اق ءۇيدىڭ جاڭادان سايلانعان پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ تايۆان باسشىسىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسۋى كوپتەگەن جىلدار بويى ساقتالىپ كەلگەن "بىرىڭعاي قىتاي" ساياساتىنا نۇقسان كەلتىرىپ, اقش-تىڭ قىتايمەن اراداعى بايلانىسىنا سىزات ءتۇسىرۋى مۇمكىن. بۇل ءوز كەزەگىندە 2017 جىلعى الەمدىك نارىققا تونگەن ەڭ ۇلكەن قاتەر بولماق, دەپ جازادى investing باسىلىمى.
پرەزيدەنتتىك تاققا وتىرماي جاتىر دونالد ترامپ اقش-قىتاي قاتىناسىن ۋشىقتىرىپ الدى. 3 جەلتوقسان كۇنى تايۆان اكىشىلىگىنىڭ باسشىسى تساف ينۆەيمەن 10 مينۋت تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن. وعان جاۋاپ رەتىندە قىتاي ترامپتان وزدەرىنىڭ "بىرىڭعاي قىتاي" ساياساتىنا قۇرمەتپەن قاراۋدى تالاپ ەتتى. ويتكەنى, قىتاي تايۆاندى وزدەرىنە تاۋەلدى ايماق رەتىندە تانيدى. ال تايۆان بولسا, وزدەرىن تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە جاريالاعان بولاتىن. وسى ورايدا, ترامپ FOX تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا اقش قىتايدىڭ بۇل ساياساتىن ۇستانۋعا مىندەتتى ەمەس ەكەنىن ايتقان. ناتيجەسىندە قىتاي ەگەر ترامپ وسى بەتىنەن قايتپايتىن بولسا, ەكى ەل اراسىنداعى بارلىق بايلانىستى ۇزەتىنىن مالىمدەدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 37 جىل بۇرىن اقش قىتايدىڭ "بىرىڭعاي قىتاي" ساياساتىن قولداۋ ماقساتىندا تايۆانمەن بايلانىستى ۇزگەن ەدى.
ەگەر ترامپ تايۆاندى ءوز الدىنا تاۋەلسىز ەل رەتىندە تانىپ, ونىمەن تىكەلەي ارىپتەستىك قۇراتىن بولسا, 1972 جىلدان بەرى قالىپتاسقان اقش-قىتاي ارىپتەستىگىنە سىزات تۇسپەك.
«ترامپ الگى قادامى ارقىلى وتپەن ويناپ جاتىر. قىتاي ەشقاشان دا مۇندايعا توزە المايدى», - دەيدى Danske Bank ساراپشىلارى.
قىتايدىڭ تايۆاندى ۋىسىنان شىعارىپ العان 1985 جىل تاريحتا قىتاي مەملەكەتى ءۇشىن "ەڭ قاتتى قورلانعان جىل" رەتىندە ەستە قالعان.
ترامپتىڭ وسى ارەكەتىنەن كەيىن باتىس باسىلىمدارى قىتايدىڭ دا قاراپ قالمايتىنىن بولجاپ, "ەگەر قىتاي تارمپتى ءوزىنىڭ ايتقانىنا كونەدى دەپ ويلاسا, قاتتى قاتەلەسەدى" دەگەن مازمۇنداعى مالىمدەمەلەر جاساي باستادى.
قىتاي ەندى نە ىستەۋى مۇمكىن؟
اقش-قىتاي قاتىناسىن ەكونوميستەر مەن ساراپشىلار ءوزارا تاۋەلدى ارىپتەستىك رەتىندە باعالايدى. ەكى ەلدىڭ ەكونوميكاسى دا ءبىر-ءبىرىنسىز ءومىر سۇرە المايتىنى بەلگىلى. Danske bank ساراپشىلارىنىڭ مالىمەتىنشە, ەندىگى كەزەكتە قىتاي اقش-قا جاۋاپ رەتىندە تايۆانداعى ىقپالىن كۇشەيتە ءتۇسۋى ىقتيمال. اتاپ ايتار بولساق, قىتايداعى تايۆان كومپانيالارىنا قىسىمدى كوبەيتىپ, تايۆان جاعالاۋىندا زىمىران سىناقتارىن ۇيىمداستىرۋعا دا بارۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعداي 1995 جىلى بولعان ەدى. ول كەزدە قىتاي سولتۇستىك كورەيامەن ىنتىماقتاسا باستاعان. ال Global Times باسىلىمى قىتاي اقش-تىڭ جاۋلارىنا قولداۋ كورسەتۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتادى. سونىمەن قاتار قحر امەريكالىق كومپانيالاردىڭ قىتايدا بيزنەس جاساۋىنا توسقاۋىل بولۋ ءۇشىن بەيرەسمي ساۋدا كەدەرگىلەرىن جاساۋى ىقتيمال. ءتىپتى, ەرەگىس ارىعا كەتەتىن بولسا, قىتاي اقش-تىڭ ەكونوميكاسىن السىرەتۋ ءۇشىن اقش مەملەكەتىنە تيەسىلى قۇندى قاعازداردى جاپپاي ساتۋى دا مۇمكىن جانە اقش-تىڭ قىتايدا جاسالاتىن وندىرىسىنە شەكتەۋ جاسامايتىنىنا دا ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى. مۇنىڭ ءبارى اقش تاراپىنان قىتاي تاۋارلارىنا تىيىم سالۋىنا العىشارت بولماق. قازىرگى تاڭدا اقش قىتاي ەكسپورتىنىڭ 20 پايىزىن ساتىپ الاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل ساياسي ويىننىڭ ناتيجەسىندە قىتاي ونەركاسىبى زارداپ شەگۋى ىقتيمال. اقىرىندا مۇنىڭ ءبارى اقش پەن قىتاي اراسىندا ساۋدا سوعىسىنا الىپ كەلمەك. «بۇل تۇرعىدا ەڭ ۇلكەن زارداپ شەگۋشى تاراپ اقش بولادى. ويتكەنى اقش ءوزىنىڭ ءىرى ساۋدا سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن قىتايدىڭ قارجىلاندىرۋىنا تاۋەلدى», – دەيدى Danske ساراپشىلارى.الەم نارىعىنا قالاي اسەر ەتەدى؟
اقش-قىتاي داعدارىسى حالىقارالىق ينۆەستورلار ءۇشىن دە جاعىمدى جاڭالىق بولماۋى ءتيىس. ناتيجەسىندە قوس الىپتىڭ تەكەتىرەسى 2017 جىلى قارجىلىق داعدارىسقا جول اشۋى ىقتيمال.
