ءى. XXI عاسىرداعى ۇلتتىق سانا تۋرالى بولىمنەن «ۇلتتىق جاڭعىرۋ قازاقستاندىقتاردىڭ ساناسىنا قانداي وزگەرىستەر اكەلۋى كەرەك؟» دەگەن سۇراقكا دا جاۋاپ تابا الامىز.
باسەكەگە قابىلەتتىلىك قازىرگى بۇكىل الەمدە بولىپ جاتقان وزگەرىستەردەن قالىس قالماۋ, ونىڭ سىناقتارىنا توتەپ بەرۋ, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ تالاپتارىنا ساي بولۋ دەگەندى بىلدىرەدى.
پراگماتيزم, ياعني سارابدال سانا, قازاق ۇلتىنىڭ ەشنارسەدەن قاپى قالماي, جوعىن تۇگەندەپ, بارىن باعالاۋعا جۇمىلدىراتىنى ءسوزسىز.
ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ جاھاندانۋ ۇدەرىستەرىندە وزىندىك ەرەكشەلىگىمىزدەن ايىرىلىپ قالماۋ ءۇشىن دە ماڭىزدى. مەن الىس شەتەلدە قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن ناسيحاتتاپ جۇرگەندىكتەن, وسى ماسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارامىن.
ۇلتتىق جاڭعىرۋدىڭ باستى الەۋەتى – ءبىلىم. قازاقتىڭ: «بىلەكتى ءبىردى جىعار, ءبىلىمدى مىڭدى جىعار», «وقۋ – ينەمەن قۇدىق قازعانداي» دەگەن دانا سوزدەرى حالقىمىزدىڭ اۋەلدەن ءبىلىمدى شامشىراق ەتىپ ۇستاعانىن بىلدىرەدى. قازىرگى عىلىم مەن تەحنولوگيا زامانىندا قازاق ۇلتىنىڭ ءبىلىمدى بولۋى – ونىڭ تابيعي مىندەتى. ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن جاسالعان «بولاشاق» باعدارلاماسى, سونداي-اق ەلوردامىزداعى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت» وسى باعىتتاعى ۇلكەن ىستەردىڭ كورىنىسى.
قازاق ۇلتىنىڭ دامۋى ءۇشىن قانتوگىستى توڭكەرىس ەمەس, ساناداعى توڭكەرىستىڭ قاجەت ەكەنى كۇمانسىز. سوندىقتان دا رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق دامۋدىڭ جولىن تاڭداۋىمىز كەرەك ەكەندىگى ءادىل ايتىلعان.
ەلباسىمىز سانانىڭ اشىقتىعىن تەك بۇگىن ايتىپ وتىرگان جوق. ۇلت كوشباسشىسى الەمدەگى جاڭالىقتارعا اشىق بولۋعا, باسقا ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن يگەرىپ, جامانىنان جيرەنۋگە اۋەلدەن-اق نازار اۋدارتقان. سوندىكتان دا قازاقستان الەمگە تانىلدى جانە شەتەلدەردىڭ جاقسى جەتىستىكتەرىن مەڭگەرۋگە ۇمتىلىپ كەلەدى.
ءىى. تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر بولىمىنەن رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ ناقتى ىستەرمەن جۇزەگە اساتىنىن كورەمىز. قازاق ءتىلىنىڭ ءالىپبيىن اۋىستىرۋ, ياعني لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ – قازاق ۇلتىن وركەنيەتكە باستايتىن باتىل ءارى دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىم. قازاق ءتىلىن شەتەلدىكتەرگە وقىتاتىن مامان رەتىندە بۇل قادامدى قۇپتايمىن. قازاق ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىن, تابيعي ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاي وتىرىپ, ءساتتى جاسالعان لاتىن گرافيكاسى تەك ءتىل ماماندارىنىڭ عانا ەمەس, قازاق ۇلتىنىڭ ۇلكەن جەڭىسى بولماق. شەتەلدە قازاق ءتىلىن وقىتاتىن مۇعالىمدەرگە دە وسى جونىنەن اقپاراتتار بەرىلىپ, كومەك كورسەتىلسە دەگەن تىلەگىم دە بار.
رۋحاني جاڭعىرۋعا مادەنيەتتى دامىتۋ ارقىلى جەتەتىنىمىز تۇسىنىكتى. وسى باعىتتاعى «مادەني-گەوگرافيالىق بەلدەۋ», اكپاراتتىق جوبالار, ىشكى جانە سىرتقى مادەني تۋريزم شارالارى جۇزەگە اسىرىلسا, قازاق ۇلتىنىڭ مادەني وركەندەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوسىلعان بولار ەدى. قازاق مادەني-گەوگرافيالىق بەلدەۋى الىس-جاقىن شەتەلدەردى دە بايلانىستىرادى. ماسەلەن, ماجارستاندىق قىپشاقتار دا وسى بەلدەۋگە ەنە الادى.
«100 جاڭا ەسىم» جوباسى وسى ماقساتتاردا جۇمىس ىستەپ جاتقان, قازاق جەرىندە, سونداي-اق شەتەلدە قازاق ءتىلى, مادەنيەتىن ناسيحاتتاپ جۇرگەن تۇلعالاردى ەلگە تانىتپاق.
ماجار ەلىندە دە قازاقستانداعى ۇلى وزگەرىستەرگە ارقاشان جاعىمدى باعا بەرىلەدى. قازاق گرافيكاسىن لاتىنعا اۋىستىرۋ تۋرالى دا قولداعان, قۋاتتاعان پىكىرلەر كوپ ايتىلۋدا.
الىس شەتەلدە – ماجارستاندا جۇمىس ىستەپ جۇرسەم دە, ەلىم ءۇشىن, ونىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى ءۇشىن قىزمەت ەتە بەرەمىن. قازاق ءتىلىن, ادەبيەتىن, مادەنيەتىن شەتەلدە ناسيحاتتاۋ – مەن ءۇشىن زور ماقتانىش. ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ تۋرالى كوزقاراستارى الداعى جۇمىستارىما دا باعىت-باعدار بەرەتىن بولادى.
راۋشانگۇل مۇقىشەۆا,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى,
سەگەد ۋنيۆەرسيتەتى التايستيكا كافەدراسىنىڭ كازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ وقىتۋشىسى
سەگەد,
ماجارستان
