قازاقستان • 22 مامىر, 2017

بولاشاققا باستايتىن تاريحي قۇجات

234 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولا­شاق­­قا باعدار: رۋحا­ني جاڭعىرۋ» اتتى ما­­قالاسى شىققالى بەرى قوعام ءومىرىنىڭ ءار سالاسىندا قىزۋ تالقىلاۋ ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ماقالادا زامان مەن ۋاقىتتىڭ توتەسىنەن قوياتىن تالاپ­تارى مەن قيىن سۇ­راق­تارىنا, بۇگىنگى كۇن مەن كەلەشەگىمىزگە حا­لىق­تىڭ تاعدىرى جايلى تەرەڭ وي جۇگىرتكەن, نەگىزگى باعدارىمىزدى ايقىنداۋ ماسەلەسىندەگى باسىم باعىتتار كورسە­تىلگەن. وسى ماقا­لانىڭ ءوزىمىزدى تولعاندىرعان تۇستارىنا ويىمىزدى ءبىلدىرۋدى ءجون كوردىك.

بولاشاققا باستايتىن تاريحي قۇجات

ەلباسى ماقالاسىندا «ماقسا­تىمىز ايقىن, باعىتىمىز بەلگىلى, ول −  الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەل­دىڭ قا­تارىنا قوسىلۋ», دەيدى. لايىم, وسى باعىتىمىزدان اۋىت­­قى­مايىق. الەمدىك الدىڭعى قا­تار­لى قاۋىمداستىق جەتكەن بيىك مە­جەلەردەن كورىنۋ ءۇشىن تەك باي مەملەكەت بولۋ نەمەسە جەر قوي­ناۋىنداعى تابيعات انا­­نىڭ سىيى – بايلىقتاردى قازىپ الىپ ساتىپ بايۋ ارقىلى قا­تار­دان كورىنۋ ازدىق ەتەدى. بۇل ءبىر ساتتىك, بۇگىنگى كۇنمەن ءومىر ءسۇرۋ, ۇرپاقتىڭ كەلەشەگىنە نازار اۋدارماۋ. ۇرپاق الدىنداعى پارىز, تالاي سىن ساعات­تار كۇ­تىپ تۇرعان ەلىمىزدىڭ بولا­شاعى ءۇشىن قوعامدى, ونىڭ ءاربىر ازا­ماتىنىڭ ساناسىنا سىلكىنىس جاساۋ بولاشاققا سالىناتىن ۇلكەن كاپي­تال بولماق. ول ماقساتقا جە­تۋ جو­لىنداعى باستى قوزعاۋشى كۇش – سانانىڭ سەرگەكتىگى كەرەك. ۇيىق­تاپ جاتقان سانانى وياتۋ قاجەت. وسى جولدا ەلباسى سانانىڭ جا­­ساي­تىن ءىس-ارەكەتتەن, الداعى بولا­تىن تۇبەگەيلى وزگەرىستەردەن ىلعي وزىپ ءجۇرۋى نازاردا بولۋى تيىستىگىن باسا ايتادى. ماقالادا كوتەرىلگەن ماڭىزدى ماسەلەلەر ءار كەز ەلباسىنىڭ تۇراقتى نازارىندا بولىپ كەلسە دە, رۋحاني الەمدى جاڭعىرتۋعا ارنالعان ماڭىزدى قۇجات. بۇعان دەيىن ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاڭعىرۋلاردىڭ تاساسىندا بولىپ كەلگەن ادام مەن قوعامنىڭ رۋحاني الەمىنىڭ حال-جايى مەن بولاشاعى ماقالادا كەڭىنەن ءسوز بولادى. بۇل قازاق قوعامىنىڭ بارلىق سالاسىندا توقتاۋسىز ءجۇرىپ جاتقان جاندانىستاردى تولىقتىرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ تەرەڭ وزەگى مەن التىن ارقاۋىنا اينالدى. 
ءيا, كەزىندە رۋحاني ءومىرىمىزدىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋگە ارنالعان جاقسى جوبالار جاسالىندى. ما­دەنيەتتى قولداۋ جىلى بولىپ بەلگىلەنگەن 2000 جىلى وتپەلى كەزەڭنىڭ داۋىلىنا شىداس بەرگەن, بىراق دەڭ­گەيى بوساپ كەتكەن ۇلتتىق مادە­نيەت سالاسىنداعى نىسانداردى قالپىنا كەلتىرۋگە, ۇلتتىڭ ونەرى مەن مادە­نيە­تىنىڭ رۋحاني كەلبەتىنىڭ اشىلا تۇسۋىنە ءساتتى قادامدار جاسالدى. ال 2004 جىلى باستاۋ ال­عان «مادەني مۇرا» باع­دار­لا­ماسى اياسىندا قازاقستان اۋما­­عىنداعى تاريحي-مادەني ەسكەرت­­­كىشتەر مەن نىساندار جاڭ­عىرىپ, جاڭا زاماناۋي مادەني نىساندار دۇنيەگە كەلدى. ەرەكشە ءبىر بەلەس بولعان 2013 جىلى «حا­­لىق − تاريح تولقىنىندا» باعدارلاماسى ارقاسىندا الىس-جاقىن شەت ەلدەر مۇراعاتتارى مەن مۇراجايلارىندا ساقتالعان قازاق حالقىنىڭ تاريحىنا تى­كەلەي قاتىسى بار قۇجات­تاردى جيناپ, زەرتتەۋگە قول جەتكىز­دىك. قانشاما باعا جەتپەس قۇندى­لىقتارىمىز قولىمىزعا ءتيىپ, عىلىمي اي­نالىمعا ەندى. بۇل بۇعان دەيىن زەرتتەۋشى عالىمدار نازا­رىنان تاسادا قالعان سان-الۋان قۇن­دىلىقتارمەن قاۋى­شۋىمىزعا مۇم­كىندىك بەردى. ەل­باسىنىڭ وسىنداي الدىن الا دايىندىقتاردان كەيىن «ەندى وسى­نىڭ بارىنەن دە اۋقىم­دى جانە ىر­گەلى جۇ­مىستاردى باس­­تا­عالى وتىرمىز. مەن ەلىمىز مىقتى, ءارى جاۋ­اپ­كەرشىلىگى جو­­عا­رى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولا­شاققا قالاي قا­دام باساتىنىمىز جا­نە بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەر­تەتىنىمىز تۋرالى كوزقا­راس­تا­رىمدى ورتاعا سالۋدى ءجون كور­دىم», دەگەن سوزىنەن بۇل ماقالانىڭ سالماعىن جانە سول تاۋەلسىزدىكپەن باستالعان ۇدە­رىستىڭ توقتاۋسىز, تۇراقتى دامۋ ۇستىندە بولعاندىعىن كورەمىز. 
ماقالادا ەلباسى شيرەك عا­سىرلىق دامۋىمىزدىڭ ناتي­جەسىندە جەتكەن بەلەستەرىمىزدى قو­رىتا وتىرىپ, ءارى قاراي دامۋدىڭ, رۋ­حاني دۇنيەدەن باستاۋىنان بۇل ماسەلەگە تۇبەگەيلى كوزقاراسپەن كەلگەندىكتى كورەمىز. بولاشاققا دەپ قۇرىلاتىن ۇلتتىق باعىت-باع­دارىمىزدى جان-جاقتى, تە­رەڭ­نەن قاراستىرادى. ارنايى توق­تالىپ كەتكەن سانانى جاڭ­عىرتۋدىڭ باعىتتارى ءبىزدىڭ بۇعان دەيىنگى كوزقاراستارىمىزعا, جۇمىس ستيلىمىزگە, ورىنداۋ تەتىك­تەرىنە ەلەۋلى تۇزەتۋلەر مەن قوسىم­شا­لار ەنگىزەدى دەپ بىلەمىن. سە­بەبى, باسەكەگە قابىلەتتىلىك, پراگ­ماتيزم, ۇلتتىق بىرەگەي­لىكتى ساقتاۋ, ءبىلىم­نىڭ سالتانات قۇرۋى, قازاق­ستاننىڭ رە­ۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋ­تسيا­لىق دامۋى, سانا­نىڭ اشىق­تىعى سەكىلدى باعىتتاردان ەلى مەن جەرىنىڭ كوركەيۋىنە بەلسەندى اتسا­لىساتىن ازاماتتار ءۇشىن مول مۇم­كىندىكتەر بار. ءبارىمىزدى اۋقىم­دى جۇمىستار كۇتىپ تۇر. تەك كوزىن تاۋىپ تىڭ­عىلىقتى دا تيا­ناقتىلىقپەن قويىلعان مىن­دەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن مەملە­كەتتىك دەڭگەيدە جۇيەلى دە ساۋات­تى ويلاستىرىلعان جۇمىس جوس­پارى, سول جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋداعى باقىلاپ وتىراتىن ار­نايى مەكەمەنىڭ تۇراقتى جۇ­مىس ىستەۋى قاجەت دەپ بىلەمىز. 
ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتى جاسايتىن جازۋشىلار, كلاس­سي­كا­لىق مۋزىكا مايتالماندارى, سۋرەتشىلەر جانە كينو سالا­سى­نىڭ قايراتكەرلەرى, جالپى ونەر سالاسىنىڭ شەبەرلەرى ءۇشىن ماقالادا نازار اۋداراتىن تۇس­تارىن باسا كورسەتەمىز. ء«بىز ءححى عاسىردىڭ جاھاندىق كارتاسىندا ەشكىمگە ۇقسامايتىن, دەربەس ورنى بار ۇلت بولامىز دەسەك, «جاھانداعى زاماناۋي قازاق­ستاندىق مادەنيەت» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا ءتيىسپىز. الەم ءبىزدى قارا التىنمەن نەمەسە سىرت­قى ساياساتتاعى ءىرى باستامالارى­مىزبەن عانا ەمەس, مادەني جەتىس­تىكتەرىمىزبەن دە تانۋى كەرەك», دەگەن ەلباسىنىڭ ويى مەن بەل­گىلەنگەن تاپسىرمالارىنىڭ ۇلت­تىق مادەنيەتتى دامىتۋداعى ورنى, ونى ۇلتتىق برەند رەتىندە الەمگە ناسيحاتتاۋ ىسىنە جاڭا سەرپىن الارى انىق. 
ماقالاداعى ناقتى تاپسىر­مانىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ونەر مەن مادەنيەت سالاسىنداعى ۇزدىكتەردى الەمگە تانىتۋ. ول ءۇشىن, الدىمەن ءتول تۋىندىلاردى قازاق تىلىنەن جەتەكشى الەم تىلدەرىنە ساپالى اۋدارۋ كەرەك. وتە جاقسى باستاما. م.اۋەزوۆ اتىن­داعى ادەبيەت جانە ونەر ينس­تيتۋتىندا وسىدان ەكى جىل بۇرىن گرۋزين ەلىنەن كەلگەن ارىپ­تەسىمىزدىڭ ەلىندەگى اۋدارما ورتا­لىعىنىڭ جەتىستىكتەرى مەن ءىس-تاجىريبەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ءبىلىپ, بىزگە دە ارنايى اۋدارما ورتالىعى قاجەتتىگىن ايتىپ جۇرە­تىنبىز. بۇل باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ارنايى جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, جۇ­مىستار باستالىپ كەت­تى دەپ ەستىدىك. ءتورت نە­گىزگى سالا بويىنشا, ياعني ادە­بيەت, كلاس­سي­كالىق مۋزىكا, سۋرەت جانە كينو تۋىندىلارى ىشىنەن ۇزدىكتەرىن تاڭداپ, شەت تىلدەرىنە اۋدارىلاتىن بولادى دەپ كۇتىلۋدە. تەك, بۇل ناۋقاندىق جۇمىس بولىپ قالماي, تۇراقتى جۇمىس كوميسسياسىنىڭ ۇزاق جىل­­دارعا باراتىن جۇيەلى تۇردە ىس­­كەرلىكپەن تۇزىلگەن جۇ­مىسى بولۋى كەرەك. 
شەت تىلىنە اۋدارىلاتىن كور­­كەم تۋىندىلار ەلىمىزدىڭ دا­مۋ كەزەڭدەرىن, ۇلتتىق بولمى­سىمىزدى اشاتىن سۇيەكتى تۋىن­دىلار بولۋى زاڭدىلىق. شي­­­رەك عاسىر – تاۋەلسىزدىك كە­زەڭى دۇنيەگە الىپ كەلگەن شى­عار­مالار ىشىنەن ۇزدىكتەرى تاڭ­دالىنۋى كەرەك. ال قاي اۆتور, قانداي شىعارمالار دەگەن ما­سەلەدە ءبىرىنشى كەزەكتە شىنايى كوركەمدىك دەڭگەيى مەن ساپاسىنا ءمان بەرىلەدى. بۇعان دەيىنگى قازاق دراماتۋرگياسىنىڭ شەت تىلىنە اۋدا­رىلۋ ساپاسى مەن تاجىريبەسىنە نازار سالساق, بىزدە اۋدارما جاساۋ تاجىريبەسى «قالىپ­تاسپاعان, جوق» دەگەن  پىكىر قالىپتاستىراتىن وتە وزەك­تى ماسەلەگە كەزىگەمىز. ول ءتىپتى ورىس تىلىنە اۋدارۋدا دا دراماتۋر­گيا ءتىلىن, ساحناعا قاجەتتى ءتىلدىڭ تامىرىن ءدوپ باسىپ تابا الماي جاتۋىمىز. وزگە تىلدەن قا­زاقشاعا جاقسى اۋدارامىز. ونى كەزىندە م.اۋەزوۆتىڭ, تاعى باسقا قالامگەرلەرىمىزدىڭ شەكسپير, وستروۆسكي, چەحوۆ سەكىلدى الەم, ورىس دراماتۋرگتەرىنىڭ پەسالارىن قازاقشا سويلەتۋىنىڭ تاماشا ۇلگىلەرىنەن بىلەمىز. ال وزىمىزدىكىن شەت تىلىنە اۋدارۋدا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ورنى تولماس ولقى­لىق, «اتتەگەن-ايلار» بولاتىن. كاسىبي اۋدارماشى ماماندارىمىز بار, بىراق جانر ەرەكشەلىگىن شەبەرلىكپەن اشاتىنداي جوعارى دەڭگەيدە ەمەس. پوەزيانىڭ, پروزانىڭ وزىنە ءتان كوركەم ءتىلى, ىرعاعى بولاتىنى سەكىلدى, كۇردەلى جانر دراماتۋر­گيانى ورىسشا, اعىلشىنشا جا­تىق, زاماناۋي ۇلگىدە اۋدارىپتى دەگەن جاڭالىقتى ارمانداۋمەن كەلە­مىز. سالانىڭ ساپالى اۋدارما­شىلارىن دايىنداۋ ارقىلى, كوركەمدىك دەڭگەيى جوعارى قازاق اۆتور­لارىنىڭ شىعارمالارى شەت ­ەل وقىرماندارى مەن كورەرمەندەرىنە جەتە الادى. اۋدا­رىلعان شىعارمالار ءوزىنىڭ تۇپ­نۇسقاداعى ادەبي كوركەمدىك قۇن­دىلىعى مەن قۇنارلى تىلدىك ەرەك­شەلىگىن, ۇلتتىق بولمىس-ءبىتى­مىن جوعالتپاۋى كەرەك. جۇمىس توبى مەن ساراپشىلار ىرىكتەپ العان ۇزدىك شىعارمالار وسى جىل­دىڭ ەكىنشى جارتىسىندا بۇكىلحالىق­تىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلادى دەپ كۇتىلۋدە. قازاق وقىرماندارى الەم­­­دىك مادەنيەتتىڭ مۇحيتىنا قوسى­­لۋعا لايىق دەگەن قازاق اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىنا داۋىس بەرۋ ارقىلى ىرىكتەپ, ونى ءارى قاراي ۇلتتىڭ بولمىسىن اشاتىن كوركەم تۋىندى ەتىپ قالىپ­تاستىرۋدا وزدە­رىنىڭ بەلسەندىلىگىن تانىتادى دەپ بىلەمىن.
ەلباسى ماقالاسىندا ەلىمىزدىڭ جاڭا تەحنولوگيالارعا, جاڭا الەم­دىك ساياسي-ەكونوميكالىق احۋال­عا نەگىزدەلگەن مۇلدەم جاڭا تا­­­ري­حي كەزەڭگە اياق باسقانىن اي­­­­­تا كەلە, ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن قانداي قاسيەتتەرگە يە بولىپ, قانداي مىندەتتەردى ەڭسەرۋ قا­­جەتتىگى جونىندە كەڭىنەن وي تولعاعان. زامان تالابىنا ساي كە­شەگى مەن بۇگىنگىنى ورنىمەن باي­­لانىستىرىپ, ۇلتتىڭ رۋحاني كودىنا ارقا سۇيەۋ كەرەكتىگى كور­سەتىلەدى. بەلگىلى جازۋشى, قوعام قايراتكەرى الدان سمايىل اعامىزدىڭ جا­قىن­دا «ەگەمەن قازاقستان» گازە­تىندە جاريالانعان «ۇلتتىق ءداس­تۇر − تاريح جازعان اتا زاڭ» اتتى ماقالاسىندا «ۇلت­تىق كود دەگە­نىمىز نە؟» دەگەن سۇراق قويا وتىرىپ, «ول – ەڭ الدىمەن, انا ءتىلى, سودان كەيىن ونەر مەن مادەنيەت, سالت-ءداستۇر, اتا-بابا ۇستانعان ءدىن. بۇلار جيناقتالا كەلىپ ۇلت­تىق مىنەز بەن ۇلتتىق قاسيەتتى قالىپ­تاستىرادى», دەي­­دى. رۋحاني قۇندىلىقتاردى قا­لىپتاستىرۋدا بارشامىز ءۇشىن قاس­تەرلى سالت-ءداستۇرىمىز, ءتىلىمىز, مادەنيەتىمىز, ءدىنىمىزدى قۇرمەتتەپ, زامانعا ساي دامىتۋ ارقىلى قازاقتىڭ قازاق ەكەندىگىن الەمگە تانىتۋعا بولاتىنىن ەلباسى ماقالاسى ورنىمەن, تياناقتى ەتىپ كورسەتىپ بەرگەن.  
ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ساقتاۋ ارقىلى  انا تىلىمىزگە قۇر­مەت, ۇلتتىڭ جاڭعىرۋى, جاس­تارىمىزدى دۇرىس تاربيەلەۋ, ءدىنىمىزدى قادىرلەي ءبىلۋ ءتارىزدى ماسەلەلەرمەن قاتار, قازاق ءتىلىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋدىڭ وزەكتى تۇستارىنىڭ بارىندە بۇگىنگى كۇننىڭ ماڭىزدى پروبلەمالارىن ءسوز ەتەدى. بۇل ورايدا ماماندار كورشىلەس ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەۋدىڭ قاجەتتىلىگىن العا تارتا وتىرىپ جۇمىس ىستەۋ ورنىمەن بولماق. تۇرىك, ازەربايجان, تۇرىكمەن, وزبەك اعايىنداردىڭ سالعان جولىنداعى جەتىستىكتەرى مەن كەمشىن تۇستارىن  ەسكەرە وتىرىپ شەشۋ كوپ ءتۇيىندى ماسەلەنى جەڭىلدەتپەك.  سونىمەن قاتار, جاڭا الىپبيگە كوشپەس بۇرىن قازاق ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىن ەس­كەرۋ, ناقتى ىستەردى قولعا الۋ, ءتيىمدى ادىستەمەلەرگە ءمان بەرۋ, تۇركى الەمىمەن تۇتاس بولۋدىڭ العاش­قى قادامىن جاساۋ جايىنا نازار اۋداردى.
ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ماسەلەسى دە ءبىزدى كوپتەن تولعاندىرىپ كەلەدى. ۇلتتىق بىرلىك پەن بىرەگەيلىكتى ساقتاۋدا قازاقتىڭ مۇددەسىن ءبىرىنشى شەپكە شىعارۋدى تۇراقتى نازاردا ۇستاپ, وزگەلەرگە وسى يدەيانى ءتۇسىندىرىپ بەرۋدە كەمشىن تۇستارىمىز بار.  
قازاق حالقى نەگىزگى مەملەكەت قۇراتىن حالىق بولا تۇرىپ, الىگە دەيىن ۇلت, دياسپورا, ەتنوس دەگەن الەمدىك قاۋىمداستىق زاڭ جۇزىندە مويىنداعان حالىق­ارالىق تەرمينولوگيانى ورنى­مەن قولدانا الماي كەلەمىز. وسىنداي حالىقارالىق كەڭىستىكتە قالىپ­تاسقان قۇقىقتىق تەرميندەر, زاڭدار, ءنورماتيۆتى قۇجاتتاردى حالىقتىڭ نازارىن اۋدارا وتىرىپ, ءبىز وزىمىزگە تيەسىلى زاڭدى اتاۋ­لاردى ساۋاتتى تۇردە دالەلدەي وتى­­رىپ, وزگەگە جالتاقتاماي ەر­كىن قولدانىسقا ەنگىزۋىمىز كەرەك. ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ماسەلەسى رەس­پۋبليكادا اركىم ءوز ورنىن, مارتەبەسىن انىقتاعاننان كەيىن تولىققاندى تۇردە جۇزەگە اسپاق.
زامان ۇسىنعان وزىق وي-يدەيالارمەن, الدىڭعى قاتارداعى تەحنولوگيالارمەن قارۋلانا وتىرىپ, ۇلتتىق تامىردان بويعا بىت­كەن وزىندىك كەلبەتىمىزدى ۇستاپ قالۋىمىز قاجەت. ءبارىن تەز قا­بىل­داۋعا قابىلەتتى قازاق ءۇشىن ۇلتتىق بولمىستى ساقتاۋ جولىندا ادام ساناسىن ۋلايتىن, تەرىس كوزقاراستاعى  كەيبىر اعىمدار مەن يدەولوگيانىڭ تارالىمىن شەكتەۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر. وسىعان وراي تاريحشى عالىمنىڭ قازاق ۇلتىنىڭ حال-جايىن ۆيرۋسقا قارسى قويار قالقانى جوق ينتەرنەتكە قوسىلعان كومپيۋتەرمەن تەڭەگەنى ماعان بەينەلى ءارى ناقتىلى مىسال بولىپ كورىندى. بىراق, بىزدە ءبارى جاق­سى, كورشىلەرىمىزگە قاراعاندا بارلىق سالادا اناعۇرلىم الدامىز دەپ توقمەيىلسۋ, قازىرگى, ەرتەڭگى كۇنگى قوعام ومىرىنە تونە­تىن قاۋىپتى سەزىنبەۋ, كەلەر ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپسىزدىق تا جوق ەمەس. ونى ءبىز قوعامعا قاۋىپ ءتون­دىرىپ, ءتىپتى ۋشىعىپ كەتكەن ءدىني اعىمداردىڭ بەلسەندى ارە­كەتىنەن, ءارتۇرلى جاستاعى قوعام مۇشەلەرىنىڭ ءوز-وزىنە قول سالۋىنان, وزگە ەلدىڭ ۇستانىمدارىنىڭ قازاقستاندىقتاردىڭ ساناسىندا تۇراقتى پىكىر قالىپتاستىرۋىنان, ت.ب. مىسالداردان كورەمىز. بۇل كەلتىرىلگەن مىسالدار جاھاندانۋ ءداۋىرىنىڭ بارلىق قوعامعا تاڭاتىن كورىنىسى دەسەك تە, ەلباسى ايتقان رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭعىرتۋ ارقىلى بولاشاققا باعداردى انىقتاپ, سەنىمدى نىق قادام جاساۋعا بولادى. باستالعان ەكەن ۇلى كوش, جۇرىسىنە ساتتىلىك تىلەپ, جۇزەگە اسۋىنا ءبارىمىز ءبىر كىسىدەي اتسالىسايىق. 
ويىمىزدى قورىتا كەلگەندە, ەلباسى كەز كەلگەن جاڭعىرۋ­دىڭ ەڭ الدىمەن, ۇلتتىق بولمىس­قا, ءداستۇردىڭ زامانا سىنىنان سۇ­رىنبەي وتكەن وزىعىنا نە­گىز­دەلۋىن قاداپ ايتتى. بۇل وزگەرىستەرگە ۇركە قاراپ, تەك قانا وتكەندى جىرلاي بەرۋدەن, جاڭانىڭ ءبارىن قيسىق دەپ تاۋىپ, كەرتارتپالىقتان ادا بولۋدى تالاپ ەتەدى. الەمنىڭ الدىڭ­عى قاتارلى دامىعان 30 ەلىنىڭ توبىندا كورىنۋگە باعىت ۇستاعان تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ الدىنا قويعان ماقساتى ايقىن. ولاي بولسا, كەڭەستىك داۋىردەگى توقىراۋ كەزەڭىنىڭ ۇلگىسىمەن ءسوز قۋىپ, ەسەپ بەرۋگە قۇمار ناۋقانشىلدىقتى ەمەس, ناقتىلى ىستەرمەن, قاجىماس قايرات-كۇش جىگەرمەن باستاعان جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسى ءۇشىن جۇمىس جاسايىق. بارىنە ۋاقىت – سىنشى, كەلەشەك كورسەتەر دەسەك تە, ۇلتتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى جاڭا سەرپىلىستىڭ, بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋدىڭ, اسقارالى شىڭ­دارعا كوتەرىلۋدىڭ ىرگەتاسى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ وسى ماقالاسىندا كوتەرگەن ويلارىمەن, قاداپ ايتقان تاپسىرمالارىمەن بەرىك قالانعانى انىق. بۇل – ۇلى دالا توسىندە سان ءتۇرلى قيىندىقتاردى باسىنان وتكىزگەن تاۋەلسىز قازاق ەلى مەن حالقىنىڭ ساناسىن وياتاتىن  بولاشاققا باعىتتالعان كوش. بۇگىنگى زامان تالاپ ەتكەن بيىكتەن كورىنە وتىرىپ, بولاشاققا باستايتىن تاريحي قۇجات.


امانكەلدى مۇقان,
ونەرتانۋ كانديداتى, تەاترتانۋشى, 
م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى تەاتر جانە كينو ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار