ەلباسىمىزدىڭ وسى ماقالاسىنداعى ححI عاسىرداعى ۇلتتىق سانا تۋرالى, پراگماتيزم, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ, ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى, قازاقستاننىڭ رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق دامۋى, سانانىڭ اشىقتىعى, تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر توڭىرەگىندە تىلىنە ارقاۋ ەتكەن تولىمدى ويلارى مەن ۇتقىر ۇسىنىستارى ادامنىڭ جىگەرىن جانىپ, ىنتاسى مەن ىقىلاسىن ارتتىرادى. وسىعان وراي مەن ەلباسىمىزدىڭ «تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر» بارىسىندا ايتقان «تۋعان جەر» باعدارلاماسى تۋرالى ۇسىنىسىن قۋانا قۇپتايمىن. ەس ءبىلىپ, ەتەك جيعان كەزىمىزدەن اتا-بابامىزدان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك!» دەگەن قاستەرلى دە قاسيەتتى ءسوز ءبىزدىڭ سانامىزعا اتا-انامىزدىڭ, ۇستازدارىمىز بەن ۇلكەندەردىڭ ايتۋى بويىنشا بەرىك ورنىعىپ قالدى. مۇنى ءبىز الدىڭعى بۋىن اعالارىمىز بەن اپالارىمىزدىڭ سانامىزعا قۇيعان وسيەتى مەن ونەگەسى دەپ بىلەمىز.
تۋعان جەر دەسە, ەتجۇرەگى ەلجىرەمەي, الپىس ەكى تامىرى يىمەي تۇراتىن ادام بالاسى جوق شىعار. كىندىك قانى تامعان جەردىڭ تۇعىرى كىمنىڭ بولسا دا جۇرەگىنىڭ تورىندە تۇرادى. تىم شالعايدا جۇرسە دە ساناسىنا ساعىنىشتان ساۋلە قۇيىپ, مازداق وتىنىڭ شىراعى بولىپ تۋعان جەرى جارقىرايدى. مۇنىڭ ءوزى اتامەكەنىمىز قازاقستانىمىزعا دەگەن پاتريوتتىق سەزىمىمىزدى وياتىپ, وعان دەگەن وتتان ىستىق سۇيىسپەنشىلىگىمىزدى ارتتىرا تۇسەدى. بۇدان ءارى بۇل ۇعىم مەن تۇسىنىك تۋعان ەلمەن ۇشتاسىپ جاتادى. مۇنى ەلباسىمىز ءوز ماقالاسىندا «ادام بالاسى – شەكسىز زەردەنىڭ عانا ەمەس, عاجايىپ سەزىمنىڭ يەسى. تۋعان جەر – اركىمنىڭ شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەن, باۋىرىندا ەڭبەكتەپ, قاز باسقان قاسيەتتى مەكەنى, تالاي جاننىڭ ءومىر-باقي تۇراتىن ولكەسى. ونى قايدا جۇرسە دە جۇرەگىنىڭ تۇبىندە الديلەپ وتپەيتىن جان بالاسى بولمايدى. ماسەلەن, «اۋىلىم-ءانىم» اتتى ءاندى ايتقاندا, «تۋعان جەرىن سۇيە الماعان, سۇيە الار ما تۋعان ەلىن» دەپ شىرقايتىن ەدىك قوي. باجايلاپ قاراساق, بۇل ماعىناسى وتە تەرەڭ سوزدەر», دەپ قالاي قيسىنىن ءدال تاۋىپ ايتقان دەسەڭىزشى.
ارينە, تۋعان جەر مەن اۋىلدىڭ اراسىن ەشكىم دە بولە-جارا الشاقتاتا المايدى. بۇل ءبىر-بىرىمەن جۇپتاسىپ جاتقان ەگىز ۇعىم. اۋىل ماسەلەسى مەملەكەت نازارىنان ەشقاشان تىسقارى قالعان ەمەس. بۇعان دەيىن ءبىراز جىلدارعا «اۋىل جىلى» دەگەن اتاۋ بەرىلىپ, قاپىسىز قامقورلىققا الىنعان ەدى. سول سياقتى «ديپلوممەن − اۋىلعا!» جوباسىنىڭ اۋىلعا بەرەرى مەن تيگىزگەن پايداسى از بولعان جوق. حالىق اتالمىش ءىس-شارالاردى ىستىق ىقىلاسپەن قابىلدادى. ءيا, اۋىل – ۇلتىمىزدىڭ التىن قازىعى ءارى قاناتىن كەڭىنەن جايۋعا مۇمكىندىكتىڭ كوزىن اشقان ءتۇپ-تامىرى ەكەنىمەن ەشكىم دە داۋلاسا المايدى. سونىمەن بىرگە, ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى دە اۋىلدىڭ ەنشىسىندە ەكەنى ەكىنىڭ بىرىنە بەلگىلى. ەگىن مەن مال شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلەس سالماعىن اۋىل كوتەرىپ كەلەدى.
مەن باسشىلىق جاسايتىن قازاق ەگىنشىلىگى جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ۇلكەن ۇجىم بولىپ سانالادى. ينستيتۋت عالىمدارى ەگىنشىلىك, وسىمدىك, باۋ-باقشالىق ونىمدەردىڭ وتاندىق سورتتارىن شىعارۋمەن 83 جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلەدى. سول وندىرىسكە ەنگىزىلگەن سۇرىپتاردى وسىرۋمەن جانە ونى ودان ءارى دامىتۋمەن اينالىسۋدان اۋىلدىق جەرلەر قول ءۇزىپ كورگەن ەمەس. سوندىقتان دا اۋىل بەرەكە مەن مولشىلىقتىڭ قاينار كوزى. ەندى وسى «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنا سايكەس, اۋىلدىڭ مەرەيىن ءوسىرۋ مەن مارتەبەسىن كوتەرۋدە اتقارىلار جۇمىستار از ەمەس. سوندىقتان, اۋىلداعى اگرارلى سالانى يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق تالاپتارعا ساي وركەندەتۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىلسا. «كووپەراتيۆتەر تۋرالى» زاڭعا وراي قوسالقى شاعىن شارۋاشىلىقتاردى ءبىر جەرگە شوعىرلاندىرسا, حالىققا سونداي ءتيىمدى بولار ەدى. سوندا عانا اۋىلدىڭ تۇتاستىعى ارتىپ, ورتاق ىسكە جۇدىرىقتاي جۇمىلا تۇسەتىن بولادى. سونداي-اق, جاستاردىڭ شارۋاشىلىق سالالارىنا ماماندانۋعا جانە وسى باعىتتا جۇمىس ىستەۋگە قۇلشىنىستارى ارتا باستايدى. مۇنىڭ جاستاردىڭ اۋىلدا تۇراقتاپ قالۋىنا تيگىزەر ىقپالى ەرەكشە بولماق. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, ەلباسىمىزدىڭ «تۋعان جەر» باعدارلاماسىندا بەرگەن نۇسقاۋلارى مەن تاپسىرمالارى ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگىنە ساي ورىندالىپ وتىرسا, اۋىلدىڭ اجارى كىرىپ, قايماعىن قالقىپ الار كەزەڭ دە الىس ەمەس. ىنتا بولسا, ىرىس تا قاشپايدى...
سەرىك كەنەنباەۆ,
قازاق ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى,
اكادەميك
