قازاقستان • 24 مامىر, 2017

كولىك جۋعان قىز

380 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشقۇرىم, جۇمىستان ۇيگە ورالعان بەتىم. ادەتتەگىدەي, اس ىشكەننەن كەيىن سوڭعى جاڭالىق­تاردى كورۋگە جايعاستىم. ءبىر كۇننىڭ ىشىندە قوعامدا قانشاما وقيعالار ورىن الىپ جاتادى. جاعىمدىسى بار, جاعىمسىزى بار. جاڭالىقتار باعدارلاماسىنىڭ ورتا تۇسىنا كەلگەندە, قالادا جەزوكشەلەر ۇياسى قۇرىقتالدى دەگەن حابار كورسەتىلدى. رەيد بارى­سىندا جىل باسىنان بەرى پالەنباي جەزوكشە قولعا ءتۇستى. شەت ەلدەن كەلگەندەرى ەلدە­رىنە قايتارىلدى. ءتانىن ساۋدا­لاعان­دارمەن كۇرەس تولاستامايدى دەپ ايتىلىپ جاتىر.

كولىك جۋعان قىز

بۇل جاڭالىق كورەرمەندەردى ەلەڭ ەتكىزدى دەسەم, وتىرىك بولار. ويتكەنى, مۇنداي حابارلار ءجيى قايتالانادى. ۇستالىپ جاتىر, ۇستاپ جاتىر... ارامشوپتەردى وتاعان جاقسى, الايدا ونىڭ ءتۇبىرىن جويعان ودان دا جاقسى.

نەگە ءبىز ولارمەن كۇرەستە شاراسىزبىز؟ سەبەبى, جەزوكشەلەرگە قاتىستى قاتاڭ جازاعا تارتاتىن زاڭ ءالى جوق. ولاردى ۇستايدى, ۋا­قىتشا قامايدى. ال ءارى قا­راي قىل­مىستىق ءىس قوزعاۋعا قاۋقارسىز.

وسىنداي كورىنىستەرگە قاراپ, كەيدە بويىڭدى ەرىكسىز ۇرەي بيلەپ كەتەتىنى بار. قوعامىمىزعا ىندەت بولىپ جابىسقان ازعىندىق ارەكەتتەر وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ سا­نا­سىن ۋلاپ كەتپەي مە دەپ كۇ­دىكتەنەسىڭ.

سان-ساققا جۇگىرگەن ويىمدى تەلەفون شىرىلى ءبولىپ جىبەردى. دوسىم ەكەن, بيلياردقا شاقىرىپ جاتىر. ءبىراز سەرگىپ قايتايىن دەگەن ويمەن كەلىسە كەتتىم. سىرتتا قىستىڭ قاقاعان ايازى. ماشي­ناممەن قالانى بەتكە الىپ ءجۇرىپ كەلەمىن. جول-جونەكەي كولىك جۋا­تىن ورىنعا كوزىم ءتۇستى. سولاي قاراي بۇرىلدىم.

–       اعا, مۇندا كەلىڭىز, بوس ورىن بار, – دەپ قول بۇلعاعان  قارا قىز الدىمنان شىقتى. اياعىنا رەزەڭكە ەتىك كيگەن, بەلىنە ورامال بايلاعان ورتا بويلى, ءوڭى جىلى قىزدىڭ قيمىلدارى شيراق. ءوز ءىسىن مەڭگەرگەنى كورىنىپ-اق تۇر. قىستىڭ سارى ايازىندا مۇنداي جەردە جۇمىس ىستەۋ قىز بالا ەمەس, ەر ادامعا دا وڭاي تيمەيتىنى انىق. – مۇندا ىستەگەنىڭە قانشا ۋاقىت بولدى؟ – دەدىم.

– ءۇش-ءتورت ايدىڭ ءجۇزى بولدى, اعا. بۇل جۇمىسقا دا يكەمدەلە باستادىق, – دەپ جىميدى. ءارى قاراي اڭگىمەمىز ساباقتاسا كەتتى.

– باسقا جۇمىستىڭ ىڭ­عايى بولمادى ما, سوندا؟ مىناداي سۋىق­تا قولىڭدى سۋعا سالا بەرگە­نىڭ بولمايدى-اۋ. اۋرۋعا شال­دىعىپ جۇرمە, – دەپ جانا­شىرلىقپەن ءوز ويىمدى ءبىلدىردىم.

– ازىرشە تاپقان جۇمىسىم وسى بولدى, اعا. ارينە, قيىنى قيىن. بىراق, امال نەشىك. اكەم قايتىس بولعان. انام اياعىنان جۇرە المايدى. جالعىز ءىنىم بار, مەكتەپتە. ءوزىم وقۋعا تۇسە المادىم. جۇمىستىڭ وڭايى جوق عوي. مۇنىڭ ءبارى ۋاقىتشا دەپ ويلايمىن. ءالى-اق جاقسى جۇمىستار كەز­دەسەدى, – دەپ سەنىممەن جاۋاپ بەر­گەن قارىنداسىما ريزا بولدىم.

– اعا, نەگە ءجۇزىڭىز سولعىن. بىرەۋ قاتتى رەنجىتكەن سياقتى عوي ءسىزدى, – دەپ جۇزىمە قارادى. شىنى كەرەك, تەلەديداردان كور­گەن جاڭاعى كورىنىستەر ويىمنان ءالى شىعا قويماعان ەدى. نەگە, كىمگە رەنجىگەنىمنىڭ ءبارىن اشىپ ايتتىم الگى قىزعا. ءبىر جاعى ونىڭ بۇل تۋرالى پىكىرىن بىلگىم كەلگەنى دە راس. اڭگىمەمدى اياقتاعان سوڭ, ول ءبىراز ءۇنسىز كۇيدە قالدى. قو­لىنداعى سۋلىقتى شەلەككە ءبىر ماتىرىپ, قاتتى-قاتتى سىعىپ الدى دا ءسوزىن باستادى.

– جاقسى بولۋ دا, جامان بولۋ دا ادامنىڭ ءوز قولىندا. مەنى قىنجىلتاتىن نارسە, ادامدار دۇنيەقوڭىز, ناپسىقۇمار بولىپ بارا جاتقان ءتارىزدى. ولار ءبارىن اقشامەن عانا ولشەيدى, اقشامەن عانا شەشەدى. كەيدە ماعان دا كولىكتەرىن جۋدىرتۋعا اكەمنەن دە ۇلكەن كىسىلەر كەلەدى. كەيبىرەۋلەرىنىڭ ويى بۇزىق. «جاقسىلاپ دەمالساق قايتەدى, اقىڭدى جەمەيمىن», دەگەن سوز­دەردى ەستىگەندە جۇرەگىڭ اۋىرادى. تالاي رەت جىلاپ تا العان كەزدەرىم بولدى. سوندا ولار اقشاسى جوق, ءالسىز جاندار بارىنە كونە بەرەدى دەپ ويلايتىن شىعار. بىراق, قاتتى قاتەلەسەدى. اقشاعا ساتىلمايتىن قۇندىلىقتار دا بار. ولار – ار, ۇيات, نامىس. ەگەر وسى قاسيەتتەر ادام بويىندا جوق بولسا, وندا جەر باسىپ جۇرگەننەن نە پايدا؟! – دەپ كوزىنە جاس الدى.

كولىك جۋشى قىزبەن بول­عان اڭگىمە دە اياقتالدى. كىر­لەگەن كولىگىمدى سابىندى سۋمەن, كىرلەنگەن كوڭىلدى يماندى سوزدەرمەن جۋىپ-شايعان قارىن­داسىممەن «امان بول, ار-نامىستى تۋ ەتكەن قازاقتىڭ قىزى», دەپ ىستىق پەيىلمەن قوشتاستىم.

سەنىڭ ءالى جولىڭ بولادى. مەن وعان كامىل سەنەمىن.

بولات ءماجيت,
جۋرناليست

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار