ۇلان-عايىر دالامىزدى بۇگىنگى ۇرپاعىنا اماناتتاعان ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ دا باستى ارمانى بىرەۋ ەدى. ول –تاۋەلسىزدىك! سول بابالارىمىزدىڭ اڭسارىنا بۇگىنگى ۇرپاعى قول جەتكىزدى. ءسويتىپ, قازاق حاندىعىنان باستاۋ الاتىن شەجىرەلى تاريحىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ شەجىرەسىمەن تولىقتى. ءيا, تاۋەلسىزدىك بىزگە وڭاي كەلگەن جوق. حالقىمىز سان تاراۋ جولدان ءوتتى. قيلى-قيلى كەزەڭدى باستان كەشىردى. تاۋبە دەلىك, نەبىر قيىندىقتاردا ەڭسەسى تۇسپەگەن, جىگەرى مۇقالماعان حالقىمىزدىڭ باعى جانىپ, عاسىرلار توعىسىنداعى توعىزىنشى ونجىلدىقتىڭ باستاۋىندا دەربەس ەل اتاندىق. بۇل – قازاق ەلى ءۇشىن قاستەر تۇتاتىن ەڭ قىمبات قازىنا ەدى. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن تۇستا ەلىمىزدىڭ الدىندا اسقار-اسقار اسۋلار مەن بەل-بەلەستەردى باعىندىرۋ مىندەتى تۇردى. ۇلتتىق ەكونوميكا تۇرالاپ جاتتى, ءىرى كاسىپورىندار بىرىنەن كەيىن ءبىرى بانكروتتىق قامىتىن كيدى. جۇمىسشىلار جالاقىلارىن ايلاپ كۇتتى. ءتىپتى, زەينەتاقى مەن جاردەماقىلار دا ۋاقىتىندا بەرىلە قويمادى. وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ ماقسات-مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋدى, ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ سان-سالاسىن قوسا وركەندەتۋدى كوزدەگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتى كۇندىز كۇلكىدەن, تۇندە ۇيقىدان ايىردى. ءدال قازىر تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا كەزىككەن قيىندىقتار كورگەن تۇستەي ارتتا قالدى. «1991 جىلى جاعداي مۇلدەم باسقاشا ەدى. الدىمىزدا قاتاڭ ديلەمما تۇردى: «بولامىز با, جوق الدە بورداي توزامىز با؟» – دەگەن. ەلىمىز «جابايى كاپيتاليزمگە» قاراي بەت الىپ بارا جاتتى. اكىمشىل-ءامىرشىل ەكونوميكانىڭ كوللاپسى ميلليونداعان ادامدى ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىندىگىنەن ايىردى. ءتۇرلى ساراپشىسىماقتار مەن ساياساتشىسىماقتاردىڭ داۋىستارى جان-جاعىمىزدان تەز ىدىرايتىنىمىز بەن ازامات سوعىسى تۋرالى ايتىپ, قورقىتىپ-ۇركىتۋمەن بولدى...» دەپ ورىندى ەسكە الدى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتا. قازاق ەلىنىڭ قۋانىشىنا وراي, ءبىز ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنە كۇمانمەن قاراپ, بولاشاعىمىزدى ب ۇلىڭعىر ەتكىسى كەلگەن تەرىس پيعىلدى ساۋەگەيشىلەر مەن ساياساتكەرلەر ويلاعانداي, بورداي توزعان جوقپىز. ولار قاتتى قاتەلەستى. ويتكەنى, سول تۇستا ءبىزدىڭ الدىمىزدا ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىندا ايشىقتى كورىنىس تاپقان ءۇش ماقسات تۇر ەدى. وزگە ەلدەر ءۇشىن الىنباس اسۋداي, باعىنباس بيىكتەي كورىنگەن ءۇش ماقساتتىڭ ءبىرىنشىسى – مەملەكەتتىڭ نەگىزىن قالاۋ جانە نارىقتىق ەكونوميكاعا كوشۋ. ەكىنشىسى – الەۋمەتتىك مەملەكەتتىڭ نەگىزدەرىن قالاۋ. ءۇشىنشىسى – قوعامدىق سانانى وزگەرتۋ. مىنە, وسى ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوپۆەكتورلى ساياسات ۇستانىپ, قازاقستاندى الەمگە تانىتا الدى. الەمدىك وركەنيەتتىڭ بەل ورتاسىنان لايىقتى ورنىمىزدى ەنشىلەدىك. ەكونوميكامىز قارقىندى وركەندەدى. شەت ەل ينۆەستورلارى ەكونوميكامىزعا ينۆەستيتسيا سالۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. بۇرىن ءوڭىمىز تۇگىلى تۇسىمىزگە كىرمەگەن جاڭا ونىمدەر وندىرىلە باستادى. حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعى نىعايدى. ءىلىم-بىلىمگە قۇشتار جاستارىمىز الەمنىڭ ەڭ تاڭداۋلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنەن ءبىلىم الىپ, شەتەلدىكتەرمەن باسەكەلەسە الاتىن قابىلەتتى ماماندار شوعىرى قالىپتاستى. ءوز ەلىمىزدىڭ بىلىكتى دارىگەرلەرى ەڭ كۇردەلى وتالاردى جاساي الاتىن بولدى. وسىلايشا, شەكارامىز – بەرىك, بىرلىگىمىز – مىعىم, ەكونوميكامىز – قۋاتتى, حالقىمىز – باقۋاتتى ەلگە اينالدىق. بۇل – ەڭ قاستەرلى قازىنامىز تاۋەلسىزدىكتىڭ, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ جەمىسى! اققالي احمەت, ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گۋمانيتارلىق عىلىمدار جانە شەت ەل تىلدەرى فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. اتىراۋەل مەرەيى ۇستەم
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جەر جۇزىنە جاريالانىپ, كوك تۋىمىزدىڭ جەلبىرەگەن كۇنى بارشا قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەش ۇمىتىلمايتىن ەڭ مەرەيلى ءسات. ەلباسى ن.نازارباەۆ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا سويلەگەن سوزىندە ۇلى دالاداعى سانعاسىرلىق تاريحتىڭ جاڭا داۋىرىنە سيپاتتاما بەرىپ, الىس بولاشاقتارعا سەنىممەن كوز تىككەن تۇعىرى مىقتى, ءمارتەبەسى بيىك قازاقستانعا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋدەن اسقان باقىت جوق ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. وسى كەزەڭ ىشىندە قول جەتكەن تابىستارىمىز بەن جەتىستىكتەرىمىزدى رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ جالپىعا ورتاق سالتاناتىنا, ۋاقىت ولشەمىنە سىيمايتىن تەڭدەسسىز ەرلىگىنە باعالادى. اتا-بابالارىمىز اڭساپ وتكەن, بۇگىنگى ۇرپاق قول جەتكىزگەن ازاتتىعىمىزدىڭ ايشىقتى ايعاعى تاۋەلسىزدىك ەكەنىنە ەشكىمنىڭ كۇمانى جوق. ءامىرشىل-اكىمشىل باسقارۋدىڭ قۇرساۋىنان قۇتىلىپ, تورتكۇل دۇنيە تانيتىن گۇلدەنگەن, قۋاتتى مەملەكەتكە اينالۋىمىزدىڭ ارقاسىندا وركەنيەتتى وتىز ەلدىڭ قاتارىنا جەتۋ مۇمكىندىكتەرىنە كەڭ جول اشىلىپ وتىر. «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاق بويىنا قازاقستاندىق پاتريوتيزم قاسيەتتەرىن ۇيالاتۋ – قاستەرلى پارىزىمىز. پرەزيدەنت ايتىپ وتكەن وتانىمىزدىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى مەن بەدەلدى, حالىقارالىق ساراپشىلار بەرگەن تاۋەلسىزدىكتىڭ جەتى تەڭدەسسىز تابىستارى ءبارىمىزدى قاناتتاندىرادى. ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن بەرىك سەنىمدى قالىپتاستىرادى. ەڭسەمىزدى كوتەرىپ, ابىرويىمىزدى ارتتىرادى. ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگى – بارشامىز ءۇشىن باستى دا قاسيەتتى قۇندىلىق. تاۋەلسىزدىكتىڭ ءار ساتىمەن باياندى بولاشاققا قۇلاش ۇرعان ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە ەركە ەسىلدىڭ جاعاسىندا قانات جايعان, ءۇش عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتىڭ سىرىن باۋىرىنا باسقان قىزىلجار ءوڭىرى دە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقانىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اتاپ كورسەتتى. ايماعى ءارلى, توپىراعى ءنارلى التىن ءدان دالاسى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ەڭبەككەرلەرىنىڭ قاجىر-قايراتىنا ورىندى باعا بەرىلدى. ەگەمەندىك العاننان بەرى ەكونوميكانىڭ ءتيىمدى مودەلى جاسالىپ, ەكىنشى يندۋستريالىق بەسجىلدىق جۇزەگە اسىرىلۋدا. زاماناۋي دەڭگەيدە جۇمىس ىستەيتىن ءوندىرىس ورىندارى پايدا بولدى. وبلىسىمىزدىڭ ورتالىعى – پەتروپاۆل قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, مادەني دامۋىن, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ باعىتىندا كەشەندى شارالار اتقارىلىپ كەلەدى. بيىل تاۋار ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 47 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا 14,1 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 58,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ ونىمدەرىن ءوندىرىپ, وڭدەۋ سالاسىنىڭ ۇلەسى 61 پايىز بولدى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 1164 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى. 2,6 ميلليارد تەڭگەنىڭ 6 جوباسى ىسكە قوسىلدى. جايلىلىعى جوعارى «Green Which Hotel» مەيمانحانا كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنا جارتى ميلليارد تەڭگە جۇمسالدى. 77,1 مىڭ شارشى مەتر 11 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. مۇنىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىنىڭ, جاس مەملەكەتىمىزدى بيىكتەرگە باستاپ كەلە جاتقان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ جەمىسى ەكەنى داۋسىز. بۇگىندە الەمدىك قارۋسىزدانۋ ءىسىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان كوشباسشى حالىق, الىس بولاشاققا كوز تىككەن مەرەيلى مەملەكەت ەكەنىمىزدى الەمدىك قوعامداستىق ءبىراۋىزدان مويىنداپ وتىر. مارات تاسماعانبەتوۆ, پەتروپاۆل قالاسىنىڭ اكىمى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىجەتىسۋلىقتاردى جىگەرلەندىردى
تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىز الەمدە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ عالامات مودەلىن قۇرعانىمىزدى باسا ايتتى. اسسامبلەيا اياسىندا بارلىق ەتنوس وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقانىمىز, بۇگىندە ىنتىماعى جاراسىپ, ىرىسى تاسىعان مەملەكەتىمىز وزگەلەرگە ۇلگى-ونەگە بولىپ وتىرعانى پاش ەتىلدى. سونىڭ جارقىن دالەلىن ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مەگوپوليس الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندە ورنالاسقان ىلە اۋدانىنان كورۋگە بولادى. قۇدايعا شۇكىر, جاعرافيالىق ورنالاسۋ ىڭعايلىلىعىنا وراي تىرشىلىگى قايناپ جاتقان وڭىردە ۇلتتار بىرلىگى باستى قۇندىلىققا اينالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بايانداماسىن مۇقيات تىڭداپ وتىرىپ كوكەيىمە ءبىر تۇيگەنىم, ەل ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋى قارا التىن قۇندىلىعىندا بولىپ وتىر. قاشاعان كەن ورنى تۋرالى ەلباسى وتە جاقسى ايتىپ ءوتتى. بۇل قۇندىلىق ءبىزدىڭ دە مەرەيىمىزدى وسىرگەنىن جاسىرمايمىز. قايتا قۋانامىز. مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ايتىلعان تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق, زەينەتاقى مەن بالا تۋىلعاندا بەرىلەتىن ءبىر رەتتىك جاردەماقىنىڭ 20 پايىزعا وسەتىندىگى بولدى. بۇل جاڭالىق لەزدە اۋىلدان اۋىلعا جەتىپ, تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىن ارلەندىردى. استاناداعى ايتۋلى جيىننان قانداي دا توسىن سىي كۇتكەن ەل رازى. ەلباسىنا العىستارىن اعىتۋدا. بۇل قاراجات اۋىل حالقى ءۇشىن كوپتەگەن ماسەلە ءتۇيىنىن شەشۋمەن قاتار رۋحتاندىرىپ, الداعى ۋاقىتتا جەتەر جەتىستىكتەرگە دەگەن سەنىمدەرىن ارتتىرا ءتۇستى. ەڭ باستىسى, كوڭىلدەر كىلتى تابىلدى دەسەك تە بولادى. راس, اۋدانىمىز الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتۋدە. تاياۋدا عانا تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنە تارتۋ رەتىندە 7 بالاباقشا اشىلىپ, 50 جاس وتباسىنا پاتەر كىلتتەرى بەرىلگەن ەدى. ەلباسىنىڭ قاناتتى ءسوزى سول قۋانىشتاردى تولىقتىرا ءتۇستى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەربولات تۇرىمبەتوۆ, «نۇر وتان» پارتياسى ىلە اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الماتى وبلىسىحالىقپەن كەڭەسكەننەن كەم بولمايمىز
تاۋەلسىزدىگىنىڭ ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىرىن ءوز قولىنا العان شيرەك عاسىر ۋاقىت ىشىندە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى شيراپ, ساياسي تۇرعىدا شىمىرلانا تۇستىك. ءبىر كەزدەرى كسرو-نىڭ ەشكىم ەلەپ-ەسكەرە قويماعان ءبىر بولشەگى بۇگىنگى كۇندە الەمدىك قاۋىمداستىققا ءوزىندىك ءتۇر-تۇلعاسىمەن تانىلىپ, ايگىلەنە باستاعان ايشىقتى ەلگە اينالدى. ياعني, 25 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستانىمىز بەكەم ءبىرلىگى, بەرەكەلى تىرلىگىنىڭ ارقاسىندا قارىشتاپ العا باستى, ءوسىپ-وركەندەدى. ءيا, اتام قازاق «بىرلىك بار جەردە – تىرلىك بار» دەپ تەگىن ايتپاعان. جەرىمىزدى مەكەن ەتكەن تالاي ۇلت پەن ۇلىستىڭ بالاسى باس بىرىكتىرمەي, ءوزىنىڭ عانا جايىن كۇيتتەپ كەتەر بولسا, ءبىز بۇگىنگىدەي زاماندا ءومىر سۇرەر مە ەدىك, سۇرمەس پە ەدىك؟! مىنە, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ حالىقتار بىرلىگى مەن دوستىعىنا ارقا سۇيەي وتىرىپ, «الدىمەن ەكونوميكا, سودان كەيىن ساياسات» دەگەن ۇتىمدى ۇستانىمى بۇل كۇندە ءبىزدىڭ ەلدى وسىنداي ۇشپاققا شىعارىپ وتىر. ءيا, شيرەك عاسىرلىق مەجەنى ءتۇيىندەگەن توي دا ءوز دارەجەسىندە ءوتتى. تويدان بىزگە تاعىلىم قالدى جانە كەلەشەگىمىزدى قايتسەك بۇدان دا كوركەم ەتەمىز دەگەن وي سالدى. ەلباسى – پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ مەرەيتوي قارساڭىنداعى سوزىندە ەل بولاشاعىنا قاتىستى ءوزىنىڭ وي-ءپىكىرىن ءبىلدىردى. جاڭا مەملەكەتتى قۇرۋ مەن رەفورمالاردىڭ ءساتتى ىسكە اسۋىنا مىقتى پرەزيدەنتتىك بيلىك سەبەپ بولدى. ونى تاۋەلسىزدىك تاريxى اشىق كورسەتتى. ەندى, مەملەكەت دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەت. قازاقستاندا پرەزيدەنتتىك باسقارۋ فورماسى بۇعان دەيىن بولعان, بولادى دا. سونىڭ بارلىعى اتا زاڭىمىزدا كورسەتىلگەن. ءبىزدىڭ تاريxىمىز دا, سالت-ءداستۇرىمىز دە سوعان ساي كەلەدى. دەگەنمەن, بۇگىندە پرەزيدەنت, پارلامەنت پەن ۇكىمەت اراسىنداعى وكىلەتتىلىكتەردى ۇيلەستىرۋ ءماسەلەسىن قايتا قاراپ شىعاتىن ۋاقىت كەلدى. ارنايى كوميسسيا وسىنى جان-جاقتى زەردەلەپ, ءتيىستى ۇسىنىستارىن جاساۋى ءتيىس. زاڭداردى وزگەرتەمىز بە, ءبالكىم كونستيتۋتسياعا دا وزگەرىس ەنگىزۋگە تۋرا كەلەتىن شىعار, – دەدى پرەزيدەنت. مەن ءوزىم ءبىراز جىلدار قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى بولىپ قىزمەت ىستەگەن جانە «قازاقستان ءماسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ بىرلەستىگىن» قۇرعان ادامنىڭ ءبىرىمىن. ومىرلىك ءتاجىريبەمە سۇيەنە وتىرىپ, ەلباسىنىڭ بۇل سوزدەرىن قوس قولداپ قولدايتىنىمدى جەتكىزگىم كەلەدى. ءيا, بۇگىنگى كۇن شىندىعى تۇرعىسىنان الىپ قاراعاندا, پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ماسەلەسى زامان مەن ۋاقىتتىڭ تالابى. ەگەر جاعداي وسىلاي قالىپتاسار بولسا, وندا سايكەسىنشە, جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ دا وكىلەتتىگى كۇشەيەدى دەگەن ءسوز. مەنىڭ ويىمشا, بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى دانەكەر تۇلعا – دەپۋتاتتار ەل ىسىنە بەلسەنە ارالاسار بولسا, كوپتەگەن ءتۇيىندى ماسەلەلەر شەشىمىن تەز جانە ناتيجەلى تۇردە تابار ەدى. 2007 جىلى ءماسليحاتتاردىڭ ماسەلەسى بويىنشا, ەلباسىنىڭ قابىلداۋىندا بولدىم. سول كەزدەسۋدە مەن كوپتەگەن ماسەلەلەردى كوتەرگەن ەدىم. ماسەلەن, جەرگىلىكتى ءماسليحاتتار ءرولىنىڭ تومەندەپ, ولار تەك بيۋدجەتتى بەكىتۋمەن عانا اينالىسىپ جۇرگەنىن, وبلىستىق ءماسليحات حاتشىلارىنىڭ ماردىمسىز جالاقى الاتىنىن ايتتىم. وسى جانە باسقا دا قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەر ءتوڭىرەگىندە اشىق تۇردە اڭگىمە قوزعادىم. ءاسىرەسە, جەرگىلىكتى وكرۋگتەردىڭ سانىن ارتتىرىپ, دەپۋتاتتاردىڭ سانىن كوبەيتۋ تۋرالى ۇسىنىسىمدى جەتكىزدىم. وسىدان ون جىل بۇرىن ايتقان ويلارىمنىڭ ەلباسى بۇگىندە كوتەرىپ وتىرعان ماڭىزدى ماسەلەمەن وزەكتەس جاتقانى, مەنىڭ بولاشاقتاعى مەملەكەتتىك رەفورمالاردىڭ جەمىستى بولارىنا دەگەن سەنىمىمدى كۇشەيتە ءتۇستى. ويتكەنى, حالىقپەن ساناسىپ, كەڭەسە وتىرىپ جۇرگىزىلگەن شارۋالاردىڭ ءبىز تەك شاراپاتىن عانا كورەمىز. قاسىمبەك مەديەۆ, قوعام قايراتكەرى, «پاراسات» وردەنىنىڭ يەگەرى قاراعاندىماقتانىش سەزىمىن تۋدىرادى
«جاڭا ەلدىڭ ىرگەسىن قالاعان بۇگىنگى زامانداستاردىڭ ەرەن ەڭبەگى ۋاقىت وتە كەلە, ءتىپتى مىڭ جىلدان كەيىن دە ۇرپاقتارىمىزعا وتانىمىزدى ودان ءارى ءىلگەرىلەتۋ جولىندا دەمەۋ بولىپ, سەپتىگىن تيگىزە بەرەدى». مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاعان سالتاناتتى جيىندا وسىلاي دەپ اعىنان جارىلدى. راسىندا, وسىناۋ شيرەك عاسىردا مەملەكەتىمىزدە كوپتەگەن وڭ وزگەرىستەر ورىن الدى. كوپۇلتتى قازاقستان ىرگەلى مەملەكەت بولىپ قالىپتاستى. ەلدىڭ ەرتەڭگە دەگەن سەنىمى ارتتى. بولاشاققا دەگەن ءۇمىتى اقتالدى. حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايى جاقساردى. مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ ساپاسى كوتەرىلدى. جاس قازاق مەملەكەتىن الەم تانىدى. ۇلتتىق يدەولوگيا ءوز جەمىسىن بەرىپ, قازاقستاندىق پاتريوتيزم – قوعام دامۋىنىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. ۇلتارالىق قاتىناس وركەن جايدى. دوستىق پەن تاتۋلىق – مەملەكەت تىرەگىنە اينالىپ, ءدىني سەنىم بوستاندىعى ورنىقتى. ەلىمىزدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىنەن بولەك, ءبىز نازار اۋدارا بەرمەيتىن ءبىر ماسەلە بار. ول – قوعامنىڭ وزگەرگەنى. جاڭا ۇرپاقتىڭ ەرجەتكەنى. سانانىڭ وزگەرگەنى. بۇل – تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ ەڭ ۇلكەن جەمىسى. جاڭا كوزقاراستاعى, بەلسەندى جاستار تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى. وسى جاستار ەلىمىزدى دامۋدىڭ كەلەسى كەزەڭىنە الىپ شىعاتىندىعىنا كامىل سەنەمىز. زامان اعىمىن تۇيسىنگەن, عىلىم مەن تەحنيكانىڭ پروگرەسىنەن كەش قالمايتىن حالىق قانا ءححى عاسىردا باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الادى. قازىر تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ, عىلىم مەن يننوۆاتسيانىڭ كۇنى تۋعان زامان. ەرىنبەي ەڭبەك ەتكەن, تالماي عىلىم ىزدەگەن, جالىقپاي تەحنيكا مەڭگەرگەن ادام وزادى. وسى ورايدا الەۋمەتتىك ساياساتتاعى مەملەكەتتىڭ باسىمدىعى ادام كاپيتالىن دامىتۋدى جالعاستىرۋ ماقساتىندا 2017 جىلى باستالاتىن «بارشا ءۇشىن تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم» جاڭا جوباسى جاس قازاقستاندىقتارعا, ولاردىڭ ءومىرلەرىندە پايداعا اساتىن ارقاۋلىق ەڭبەك داعدىلارىن تەگىن الۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جوبانىڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا تيگىزەر پايداسى زور. سەبەبى, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ءساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مىڭداعان بىلىكتى تەحنيكالىق كاسىبي ماماندار قاجەت. بۇل سۇرانىستى ەلىمىزدىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى, ونىڭ ءىشىندە جامبىل وبلىسىنان 48 وقۋ ورنى قامتاماسىز ەتە الادى. سونىمەن قاتار, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمدى دامىتۋ ارقىلى وتاندىق كاسىپورىندار جانە ەكونوميكانىڭ باسقا دا سەكتورلارى قارقىندى داميتىنى انىق. مىنە, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءمىندەتتەردى شەشۋدەگى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىز, كوپۇلتتى, تاتۋ-ءتاتتى مەملەكەت قۇرعاندىعىمىزدىڭ بارلىعى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ اتىمەن تىكەلەي بايلانىستى. كەڭەس ءداۋىرىنەن تاۋەلسىزدىككە قادام باسقان بىرنەشە مەملەكەتتەردىڭ ىشىنەن قازاقستاننىڭ بۇگىندە وقتاي وزىپ وتىرعانى كەۋدەمىزدە ماقتانىش سەزىمىن تۋدىرادى. مەملەكەت قۇرۋداعى العاشقى شەشىمدەر پرەزيدەنتتىك بيلىكتىڭ ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنەن باستالدى. ەلباسى تاريحي جاۋاپكەرشىلىكتى وزىنە جۇكتەي وتىرىپ, ءوزىنىڭ دارالىعى مەن دانالىعىن تانىتا ءبىلدى. پرەزيدەنت ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ءتىلىمىز, ءدىنىمىز جانە ءدىلىمىز قايتا ورالىپ, تاريحىمىز تۇگەندەلە باستادى. بارلىعى دا حالىقتىڭ كوز الدىندا. ەلباسىنىڭ ەلى ءۇشىن اتقارىپ جاتقان ەرەن ەڭبەگى, جۇرگىزىپ كەلە جاتقان ساليقالى ساياساتى ءوزىمىز تۇگىلى, وزگەگە دە ۇلگى بولدى. جانار ورىنباەۆا, جامبىل پوليتەحنيكالىق كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى, تاراز قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى تاراز
