بەدەلى زور, بەرەرى مول «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» 2010 جىلدىڭ 28 ماۋسىمىندا تىكەلەي ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن اشىلعان بولاتىن. وعان سەبەپ, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ 2006 جىلعى «قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ستراتەگياسى» اتتى قازاقستان حالقىنا جىل سايىنعى جولداۋى. اتاپ ايتقاندا, ەلباسى ن.نازارباەۆ ء«بىزدىڭ ەلوردادا بىرەگەي اكادەميالىق ورتانى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەدەلدى ۋنيۆەرسيتەت قۇرۋ قاجەت» دەگەن ۇسىنىس جاسادى. ۋنيۆەرسيتەتتەگى وقۋ پروتسەسى حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى نەگىزىندە قۇرىلعان, بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا جانە الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل – قىزمەتى دەربەستىك جانە اكادەميالىق ەركىندىك قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن قازاقستانداعى ەڭ العاشقى ۋنيۆەرسيتەت. اتالمىش ءبىلىم ورداسىنا دەربەستىك مارتەبەسى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى», «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» جانە «نازارباەۆ قورى» مارتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2011 جىلعى 19 قاڭتارداعى زاڭىنا سايكەس بەرىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
وقۋ وشاعىنىڭ العا قويعان مىندەتى – قازاقستاننىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى تۇڭعىش زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى بولۋ, سەبەبى ونىڭ قىزمەتى ەلدىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا, ونىڭ ىشىندە زەرتتەۋ الەۋەتىنىڭ جەدەل قارقىنمەن وسۋىنە, ەلدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا, وزگەرىپ وتىراتىن جانە جاھاندىق ىقپالداستىرىلعان ەكونوميكا تالاپتارىنا ساي كەلەتىن ءبىلىم بەرۋگە كوشۋدى قامتاماسىز ەتىلۋىنە بايلانىستى بولىپ وتىر. 2010 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ايرىقشا جوبانىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى سانالاتىن جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرىلعاندىعىن جاريالاپ: «جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتى اشۋ – مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋى مەن كوپتەگەن قازاقستاندىقتار ءۇشىن عالامدىق جۇيە قۇرۋدا ايرىقشا ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى ۇلتتىق جوبا. استانانىڭ جاڭا ۋنيۆەرسيتەتى ەڭ ۇزدىك الەمدىك ءبىلىم بەرۋ مودەلى مەن عىلىمي پراكتيكاعا پارا-پار, قازاقستاندىق وزىندىك ەرەكشەلىكتى ۇيلەستىرە بايلانىستىراتىن ۇلتتىق برەند رەتىندە قۇرىلۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىن», دەگەن ەدى. اتالمىش ۋنيۆەرسيتەت بۇگىندە وسى ماقسات, وسى مەجەنىڭ ۇدەسىنەن شىققانداي. مەملەكەتتىك گرانتپەن وقىپ, تاماق, جاتاقحانا, ينتەرنەت, سپورت زالى سىندى ءتۇرلى قاجەتتىلىكتەردىڭ بارلىعىمەن تەگىن قامتاماسىز ەتىلگەن وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرگە ساپالى ءبىلىم الۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرعان بىرەگەي ۋنيۆەرسيتەت دەۋگە بولادى. بۇگىنگى ۋاقىتتىڭ بىزگە قويعان ءبىر تالابى اعىلشىن ءتىلىن ەركىن مەڭگەرۋ بولاتىن بولسا, ون جىلعا تولمايتىن ۋاقىت ىشىندە «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» ول قامالدى دا وزىنە باعىندىردى.
ەلىمىزدىڭ ەڭ ەرەكشە وقۋ ورنى – «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلعانىن قۇلاقتاندىردىق. ونىڭ ماڭىزدى ميسسياسىنىڭ ءبىرى – قازاقستاندا ءبىلىم مەن عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىنىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ, سونىمەن قاتار, استانانىڭ ەۋرازيا ورتالىعىندا زەرتتەۋ جانە ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىن قالىپتاستىرۋ. ۋنيۆەرسيتەت وزىندىك ءبىلىم ستاندارتتارى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان اتاقتى پروفەسسورلار ءدارىس بەرەدى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, 2015 جىلى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ العاشقى تۇلەكتەرىنىڭ قولىنا ديپلوم بەرىپ تۇرىپ, مەملەكەت باسشىسى: «مەنىڭ ايتايىن دەگەنىم, ەڭ الدىمەن وتانعا ەڭبەك ەتىڭدەر. وتاننىڭ بەرگەنىن ون ەسە قايتارۋلارىڭ كەرەك», دەگەن ەدى. بۇل ۇلتقا دەگەن ۇلى ماحاببات پەن جاستارعا دەگەن جاناشىرلىقتىڭ نەگىزىندە تۋعان اتالى ءسوز بەن باتالى بايلام بولسا كەرەك. شەكارا اسىپ, شەتەلدە وقۋ قازىرگى قازاق بالاسى ءۇشىن تاڭسىق دۇنيە ەمەس. دەگەنمەن, ەلدەن العان ەنشىڭدى ەكى ەسەلەپ قايتارۋ اۋەلى اللانىڭ, سودان سوڭ ارىڭنىڭ الدىنداعى ماڭىزدى مىندەت بولىپ قالا بەرەدى. ماقتانىشىمىزعا اينالعان ماڭدايالدى وقۋ ورداسىنىڭ العاشقى تۇلەگى بولۋ دەگەن سەزىم ءتىپتى ەرەكشە. ءبىز ونى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ سوزىنەن اڭعاردىق.
«بۇگىن ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى كۇن. سەبەبى, ءبىز «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» العاشقى تۇلەگى دەگەن اتقا يە بولدىق. بۇل ءبىر جاعىنان قۋانىش بولسا, ەندى ءبىر جاعىنان ەل مەن ەلباسىنىڭ ارتقان ءۇمىتىن اقتاۋ كەرەك دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى جۇكتەيدى. وسى جولدا وراسان زور تەر توگۋ العا قويعان ايرىقشا مىندەتىم», دەدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تۇڭعىش تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرى بەكزات كەڭەسوۆا.
اتالمىش وقۋ ورنى تەك عانا باكالاۆر دارەجەسىن بەرۋمەن شەكتەلىپ قالعان جوق, 2013-2014 وقۋ جىلىندا «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرا باعدارلامالارىنا العاش رەت ستۋدەنتتەردى قابىلداي باستادى. سونىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلدىڭ وزىندە ماگيستراتۋرا باعدارلاماسى بويىنشا 200-گە جۋىق تۇلەك وقۋىن ءتامامدادى. سول تۇلەكتەردىڭ كوپشىلىگى عىلىم جانە تەحنولوگيالار, ينجەنەريا, گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار, جوعارى بيزنەس, جوعارى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەپتەرىنەن ءبىلىم الدى.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ستۋدەنتتەردىڭ جايلى جاعدايدا تۇرۋى مەن ساباققا دايىندالۋى ءۇشىن بارلىق قولايلى جاعدايلاردى جاساپ وتىر. بولمەلەر 4 ادامعا ارنالعان جانە بارلىق قاجەتتى زاتتارمەن جابدىقتالعان. ءاربىر ستۋدەنتكە كەرەۋەت, شكاف-گاردەروب, تۋمبوچكا, ىلگىشتەر, جاليۋزي, توسەك-ورىن, ورتوپەديالىق ماتراس, كورپە, جاستىق, توسەك جاپقىش, بەت ورامال, ۇلكەن ورامال قوسا بەرىلەدى. ءاربىر بولمەدە دۋش بار. جاتاقحانانىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى قاباتتارىندا ستۋدەنتتەردىڭ بەلسەندى دەمالۋىنا ارنالعان ورىندار بار, مۇندا ستۋدەنتتەر بەينە جانە تەلە باعدارلامالاردى كورە الادى, مۋزىكامەن, بيمەن اينالىسىپ, ۇستەل تەننيسىن ويناي الادى. بۇدان باسقا, جاتاقحانادا ستۋدەنتتەرگە مەدپۋنكت, ءدارىحانا, مينيماركەت, كىر جۋاتىن بولمە, حيميالىق تازالاۋ, تولەم تەرمينالدارى قىزمەت كورسەتەدى.
«نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە» ستۋدەنتتەردى ەڭبەككە دايىنداۋ مەن كاسىبي دامىتۋعا, سونداي-اق وقۋ كەزەڭى ىشىندە ستۋدەنتتىك پراكتيكانى ۇيىمداستىرۋ, نۋ-دا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ پرەزەنتاتسياسى مەن كاسىبي دامۋ باعدارلاماسىن, ەكسكۋرسيالار, بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىن جانە ت.ب. وتكىزۋ ارقىلى تۇلەكتەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا باعىتتالعان ستۋدەنتتەردى كاسىپتىك باعدارلاۋ جانە دامىتۋ ورتالىعى قۇرىلعان. سكبدو قىزمەتكەرلەرى استانا قالاسىنىڭ اۋماعىندا جانە ودان تىس جەرلەردە مۇناي-گاز سەكتورى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى, حيميا ونەركاسىبى, مينيسترلىكتەر, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, زاۋىتتار مەن باسقا دا قىزمەتتى قوسا العاندا, قازاقستاندىق, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرگە ءتۇرلى سالالاردا تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەيدى. «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» ستۋدەنتتەرى – بۇل ەلىمىزدىڭ يندۋستريالدىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ۇلەس قوسا الاتىن ۇلتتىق عىلىمي جانە تەحنيكالىق ەليتانىڭ جاڭا بۋىنى. وسى سەبەپتەن جۇمىس بەرۋشىلەر اتالمىش وقۋ وشاعىنىڭ ستۋدەنتتەرىنىڭ ءوسىپ دامۋىن باقىلاپ وتىرادى. وتكەن كەزەڭدەگى پراكتيكانى تالداۋ كومپانيالاردىڭ نۋ ستۋدەنتتەرىن بولاشاق كاسىپقويلار رەتىندە قابىلداعانىن جانە ولارعا الەۋەتتى قىزمەتكەرلەر رەتىندە قاراعانىن كورسەتكەن.
نۋ ستۋدەنتتەرى قازاقستانداعى كومپانيالاردا, سونداي-اق شەتەلدەگى كومپانيالاردا پراكتيكادان ءوتۋ مۇمكىندىگىن الادى. مىسالى, وتكەن جازدا اقش, فرانتسيا, يسپانيا, گەرمانيا, پولشا, ءۇندىستان جانە وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىندە پراكتيكا باعدارلامالارى ءساتتى وتكەن. ستۋدەنتتەر كاسىبي پراكتيكانى وزدەرى تاڭداپ العان كاسىپ بويىنشا پراكتيكالىق داعدىلاردى مەڭگەرۋ, ۇيىمنىڭ ۇجىمىنا كىرۋ, ماماندارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ جانە الەۋەتتى جۇمىس بەرۋشىلەرمەن كاسىبي بايلانىستى ورناتۋ سياقتى مۇمكىندىكتەرىن قاراستىردى.
جاقىندا ەلباسى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋمەن كەزدەسكەن بولاتىن. كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسىنا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ جۇمىس ناتيجەلەرى تۋرالى ەسەپ بەرىلىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇرىلعانىنان بەرگى جەتىستىكتەرى جانە ونى بۇدان ءارى دامىتۋ جوسپارلارى جونىندە باياندالدى. ەلباسىنا «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى 7 جىلداعى ءوز جۇمىسى بارىسىندا جەتەكشى حالىقارالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەسىن قابىلداعانى, سونداي-اق وقۋ ورنىندا بولاشاعىنان ءۇمىت كۇتتىرەتىن ەڭ دارىندى ستۋدەنتتەردى ىرىكتەۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن مەريتوكراتيا قاعيداتى ەنگىزىلگەنى مالىمدەلدى. الدىڭعى ەكى جىلدا 1000-نان اسا تۇلەكتى قاناتتاندىرعان «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ بيىل ءۇشىنشى تۇلەكتەرى وقۋدى ءتامامدايدى.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,
"ەگەمەن قازاقستان"
