جەتى جوتانىڭ ۇستىندەگى شاھار
بۇگىندە قازاقستاننان يوردانياعا تىكەلەي اۋە قاتىناسى جوق. سوندىقتان, ءبىزدىڭ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ارقىلى ۇشۋىمىزعا تۋرا كەلدى. دۋبايدا وتىرعان ءۇش ساعاتتى قوسقاندا, يوردانيانىڭ استاناسى – اممان قالاسىنا جەتكەنشە تۋرا جارتى تاۋلىك ۋاقىت ءوتتى. ال تىكەلەي اۋە قاتىناسىن اشۋ ازىرشە ەكونوميكالىق جاعىنان ءتيىمسىز ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ويتكەنى, اتالعان ەلگە اعىلىپ جاتقان ادام ءنوپىرى جوق.
ەسەسىنە, دۋبايعا ۇشاتىن ايتارلىقتاي ۇلكەن ۇشاقتا (اەروبۋس-320) بوس ورىن بولعان جوق دەسەك جاراسار. ەلگە وڭتايلىلىعىنا وراي ىستانبۇل ارقىلى ورالعانبىز. مىنە, تۇركيانىڭ ەڭ ءىرى قالاسىنان استاناعا قاتىنايتىن تۋرا سونداي ۇشاقتا دا ادام اۋزى-مۇرنىنان شىعا تولىپ وتىردى. بىرەن-سارانى بولماسا, تۇگەل دەرلىك ءوز وتانداستارىمىز. «بۇل كىسىلەردىڭ بارلىعى تۇركياعا نە ءۇشىن باردى ەكەن؟» دەپ ىشتەي ويلاپ تا قويامىز.
يوردانيانىڭ وزىنە قىسقاشا توقتالساق, قازاقستانمەن ساياسي-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناسى ايتارلىقتاي جاقسى جولعا قويىلعان دوستاس مەملەكەت. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن كورول ابداللا ءىى ءجيى ساپارلار الماسىپ تۇرادى...
بۇگىندە بۇل ەلدە 9 ميلليونعا جۋىق حالىق تۇراتىن كورىنەدى. بۇل – جولباستاۋشىمىز سۋفيان ءال-ءحانانديدىڭ ءسوزى (ينتەرنەتتەگى جىل باسىنداعى اقپاراتقا سۇيەنسەك, 7 ميلليون 735 مىڭ ادام دەپ كورسەتىلىپتى). ءار وتباسى شامامەن 5-6 بالادان ءوسىرىپ وتىرسا كەرەك. بۇل حالىق ءوسىمى ايتارلىقتاي جوعارى دەپ توپشىلاۋعا نەگىز بەرەدى. وسى حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى, ياعني 4 ميلليونى امماندا تۇرادى ەكەن.
جالپى, يوردانيا – شاعىنداۋ مەملەكەت. شارشى شاقىرىمعا شاققاندا فرانتسياعا بەس يوردانيا سىيىپ كەتەدى. ال قازاقستانعا بەس فرانتسيا سىياتىنى بارشامىزعا ءمالىم. وسى قاراپايىم اريفمەتيكا ارقىلى يوردانيانىڭ اۋماعىن كوز الدىمىزعا قينالماي ەلەستەتۋگە بولادى.
مۇندا جاڭبىر نەگىزىنەن «قىس مەزگىلىندە» جاۋادى ەكەن. ياعني, قاراشا مەن ناۋرىز ايلارى ارالىعىندا. ودان كەيىن كوبىنەسە تامشى تانبايتىن كورىنەدى. جەرىنىڭ 70 پايىزى – ءشول. امماننىڭ يوردان وزەنى بويىنداعى 50 شاقىرىم راديۋستاعى توڭىرەگى عانا شولگە جاتپايدى.
وسى راديۋستا ەلدەگى تاعى ەكى ءىرى قالا – يربيد جانە ءاز-زاركا ورىن تەپكەن. العاشقىسىندا 1 ميلليون شاماسىندا, ەكىنشىسىندە 2,5 ميلليونداي حالىق تۇراتىنى مالىمدەلدى. امماننىڭ ءوزىن 4 ميلليون حالىق مەكەندەيتىنىن ەسكەرسەك, ەلدىڭ قانشاسى قالادا, قانشاسى «دالادا» تۇراتىنى ءوز-وزىنەن مەنمۇندالاپ شىعا كەلەدى.
پەترا – ەل ءتۋريزمىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى
ەجەلگى پەترا قالاسى يوردانيانىڭ تۋريستەرگە ماقتانىشپەن كورسەتەتىن ەڭ باستى ءىنجۋ-مارجانى سانالادى. وزدەرى ونى الەمنىڭ جاڭا جەتى كەرەمەتىنىڭ بىرىنە بالايدى. ەلگە جىلىنا ورتاشا العاندا 6 ميلليون تۋريست كەلەتىن بولسا, سونىڭ شامامەن 1 ميلليونى پەترانىڭ ۇلەسىنە تيەتىن كورىنەدى. بۇل از با, الدە كوپ پە؟ ونى اركىم وزىنشە توپشىلاي جاتار.
پەترا ءبىزدىڭ يوردانياعا كەلگەننەن كەيىنگى العاشقى بارعان جەرىمىز بولدى. امماننان 240 شاقىرىمداي قاشىقتىقتا جاتىر. ەل تۋريزمگە باسا ءمان بەرەتىندىكتەن, جولدارىنىڭ ساپاسىنا نازار اۋدارىپ تۇراتىنى بايقالادى. سوندىقتان, ورتادان جوعارى دەگەننەن گورى, جاقسىعا جاقىنىراق دەپ باعالاساق, ارتىقتىق ەتپەيتىندەي.
240 شاقىرىم اجەپتاۋىر جەر. سوندىقتان جول بويى جول باستاۋشىمىز سۋفيان ءال-حانانديگە ەل ومىرىنە قاتىستىرىپ, ءتۇرلى سۇراقتار قويامىز. ول – ورىسشاعا ءتاۋىر, سوزىنە ءازىل-قالجىڭ قوسىپ سويلەيتىن جىگىت اعاسى. ورىسشاعا ءتاۋىر بولاتىنى – كەزىندە كيەۆتە دارىگەر ماماندىعىنا وقىپتى. زايىبى دا گرۋزين قىزى كورىنەدى. «مەنىڭ بۇرىنعى كسرو-عا تىكەلەي قاتىسىم بار», دەيدى ول. ءال-ءحانانديدىڭ سوزىنە قاراعاندا, يوردانيا – كوشپەلى باداۋيلەردىڭ وتانى سانالادى ەكەن. قازىر ەلدە 800 مىڭداي, ياعني شامامەن حالىقتىڭ وننان ءبىر بولىگىندەي باداۋيلەر تۇراتىنىن بىلدىك.
سوڭعى 20-25 جىل بەدەرىندە ولاردى وتىرىقشىلاندىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت ەسەبىنەن تەگىن ۇيلەر سالىپ بەرۋ ۇدەرىستەرى جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن. جول بويى 10-15 ۇيدەن تۇراتىن شاعىن ەلدى مەكەندەر شوعىر-شوعىر بولىپ كوزگە شالىندى. بىراق ارالارىندا وركەنيەتتى مويىنداعىلارى كەلمەي, بۇرىنعى-
سىنشا كۇركەدە تۇرىپ جاتقان باداۋيلەر وتباسىلارى دا كەزدەسىپ قالىپ وتىردى.
ال پەترانىڭ ءوزى ەستە جوق ەسكى زاماندا – وسىدان شامامەن 2300 جىلداي بۇرىن باداۋيلەر تاۋلى جارتاستارعا قولدارىمەن ويىپ سالعان قالا. جارتاستاردىڭ بيىكتىگى, جوبالاپ ايتقاندا, 60 مەتردەي. كەيىننەن ناباتەي پاتشالىعىنىڭ استاناسى بولىپتى. قالاعا تاۋلى شاتقال-جارتاستاردىڭ اراسىمەن ەنى كەيبىر جەرلەردە 4-5 مەتردەن اسپايتىن ءۇستى اشىق ۇڭگىر جولدار اپارادى. ەڭ نەگىزگى قۇرىلىس سانالاتىن ءال-حازناعا دەيىنگى جول شامامەن 3 شاقىرىمدى قۇرايدى. وعان ءۇستى اشىق ۇڭگىر جولمەن تومەن قاراي قۇلديلاي وتىرىپ, نە جاياۋ, نە ات-اربامەن جەتۋگە بولادى.
يۋنەسكو-نىڭ باقىلاۋىنا الىنعان مادەني مۇرا ساناتىنداعى كونە قالانى قوسا العاندا, وعان اپاراتىن جولعا دا قول تيگىزۋگە تىيىم سالىنعان. سوندىقتان, جولدارىنىڭ كوپ بولىگى العاش ارشىلعان كۇيىندە ساقتالعان, ياعني شاقپاق تاستى بولىپ كەلەدى. قوس دوڭعالاقتى اربانى سۇيرەگەن اتتار كەرى قاراي جوعارى كوتەرىلگەندە تايعاناقتاپ زورعا جۇرەدى. جانۋارلارعا وبال-اق. تۋريستەر ءۇشىن شاعىن ەلەكتروموبيلدەر مە, باسقا شاعىن كولىك ءتۇرىن بە نەگە جۇرگىزىپ قويمايدى ەكەن دەگەن وي كەلدى سول ارادا. قىسقاسى, ءباداۋي شارشاپ-شالدىققان, شاۋ تارتقان تۋريستەرگە, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ات-اربالى كولىك ءتۇرىن ۇسىنادى.
جالپى, پەترا قالاسىنىڭ اۋماعى اتشاپتىرىم. ورتالىعىنان ءارى قاراي دا كوپتەگەن جارتاستارعا ويىپ سالىنعان عيماراتتاردىڭ قيراندىلارى جاقسى ساقتالعان. ۇزىندىعى بىرنەشە شاقىرىمعا سوزىلادى. كونە ءداۋىر شەبەرلەرىنىڭ بۇل ونەر تۋىندىلارىن, تۇتاستاي كونە قالانى, ونىڭ لاندشافىن كوزبەن كورىپ, باعاسىن بەرگەن ءجون بولار.
ۆادي-رام – ەن دالاداعى ەرەكشە «پلانەتا»
ەل اۋماعىنىڭ وننان ءبىر بولىگىن – 74 180 گەكتار جەردى الىپ جاتقان ۆادي-رام, ونى تاۋلى جارتاستار دەيمىز بە, الدە تاۋلى شاتقالدار دەيمىز بە, بارعان ادامدى قۇددى ءبىر وزگە پلانەتاعا تۇسكەندەي اسەرگە بولەيدى. بولەك-بولەك جاتقان وزىندىك ءبىر تاۋ دەرلىك جارتاستاردىڭ ەڭ بيىگى ۋم اد-دامي اتالادى, ونىڭ ەڭ جوعارى نۇكتەسى 1830 مەتر ەكەن. الپينيستەر ءۇشىن تاپتىرمايتىن جەر. قارىم-قابىلەتىڭە قاراي كەز كەلگەن جارتاستى تاڭداپ, ورمەلەي بەرۋىڭە بولادى.
ءشول دالاداعى بۇل عاجايىپ «پلانەتادا» «ارابيالىق لوۋرەنس», «ترانسفورمەرلەر», «قىزىل پلانەتا», «مارستاعى سوڭعى كۇندەر», «مارستىقتار» جانە تاعى باسقا فيلمدەر تۇسىرىلگەن. بۇل – وركەنيەت ءورىسى ءىس جۇزىندە ازىرشە جەتە قويماعان تابيعاتتىڭ ءشول دالاداعى عاجايىپ ءبىر بۇرىشى. ياعني, قۇدىرەتى كۇشتى تابيعاتتىڭ قولىمەن سالىنعان ونەر تۋىندىسى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ۆادي-رام جەر قىرتىسىنىڭ جارىلۋى ناتيجەسىندە تاۋداي-تاۋداي گرانيت تاستاردان ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى ءVىىى-ءVى عاسىرلاردا پايدا بولىپتى. دەگەنمەن, كۇنى بۇگىنگە دەيىن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە زەرتتەلمەگەن.
ۆادي-رام پەترادان 160 شاقىرىمداي جەردە. ەلدىڭ سولتۇستىك-باتىس شەكاراسىنا قاراي ورنالاسقان. تۋريستەرگە ارنايى پيكاپ (قورابى اشىق) كولىكتەر قىزمەت كورسەتەدى. پيكاپتار تۋريستەردى تاۋلى جارتاستاردىڭ اراسىمەن الىپ ءجۇرىپ ارالاتادى. مۇندا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تۋريستەردىڭ كوپ كەلەتىنى بايقالادى. ولاردىڭ اراسىندا ازيالىقتاردىڭ, قىتايلار نە جاپوندار دەپ توپشىلادىق, قاراسى قالىڭ كورىندى.
ءولى تەڭىز – وزگەشە تەڭىز
ايگىلى ءولى تەڭىز يزرايل مەن يوردانيا ەلدەرىنىڭ اراسىندا جاتىر. جول باستاۋشىمىز سۋفيان ءال-ءحانانديدىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە تەڭىز جىل سايىن تارتىلا-تارتىلا كەلىپ, العاشقى اۋماعىنان 40 پايىزعا كەمىپ كەتكەن. ياعني, دەڭگەيى جىلىنا ورتاشا ەسەپپەن 1 مەترگە تومەندەيدى ەكەن. وتكەن عاسىردىڭ 50-60-جىلدارى تەڭىز تۇبىنە سالىنعان قوناقۇيلەر بۇگىندە جاعالاۋدان 500 مەترگە دەيىن الىستاعان. بىراق قوناق ۇيلەردىڭ تۇبىندەگى ۇلكەن باسسەيندەر تەڭىزدىڭ وزىنە بارۋدى كەرەك ەتپەيدى دەسە دە بولادى. دەگەنمەن, ءولى تەڭىزدى كورەمىن, لايىن جاعىپ, سۋىنا شومىلامىن دەپ الىستان ات ارىتىپ ارنايى جەتكەن ادامعا تەڭىزدىڭ ءوز سۋىنا ءبىر سۇڭگىپ شىققانعا نە جەتسىن؟!
ءولى تەڭىز – جەر بەتىندەگى ەڭ تۇزدى تەڭىز. 1 ليتر سۋىنىڭ قۇرامىندا 300-310 گرامعا دەيىن تۇز بولادى. كەيبىر جىلدارى 350 گرامعا دەيىن جەتەدى ەكەن. ۇزىندىعى 67 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتسا, ەنى بويىنشا ەڭ جالپاق جەرى 18 شاقىرىمعا جەتەدى. ماكسيمالدى تەرەڭدىگى – 306 مەتر. تەڭىزگە تۇسسەڭ تۇزدىلىعىنان بەتىندە «تويعان تورسىقتاي» قالقىپ جۇرەسىڭ, باتامىن دەسەڭ دە باتا المايسىڭ. سۋى مايلانىپ تۇرعانداي كورىنەدى.
يوردانيا اراب ەلدەرىنىڭ ىشىندە ەمدىك تۋريزمنەن ءبىرىنشى ورىن الاتىنىن بىلدىك. وسى ءولى تەڭىزدىڭ ارقاسىندا. الەمدىك مۇحيت دەڭگەيىنەن 427 مەتر تومەن جاتقاندىقتان, اۋاسىنىڭ قۇرامىندا وتتەگى كوپ. ال تەڭىز سۋىنىڭ وزىندە ءتۇرلى تۇزدار مەن مينەرالدار جەتكىلىكتى. ولار بۋلانعان كەزدە ادام اعزاسىنا وڭ اسەر ەتەدى ەكەن. تەڭىزدىڭ لايىندا دا مينەرالدار كوپ. تەرىنى جۇمسارتاتىن قاسيەتى بار. بۋىندارداعى قان اينالىمىن جاقسارتادى, دەيدى ماماندار.
سونداعى كلينيكادا ءتۇرلى سىرقاتتاردان ەمدەلۋگە بولادى. مەكەمەدە 14 جوعارى ءبىلىمدى مەديتسينالىق قىزمەتكەر بولسا, ۇشەۋى تايلىق كورىنەدى. ويتكەنى, ولار دەنەنى ءتۇرلى ەمدىك ۋقالاۋدىڭ (ماسساج جاساۋدىڭ) ناعىز شەبەرلەرى ەكەن. «ادام اعزاسى ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى – وسى جەردىڭ بىرەگەي تابيعاتى مەن اۋاسى», – دەيدى كلينيكا باسشىسى, دوكتور زيناير ز.بيچارات.
ءولى تەڭىزدەن شامامەن 30 شاقىرىم جەردە حاممامات-ماين ىستىق سارقىراماسى اعىپ جاتىر. ول دا تابيعاتى وتە اسەم جەردە, تەڭىز دەڭگەيىنەن 264 مەتر تومەن تاۋ شاتقالىندا ورنالاسقان. سارقىراما سۋى جاۋىن-شاشىنمەن نارلەنە وتىرىپ, جەر استىنداعى لاۆانىڭ قىزۋىمەن 63 گرادۋسقا دەيىن ىسيدى ەكەن. مينەرالدارعا باي ەمدىك قاسيەتى بار سۋ ءوزىنىڭ ارناسىمەن اعىپ وتىرىپ, قۇلايتىن سارقىراماعا جەتكەنشە جانە 60 مەترلىك بيىكتىكتەن تومەن قۇلاعانشا ادام دەنەسىن كۇيدىرمەيتىن دەڭگەيگە دەيىن سۋيدى. وسىلايشا حاممامات-ماين ادام اعزاسىنا وڭ اسەر ەتەتىن تاماشا شومىلۋ ورنى بولىپ تابىلادى. ماماندار سارقىراما سۋىنىڭ اللەرگياعا قارسى ەمدىك قاسيەتى بار, سونداي-اق, ادامنىڭ تەرىسىن تازارتادى جانە اعزاداعى ءتۇرلى الماسۋ ۇدەرىستەرىن كۇشەيتەدى, دەيدى.
گەركۋلەس – اممانداعى ۇلى حرام
گەركۋلەس حرامى – قازىرگى امماندىقتارعا ريمدىكتەردەن قالعان كەرەمەت ەسكەرتكىش. ول تۇرعىزىلعالى بەرى ءبىر جارىم مىڭ جىلدان اسىپتى. حرامنىڭ جانىنان تابىلعان بيىكتىگى 10 مەترگە جەتەتىن الىپ ەسكەرتكىش انتيكالىق ەرجۇرەك جاۋىنگەر گەركۋلەسكە قويىلعان دەگەن بولجام بار. وسى سەبەپتى دە, حرام گەركۋلەس حرامى نەمەسە امماننىڭ ۇلى حرامى دەپ اتالادى. بۇل كونە عيمارات ايگىلى ريم يمپەراتورى مارك اۆرەلي بيلىك قۇرعان داۋىردە تۇرعىزىلسا كەرەك. سوندىقتان, ءوزىنىڭ فورماسى جانە ستيلىمەن ەفەستەگى اتاقتى ارتەميدا حرامىن ەسكە تۇسىرەدى.
وكىنىشكە قاراي, ۋاقىتتىڭ ءوز دەگەنىن ىستەمەي قويمايتىنى بەلگىلى. بۇگىندە كونە حرامنان بىرنەشە الىپ كولوننالار عانا قالسا, ونىڭ ۇشەۋى رەكونسترۋكتسيالانىپتى. سونداي-اق, ىرگەتاسى مەن قابىرعالارىنىڭ كەيبىر فراگمەنتتەرى عانا ءىشىنارا ساقتالىپ قالعان.
اممانداعى تاعى ءبىر تۋريستەردى وزىنە ماگنيتشە تارتاتىن ورىن – ەفەستىڭ جەتى اۋليە جەتكىنشەگى ۇڭگىر مەشىتى. اۋەلدە ول حريستياندار ءمىناجات ەتەتىن ورىن بولىپتى. جەتى اۋليە جەتكىنشەك دەپ اتالۋىنىڭ سەبەبى, ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءىىى عاسىرىندا ەفەسكە كەلگەن يمپەراتور دەكي (دەتسي ترويان, ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ 249-251 جىلدارى) قۇدايلار ءۇشىن قۇرباندىق شالۋعا بۇيرىق بەرەدى. اڭىزعا سۇيەنسەك, قانىشەر يمپەراتوردىڭ قاھارىنان قورىققان جەتى جاس جاۋىنگەر وسى ءمىناجات ورنىنا كەلىپ جاسىرىنىپ, سول بويدا 360 جىل بويعى ۇزاق ۇيقىعا كەتكەن جانە يمپەراتور فەودوسي بيلىك قۇرعان ۋاقىتتا عانا ويانىپتى-مىس.
قازىرگى كەزدە ەفەستىڭ جەتى جەتكىنشەگى جاسىرىنعان ۇڭگىر تۋريستەر قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن ورىنعا اينالعان. بۇگىندە نەگىزىنەن ونىڭ قيراندىلارى عانا قالسا, بۇزىلۋىنا جەر سىلكىنىسى سەبەپكەر بولعان دەگەن بولجام بار.
جۇمىس ۋاقىتى – كۇنىنە 6 ساعات
يوردانيا تۋرالى اڭگىمەمىزدى جالعاستىرساق, ءبىر قىزىعى – ەلدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر تاۋلىگىنە 6 ساعات قانا جۇمىس ىستەيدى, ياعني جۇمىس تاڭەرتەڭگى 08.30-دا باستالىپ, 15.30-دا اياقتالادى. بۇل جەردە تۇسكى اس ءىشۋ ءۇشىن بەرىلەتىن 1 ساعاتتى الىپ تاستاۋ كەرەك. جول باستاۋشىمىزدان مۇنىڭ سەبەبىن سۇراعانىمىزدا, جارىتىمدى جاۋاپ الا المادىق. ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – دينار ايتارلىقتاي قۇندى, 70 تيىنى – 1 دوللار. فوسفاتتان باسقا دەرلىك قازبا بايلىعى جوق ەلدىڭ اقشاسىن قالايشا قۇنسىزداندىرماي ۇستاپ تۇرعانى تاڭ قالدىرادى. جانىمىزدا ونىڭ سەبەبىن تۇسىندىرەتىن مامان بولماعاندىقتان, بۇل ماسەلە ءبىز ءۇشىن باسى اشىلماعان كۇيى قالدى. ال اقشاسى قۇندى بولعاندىقتان, ازىق-ت ۇلىك, كوپشىلىك قولدى تاۋارلار, قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرى, ت.ب. قىمبات. ماسەلەن, 95 ماركالى بەنزيننىڭ 1 ءليترى 1 دوللار 20 تسەنت. قوي ەتىنىڭ كيلوسى – 18 دوللار, سيىر ەتىنىڭ كيلوسى – 12 دوللار. تەمەكىنىڭ ەڭ ارزانى ءبىزدىڭ اقشامەن 1000 تەڭگەنىڭ ۇستىندە ءارى بىزدەگىدەي كەز كەلگەن جەردە ساتىلا بەرمەيدى. بىراق كەز كەلگەن جەردە شەگۋگە رۇقسات ەتىلەدى. ءدامحانا, مەيرامحانالارىندا كاليان تارتۋ ءۇردىسى قالىپتاسقانى انىق اڭعارىلدى. ىشىمدىك تە تەمەكى سەكىلدى تەك ارنايى مامانداندىرىلعان سۋپەرماركەتتەردە عانا ساتىلادى ءارى باعاسى ۋداي.
يوردانيالىقتار نەگىزىنەن قوي ەتىن جەيدى. اراگىدىك سيىر ەتىن پايدالانادى. جىلقى ەتىن تۇتىنبايدى. سوندىقتان, قوي ەتى جەتىسپەيدى. وسى سەبەپتى, قوي تىرىدەي نەمەسە مۇزداتىلعان تۇردە اۆستراليادان يمپورتتالادى ەكەن. بىراق اۆستراليالىق قويدىڭ ەتى, دامدىك سيپاتىنا قاراي بولار, جەرگىلىكتى حالىق ءۇشىن سونشالىقتى باعالانبايدى. وسىعان وراي, باعاسى دا ارزانداۋ, كوبىنەسە كوپشىلىك تاماقتاندىرۋ ورىندارى (مەيرامحانا, ءدامحانا, ت.ب.) ساتىپ الادى ەكەن. سونىمەن قاتار, بيداي دا سىرتتان يمپورتتالاتىن كورىنەدى. نان ونىمدەرى بارشاعا قولجەتىمدى بولۋ ءۇشىن مەملەكەت سۋبسيديا بەرەدى.
يوردانيادا قاۋىپسىزدىككە اسا قاتتى ءمان بەرىلەدى. ويتكەنى, سيريا, يراك, پالەستينا اۆتونومياسى, يزرايل سەكىلدى مازاسىز, تەررورلىق ارەكەتتەر ءجيى بوي كورسەتەتىن ەلدەرمەن شەكارالاسادى. الايدا, ۆيزا الۋ سونشالىقتى قيىن ەمەس, ءتىپتى ۇشىپ كەلگەن بويدا اۋەجايدا-اق ۆيزا رەسىمدەۋگە بولادى. مۇنىڭ تۋريستەرگە ءتيىمدى ەكەنى تۇسىنىكتى.
قورىتا ايتقاندا, يوردانيانى اشىق- اسپان استىنداعى مۇراجاي ەل دەپ اتاساق, قاتەلەسە قويمايمىز. ويتكەنى, ەلدە تۋريستەردى قىزىقتىراتىن, ءبىز كورمەگەن باسقا دا تاريحي ورىندار بارشىلىق.
سامات مۇسا,
«ەگەمەن قازاقستان»
