08 جەلتوقسان, 2016

جاستارعا ساياساتتىڭ ناتيجەسى كەرەك

180 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن
zhastar-2بالالاردىڭ, جالپى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن قالاي وتكىزەتىنىن كىمدەر ارنايى زەرتتەپ جۇرگەنى ماعان بەلگىسىز. ەگەر ءبىلىم جانە عىلىم, مادەنيەت, ءدىن ىستەرى مەن ازاماتتىق قوعام مينيسترلىكتەرى وسى ماسەلەمەن سول جاستاردىڭ ءوزىن جۇمىلدىرىپ اينالىسسا, تومەندەگىدەي جايلاردى انىقتار ەدى. ءبىر توپ بار. تۇرمىسى تومەن وتباسىنان شىققان ستۋدەنتتەر, ورتا كاسىپتىك وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋشىلارى, قولدارى بوساسا, قوسىمشا قارجى تابۋدى ويلايدى. ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە لەكتسيا وقىپ ءجۇرىپ, كەيبىر ستۋدەنتتەردىڭ ۇنەمى شارشاپ وتىراتىندارىن بايقايتىنمىن. ءبىر كۇنى: «ءسىرا, تۇنىمەن قىدىراسىڭدار عوي», – دەدىم. – جوق, – دەدى ولار, – ستيپەنديا از, اكە-شەشەمىزدىڭ اقشا سالۋعا قولى قىسقا. تۇندە مەيرامحانالاردا ىدىس-اياق جۋامىز, داياشى بولامىز. قىزدار ءۇي جيناۋشى, بالا كۇتۋشى بولىپ جالدانادى. مۇنداي جاستار بوس ۋاقىتىندا جۇمىس ىستەيدى. جاز ايلارىندا وسىنداي كاسىپپەن جوعارى سىنىپتىڭ وقۋشىلارى دا اينالىسادى. ەكىنشى توپ, وقۋعا تۇسە الماعاندار, ەكى قولعا ءبىر كۇرەك ىزدەگەندەر. ولار اۋىلدا دا, قالادا دا از ەمەس. قۇرىلىستاردا جۇرەدى, ماشينا جۋشىلار دا, كوشە تازارتۋشىلار دا, جۇكشىلەر دە, بازاردا قولاربا سۇيرەتۋشىلەر دە سولار. كۇنى بويعى اۋىر جۇمىستان قالجىرايتىن ولارعا بوس ۋاقىت تىنىعۋ ءۇشىن كەرەك. ءۇشىنشى – اۋىل جاستارى. ولار جايلى ءسوز بولعانىن ەستىمەپپىن. بۇلار – مالشىلار, مەحانيزاتورلار, جالدامالىلار. بوس ۋاقىتى بولا قالسا, اۋىلدا كلۋب تا, تەاتر دا, كىتاپحانا دا, سپورت زالى دا جوق. ءتورتىنشى توپ – ءتۇرلى ءدىني اعىم­دار­دىڭ جەتەگىندە كەتكەندەر. ءبىر دەرەك بويىنشا 15 مىڭ سالافيت جاستار بار كورىنەدى. تاعى ءبىر دەرەكتە ودان دا كوپ. بۇلار بوس ۋاقىتىن ءدىني ورىنداردا وتكىزەدى. قوعامدىق, مادەني, تاعى باسقا شارالارعا قاتىسپاۋعا تىرىسادى. وكىنىشكە قاراي, وسى ءدىني اعىمعا اتا-انالارى تۇسىرگەن, تۇمشالانىپ العان مەكتەپ وقۋشىلارىن كورىپ ءجۇرمىز. بەسىنشى توپ – داۋلەتتىلەردىڭ بالالارى. ولاردىڭ مۇقتاجى جوق. بوس كۇندەرى شەتەلدەرگە قىدىرىپ قايتۋى تۇك ەمەس. ءبىز جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن قالاي مازمۇندى وتكىزەمىز دەسەك, ولاردىڭ وسى توپتارىنىڭ ارقايسىسىنا جول تابۋعا ءتيىسپىز. مىنانداي ۇسىنىستار ايتقىم كەلەدى. جاستاردى ولاردىڭ الگىندەي ءتۇرلى توپتارىنىڭ ماتەريالدىق-پسيحولو­گيا­لىق ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلە وتىرىپ, الەۋ­مەتتىك جاعىنان قورعايتىن مەملە­كەتتىك باعدارلاما ازىرلەنسىن. جاستار اراسىنداعى الەۋمەتتىك تەڭ­سىزدىكتى بولدىرماۋعا قول جەتسە, بۇل ۇلكەن جەڭىس. اۋىل جاستارىنىڭ اۋداندىق جانە وبلىستىق, قاجەت دەسەك, رەسپۋبليكالىق فورۋمى بەلگىلى ۋاقىتتاردا وتكىزىلىپ تۇرسىن. ولار وزدەرى, شەشىلمەگەن ماسە­لە­لەرى, اۋىلدىڭ احۋالى تۋرالى ايتسىن. ءبىز وسى ارقىلى ولارعا مەملەكەتتىك تۇر­عىدا ءتيىمدى قامقورلىق كورسەتە الامىز. بۇگىنگى جاس بۋىننىڭ ءدىني نانىم-سەنىمى بويىنشا ودان ءارى جىكتەلۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءدىن ىستەرى ءجا­نە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگىنىڭ جانى­نان بىلىكتى, بەدەلدى, جان-جاقتى دايىن­دىعى بار جاستاردان تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن قوعامدىق كەڭەس قۇرىلسىن. بۇگىنگى جاستاردىڭ اراسىندا زامانداستارىنا ءسوزى ءوتىمدى, ونەرىمەن, بىلىمىمەن, ۇلتجاندىلىعىمەن قۇرمەتكە بولەنىپ جۇرگەن بەدەلدى جاستار جوق ەمەس. سولار قۇربىلارىنىڭ جات اعىمدار مەن مىنەز-قىلىقتاردان ادا بولۋىنا, دۇرىس جولعا تۇسۋىنە ىقپال ەتە الادى. ءبىز, اينالىپ-ءۇيىرىلىپ كەلگەندە جاستاردىڭ وزدەرىن وزدەرى تاربيەلەۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزۋعا ءتيىسپىز. مەملەكەت بۇكىل­ەلدىك سيپاتتاعى, كەشەگى پيونەر, كوم­سومول سەكىلدى, جاستاردىڭ دارا ۇيى­مىن قۇرسا دۇرىس بولار ەدى. ونىڭ ءبو­لىمدەرى مەكتەپتە, جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا, كاسىپورىندار مەن شارۋاشى­لىقتاردا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس. جاستار­دى وتانىن سۇيۋگە, ەڭبەككە, ادام­گەرشى­لىك پەن ىنتىماققا, تاۋەل­سىزدى­گىمىزگە قىز­مەت ەتۋگە باۋلۋ مىندەتتەرىن وسى ۇيىم دايەكتى جۇزەگە اسىرا الار ەدى. مۇنداي مىندەتتەردى پارتيالاردىڭ جا­نىنان قۇرىلعان, باسقا دا جاستار ۇيىم­دارى اتقارا الماي وتىرعانى بارشاعا ايان. كەلەسى ۇسىنىستى كەزىندە پارلامەنت ماجىلىسىندە كوتەرگەن ەدىم. مەكتەپ ءتۋريزمىن ۇيىمداستىرىپ دامىتايىق. ءبىلىم جانە عىلىم, مادەنيەت مينيسترلىكتەرى, اۋدان, قالا, وبلىس اكىمدىكتەرى مەن «نۇر وتاننىڭ» فيليالدارى بالالاردى جاز ايلارىندا تاريحي, ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىشتەر بار جەرلەرگە, تابيعاتى اسەم وڭىرلەر مەن قورىقتارعا اپارا الادى عوي. ءبىز اقمولادا سوناۋ 90-شى جىل­داردىڭ وزىندە باس­تاۋىش سىنىپتىڭ شاكىرت­تەرىن تۇركىستان مەن ۇلىتاۋعا جىبە­رىپ تۇراتىنبىز. ولار ەرەكشە سەزىم­مەن ورالاتىن. ۇلى دالانىڭ تاريحىن كوزبەن كورگەنىنە قۋاناتىن. وسىنداي شارا بالالاردىڭ بوس ۋا­قىتىن مازمۇندى وتكىزۋدىڭ, پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىنىڭ بىرىنە اينالار ەدى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ كاسىپتىك ءتۋريزمىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى دا ويلا­نايىق. ولار نەمەسە دەمالىس كۇندە­رىندە رەسپۋبليكانىڭ ءتۇرلى سالاداعى ءىرى كاسىپورىندارىن ارالاپ كورسىن. مامان­دارمەن, جۇمىسشىلارمەن سويلەسسىن. بولاشاق كاسىبى جايلى تولعانسىن. ال وسىنى ۇيىمداستىرۋ قيىن با؟ قيىن ەمەس. ارينە, بالالار مەن جاستاردىڭ ساناسى, جۇرەگى مەن سەزىمى زاڭمەن قورعالۋى كەرەك. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ 4-ءشى شاقىرىلىمىندا دەپۋتاتتار گۇلنار سەيتماعانبەتوۆا, گۇلميرا يسيمباەۆا, سۆەتلانا بىچكوۆا تورتەۋمىز «بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن جازدىق. وندا ۇلتتىق ءداس­تۇر­گە, رۋحاني قۇندىلىقتارعا قارسى قوياتىن, ار تازالىعى مەن يماندىلىقتان جاڭىل­دىراتىن, ازعىندىق قارىم-قاتىناستارعا يتەرمەلەيتىن اقپاراتتىڭ بارلىق تۇرىنە تىيىم سالىنعان. زاڭ جوباسى ءماجىلىس پەن سەناتتان ءوتىپ توقتاپ ەدى. ەگەر ءبىز بالالاردى سان الۋان اقپارات تاربيەلەپ جاتقانىن, ولاردىڭ بوس ۋاقىتى اقپارات كوزدەرىنىڭ الدىندا وتەتىنىن ويلاساق, بۇل زاڭ جوباسى قابىلدانۋى كەرەك. جاستاردىڭ تالايى بىزدەن ارتىق پاتريوت. مەملەكەتتىڭ ولاردى تىڭداي بىلگەنى ابزال. جاستاردى انا ءتىلىنىڭ جاي-كۇيى دە, ۇلتتىق سالت-ءداستۇر دە, ونوماستيكالىق اتاۋلار دا, ۇلتتىق نامىس تا الاڭداتادى. بۇگىندە ءداستۇرلى مادەنيەتتىڭ قانداي شابۋىلعا ۇشىراپ, جاستارعا قانداي مادەنيەت ىقپال ەتىپ جاتقانىن ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ ءوزى بىلمەيدى. بىلسە, «كە­لىن» سەكىلدى ارسىز فيلمدەردى تۇسىرمەس ەدى دەيدى ولار. ستۋدەنت-جاستاردىڭ ەكولوگيالىق ءتۋريزمىن نەگە ۇيىمداستىرمايمىز. ولار جازدا اق جايىق, ىلە, ەرتىس, ەسىل, كەڭ­گىر, سىرداريا سەكىلدى ومىرلىك ماڭىز­دى وزەندەر مەن بۋراباي, جاسىباي سەكىلدى كول­دەردىڭ جوباسىن تازارتسىن ءارى سول ار­نالاردىڭ كورىكتى جەرلەرىندە دەمالسىن. ءححى عاسىردا ەكولوگيالىق ماسەلەلەر وتكىر قويىلىپ وتىرعاندا بۇل وتە ما­ڭىز­دى, ءداستۇرلى شاراعا اينالار ەدى. بوس ۋاقىتتى ءماندى دە اسەرلى وتكىزۋدىڭ بۇدان ارتىق قانداي ءتۇرى بار؟ كەلىسەسىڭ. «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» ءفيلمى جاستاردى قالاي جىگەرلەندىرگەنىن ويلايسىڭ. پاتريوتيزم تۋرالى قۇرعاق ۋا­عىزدى قويىپ, سونداي ءبىر فيلم ءتۇسىر­سەڭ – جەتكىلىكتى. ءتۇيىپ ايتساق, جاستارعا ساياسات ەمەس, جاستارعا ارنالعان ساياساتتىڭ ءناتي­جە­لەرى كەرەك. الدان سمايىل, جازۋشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
سوڭعى جاڭالىقتار

عارىشتاعى قىزاناق

قوعام • كەشە