– ماقسۇت كارىم ۇلى, بۇگىندە حالىق مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى جايىندا نەگىزگى اقپاراتتاردان حاباردار بولدى. دەسە دە, وسى تاراپتا قابىلدانعان زاڭ اياسىندا مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ مەديتسينالىق كومەكتى قالاي ۇسىناتىنىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەرسەڭىز...
– «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ» قورى تەگىن كەپىلدەندىرىلگەن كومەك اياسىندا دا, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ بويىنشا دا كونكۋرس نەگىزىندە مەملەكەتتىك جانە جەكە كلينيكالاردان مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ساتىپ الادى. بايقاۋ ەكى كەزەڭدە وتەدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە ءاربىر مەديتسينالىق ۇيىم قىزمەتتەردى جەتكىزۋشىلەردىڭ بىرىڭعاي تىزبەسىنە ءوزىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق جانە مەديتسينالىق دەرەكتەرىن ەنگىزەدى. ۇسىنىلعان دەرەكتەرگە سايكەس, قور ولاردىڭ بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى ستاندارتتارىنىڭ سايكەستىگىنە باعا بەرەدى. وڭ ناتيجە بولعان جاعدايدا مەديتسينالىق ۇيىم كونكۋرستىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە وتەدى. ەكىنشى كەزەڭدە قور ۇسىنىلعان قىزمەتتەردىڭ كولەمىنە, ونىڭ قۇنىنا جانە وتكەن جىلى كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا بەلگىلەنگەن كريتەريلەر بويىنشا باعا بەرەدى. ەگەر مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ رەسۋرستىق قامتاماسىز ەتىلۋى بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى ستاندارتتارعا, ال كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر بەلگىلەنگەن ساپا كريتەريلەرىنە سايكەس كەلەتىن بولسا, وندا مەديتسينالىق ۇيىم الەۋەتتى قىزمەت بەرۋشى رەتىندە تاڭدالادى. وسىلايشا, ءتيىستى رەسۋرستىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتىلگەن جانە بىلىكتى كومەك كورسەتۋگە قاۋقارلى تاجىريبەلى ماماندارى بار ۇزدىك مەملەكەتتىك جانە جەكە ەمحانالار مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ مۇمكىندىكتەرىنە يە بولادى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ساقتاندىرىلعان ازامات مارتەبەسىن قالاي انىقتايدى؟
– بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ساقتاندىرىلعان ازاماتتارىنىڭ بىرىڭعاي تىزبەسىن قاراي الادى, ياعني اقپارات قولجەتىمدى. ازامات مەديتسينالىق قىزمەتكەرگە جۇگىنگەن كەزدە, جەكە سايكەستەندىرۋ نومەرىن ەنگىزىپ, ونىڭ ساقتاندىرۋ دارەجەسىن انىقتاۋعا بولادى. ەگەر اۋدارىمدار جۇرگىزىلگەن بولسا, وندا ءوتىنىش بىلدىرگەن ازامات ساقتاندىرۋشى ۇسىناتىن قىزمەتتىڭ بارلىق ءتۇرىن الا الادى. ەگەر ولاي بولماسا, وندا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا عانا كومەك كورسەتىلەدى.
– اتالعان زاڭناما شەڭبەرىندە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتتەرىنە اقى تولەۋ ءتارتىبى قانداي؟
– بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيە ارقىلى كەلىسىمشارت جاساعان بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار كورسەتىلگەن قىزمەتتەرى تۋرالى اقپاراتتى قورعا كۇن سايىن ۇسىنادى. كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ كولەمى مەن ساپاسىن ساراپتاۋدى قوردىڭ وڭىرلەردەگى اۋماقتىق بولىمشەلەرى جۇرگىزەدى. قور اي سايىن اۋماقتىق بولىمشەلەردەن تولەم قاجەتتىلىگىن الادى جانە سونىڭ نەگىزىندە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ەسەبىنە قاراجاتتى اۋدارادى. سونداي-اق, بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيە دەرەكتەرىنىڭ نەگىزىندە الداعى ۋاقىتتا كەلىسىمشارتتىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا اسەرىن تيگىزەتىن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ رەيتينگىن ۇنەمى انىقتاپ وتىرادى.
– جاڭا جۇيە اياسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى كوتەرىلەتىنى تۋرالى ايتىلىپ ءجۇر. بۇل قانشالىقتى مۇمكىن بولماق؟
– ەنگىزىلگەلى وتىرعان ءمامس جۇيەسى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن رەفورمالاۋ پروتسەستەرىنە ۇلكەن قوزعاۋ بولادى. باسقارۋدىڭ ەكونوميكالىق ادىستەرى, قارجىلىق جانە ماتەريالدىق رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتىپ, ەڭبەكاقىنىڭ وسۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ءمامس جاعدايىندا ءاربىر مەديتسينالىق ۇيىم ەڭبەككە اقى تولەۋ ماسەلەسىندە سارالانعان ءادىستى ەنگىزە الادى, قىزمەتكەرلەردى ماتەريالدىق تۇرعىدان ىنتالاندىرۋ ۇلگىسىن ءوز بەتىنشە قالىپتاستىرا الادى. ياعني, تانىمال كاسىبي ماماندار, تاجىريبەلى جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەر قازىرگى جاعدايعا قاراعاندا كوبىرەك ەڭبەكاقى الادى. مەديتسينالىق ۇيىم مەنەدجمەنتى ەمحانالاردىڭ تابىستى قىزمەتى مەن قارجىلىق ءال-اۋقاتى جوعارى ساناتتى مامانداردى تارتۋعا بايلانىستى بولاتىنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. مۇنداي ەڭبەكاقى تولەۋ تەتىگى جەكە مەديتسينا سەكتورىندا بۇرىننان قولدانىلادى جانە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەدى. بۇگىنگى تاجىريبەدە كوپتەگەن پاتسيەنتتەر ەمدەلۋ مەن كەڭەس الۋ ءۇشىن سايكەسىنشە لايىقتى ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتىلۋگە ءتيىس اتاقتى دارىگەرلەردى تاڭدايتىنى قۇپيا ەمەس. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن ىنتالاندىراتىن وسىنداي تەتىكتەر بولادى. ويتكەنى, ءمامس-ءتىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن تۇپكىلىكتى ناتيجە ەكەنى انىق.
– ال, «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ» قورىنىڭ قىزمەتىنە قوعامدىق باقىلاۋ بولا ما؟
– باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭدا قاراستىرىلعان. بۇل – مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى جونىندەگى بىرلەسكەن كوميسسيا. اتالعان كوميسسيا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ» قورى مەن قوعام وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى ديالوگ قۇراتىن كەلىسىم الاڭىنا اينالادى. كوميسسيا قۇرامىنا مىندەتتى تۇردە دارىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ, پاتسيەنتتەردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى ەنەدى. قور جارعىسىندا ءمامس جۇيەسىنىڭ قىزمەتى مەن ونى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قوعامدىق كەڭەس قۇرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلۋدا, ونىڭ قۇرامىنا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى جانە ەل ازاماتتارى كىرە الادى. ءوز كەزەگىندە, قوردىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى بەكىتكەن ەرەجەمەن ايقىندالاتىن قوعامدىق كەڭەستىڭ قىزمەت رەگلامەنتىنە «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ» قورىنىڭ جۇمىسىن قوعامدىق باقىلاۋ تەتىگى قوسىلۋى مۇمكىن.
– بۇل ماسەلەلەر بويىنشا «رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق پالاتا» ۇيىمى تاراپىنان قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟
– جۋىردا شىمكەنت قالاسىندا وتكەن قوعامدىق ۇيىمىمىزدىڭ IV سەزىندە نەمىس جانە جاپون مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تالداۋ جاسالىندى. جاپونيا مەن گەرمانيادان ارنايى شاقىرىلعان ماماندار مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جاعدايىنداعى ەرەكشەلىكتەرگە توقتالدى. ءوز مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىرلەسە جۇمىس ىستەۋى ماڭىزدى. مەديتسينالىق كومەك ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ساپا كوميسسياسى, سونداي-اق, تاجىريبەلى دارىگەرلەر مەن مەيىربيكەلەردىڭ كومەگىمەن جۇمىس ورىندارىندا ۇنەمى بىلىكتىلىكتى ارتتىرىپ وتىرۋ قاجەت.
– ەل ىشىندە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى قانداي دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە؟
– رەسپۋبليكا اۋماعىندا كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. تۇرعىندارمەن, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن, كاسىپكەرلەرمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جۇيەلى تۇردە كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. مەديتسينا ۇيىمدارىندا كۇن سايىن مىڭداعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءمامس جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن, سالاماتتى ءومىر سالتىنىڭ ماڭىزدىلىعىن, دەنساۋلىعىنا شاعىم بولعان جاعدايدا قالاي, قايدا بارۋ كەرەكتىگىن تۇسىندىرەدى. جەكە ءوز باسىم ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا باتىس قازاقستان, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا 2 مىڭنان اسا جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن, 400-دەن اسا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسىپ, 9 اۋداندى, ونداعى اۋىلداردى ارالادىم. ولاردىڭ تاراپىنان مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىستى ء«بىر ادامعا ەكى جاقتى تولەم جاسالىپ كەتپەي مە؟ ءمامس جۇيەسىندە قىمبات مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قانشالىقتى قولجەتىمدى بولماق؟ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, كادر ماسەلەسى قالاي شەشىلەدى؟ جۇمىس بەرۋشىلەر قورعا جارنانى ۋاقتىلى اۋدارا ما, جوق پا, ول قالاي باقىلانادى؟» دەگەن مازمۇنداعى ساۋالدار قويىلدى. بۇل ەشكىمنىڭ دە جاڭا جۇيەگە بەيجاي قارامايتىنىن كورسەتەدى. سوندىقتان ءمامس جۇيەسى مەن قوردىڭ جۇمىستارى ۇكىمەت پەن قوعام تاراپىنان باقىلاۋدا بولادى. وسى كەزگە دەيىن اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستارعا قاراماستان, رەسپۋبليكا اۋماعىندا جوسپارلى تۇردە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە بەرمەك.
اڭگىمەلەسكەن
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
