ادەبيەت • 15 مامىر, 2017

شارتاراپ شارايناسى

178 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقسى كىتاپ – جان ازىعى. اسىرەسە, وقىرمان ءۇشىن جا­ڭا­لى­عى مول, مازمۇندى دۇنيەنىڭ ورنى بولەك. كىتاپتىڭ قۇن­د­ى­لىعى ونىڭ كوپشىلىككە قانشالىقتى قاجەتتىلىگىمەن ول­شەن­­بەك. بىزدىڭشە, تانىمدىق سيپاتى مول سونداي باعالى با­­سىلىمنىڭ ءبىرى – «ۇلكەن ساياسات سىرتىندا» («زا كۋليسا­مي بول­شوي پوليتيكي») اتتى جاڭا جيناق. بۇل – بەلگىلى جۋر­نا­ليستەر ەرلان بەكحوجين مەن ۆلاديمير كۋرياتوۆتىڭ بىر­لەس­­كەن تۋىندىسى.

شارتاراپ شارايناسى

كىتاپتىڭ العاشقى بەتىن اش­­قان ادام ونى سوڭىنا دەيىن ىقى­لاسپەن وقىپ شىق­پاۋى مۇم­كىن ەمەس. مۇندا قازاق­ستان پرە­­زيدەنتىنىڭ شەت ەلدەرگە سا­پار­­لارىنا كەڭىنەن شو­لۋ جا­سا­لىپ, ەلىمىزبەن ىنتى­ماق­­تاس­تىعى نىعايىپ كەلە جاتقان جە­­تەكشى مەم­لەكەتتەردىڭ عى­لى­مى مەن مادەنيەتى, تاريحى مەن ادەت-عۇر­­پى, حالقىنىڭ ءومىر سالتى, ءتىپ­تى قا­جەتىنە قاراي جەكەلەگەن ساۋ­­لەت نىساندارىنا دەيىن قام­­تىل­عان. نەگىزىنەن, سىرتقى سايا­ساتتى سارالاعان كىتاپتان كوش­باس­شىنىڭ ءبۇ­تىن بولمىسىن دا, ءتۇر­لى ەلدەردىڭ بۇ­گىنگى تىرشى­لىگىنىڭ تۇ­تاس پانو­را­ما­سىن دا اڭداۋعا بو­لادى.
دۇنيەجۇزىلىك ساياساتقا اسەر ەتىپ وتىرعان حالىقارالىق بە­دەل­دى ۇيىم جەتەكشىلەرىمەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەلىس­سوز­دەرى ەلى­مىزگە زور پايداسىن تي­گى­زىپ جات­­قانى جي­ناق­تا جۇيەلى كو­رى­نىس تاپقان. بۇۇ, ەۋرو­پالىق ك­ە­­ڭەس, ەۋروپالىق كوميس­سيا, دۇ­نيە­­جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى, يسلام ىن­­تىماقتاستىعى ۇيىمى, ەۋ­رو­پا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بان­­كى, ماگاتە, يۋنەسكو ءتا­رىز­دى ۇيىم باسشىلارىنىڭ نۇر­سۇلتان نازارباەۆپەن كەزدە­سۋ­­لە­رىنىڭ ماڭىزى مەن ءمانى اشىپ كورسەتىلگەن.
ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تى­رەگى بيزنەس سەكتورى ەكەنىن ءبىر ءسات تە ەستەن شىعارمايتىن ەل­­با­سى ءوزى بارعان جەردىڭ بيز­نەس-كاپيتاندارىمەن ۇنەمى جۇز­دە­­سىپ جۇرەدى. ءبىزدىڭ ەلدە تاسىن ور­­گە دومالاتقىسى كەلەتىن ىس­كەر جان­دارعا قازاقستانداعى شە­ت ­ەل ينۆەستورلارىنا جاسالعان قولاي­لى جاعدايمەن مەملەكەت باس­­شىسىنىڭ ءوزى تانىستىرىپ جۇر­­گەنى كىتاپتا بۇكپەسىز با­ياندالعان. وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا, اقش, قاتار, اۆستريا, پولشا, يران ەلدەرىندەگى كەزدە­سۋ­لەر قازاقستان ەكونوميكاسىنا قو­ماق­تى ينۆەستيتسيا قۇيۋعا سەپ­تى­گىن تيگىزگەنى دايەكتى تۇردە دا­لە­ل­دەنگەن.
سونىمەن بىرگە, ساپارلار ايا­­سىندا ەلباسىنىڭ قاي­سى­بىر ەلدەردى استاناداعى ەكسپو-2017 كور­مەسىنە تار­تۋ­­عا تىكەلەي ىقپال ەت­كە­نى جانە سول جو­نىندەگى ناقتى كە­لى­سىم­دەر­گە قول قويىلعانى اي­تى­لادى. اۆتور­لار توپتامادا مۇن­داي مەملەكەتتەرگە ايرىقشا توق­تالعان.
بۇدان بولەك, وسى كىتاپتان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەم­دىك دەڭگەيدەگى باستا­ما­لا­رىنىڭ ن­ا­تي­­جەسىندە ۇي­ىم­داس­تىرىلعان ار­ناۋلى فورۋم­دار مەن شارالار تۋرالى تولىققاندى ماعلۇمات الۋ­عا بولادى. انتيادرولىق قوز­عا­لىستىڭ بەلسەندى ءارى بەدەلدى جاق­تاۋشىسىنا اينالعان ءبىزدىڭ پرە­­زي­دەنتتىڭ ۇستانىمدارى جا­ھان­دىق قو­عامداستىقتى موي­ىن­دات­قانى ەل­ى­مىز بەن ەلبا­سى­مىز ءۇشىن ماق­تا­نىش سەزىمىن وياتادى.
كىتاپقا كوز جۇگىرتۋ بارى­سىن­دا الەمنىڭ ءار قۇرلى­عىنا جا­ساعان ساپارىندا ەلبا­سى­نىڭ تەك مەملەكەتتەر باسشى­لى­عى­مەن عانا جۇزدەسۋمەن شەك­تەل­مەي, شەت ەلدە ءبىلىم الىپ جات­قان قازاقستان جاستارىمەن دە تىلدەسۋگە ۋاقىت تاباتىنىن اڭ­عا­را­سىز. جاستارمەن وسىنداي جى­لى جۇزدەسۋلەر فرانتسيا, پولشا, اقش, اۆستريا جانە ت.ب. ەلدەرگە ساپارلار اياسىندا ءسات­تى كورىنىس تاپقان.
اۆتورلار قانشالىقتى قاۋ­ىرت-قار­بالاس كەزدەردە دە ەل­با­­س­ى­نىڭ سونشالىقتى جاي­دا­رى, سەر­گەك كورىنەتىنىن, ءوزىنىڭ تار­تىم­دى تۇل­عالىق بولمىسى­نان ەش جازباي­تى­نىنا ءتانتى ەكەن­دە­رىن جاسىرمايدى. ماسە­لەن, بۇ­عان دالەل رەتىندە مىنا ءبىر ەپي­زودتى ايتا كەتۋگە بولار ەدى: پرەزيدەنتتىڭ پاريجگە كە­زەك­­تى ساپارلارىنىڭ بىرىندە, ەلي­سەي ءزاۋلىم سارايىندا فرانتسۋز وركەسترى قازاقتىڭ تانىمال اۋەن­­دەرىن ورىنداپ تۇرادى. سول مە­زەتتە ەلباسىمىز «كوزىمنىڭ قا­­­را­سى» انىنە قوسىلا شىرقاي جو­­نە­لەدى.
بەينەتاسپا بولماي قالعانىن باي­قاعان اۆتوردىڭ ءبىرى سول اسەرلى دە تاريحي, باعالى بەيرەسمي ءساتتى ءوزىنىڭ قالتا تەلەفونىنا ءتۇسى­رىپ الادى. سونىڭ ارقاسىندا كورەر­مەن­نىڭ بۇل فراگمەنتتى كەيىن­نەن جارىققا شىققان دەرەك­تى فيلمنەن تاماشالاۋىنا مۇم­كىن­دىك تۋعانىنا ەرىكسىز ريزا بولاسىز.
«ۇلكەن ساياسات سىرتىندا» («زا كۋ­ليسامي بولشوي پولي­تي­كي») اتتى كىتاپ – وسىنداي ساۋلەلى سات­­تەر­دى, شۋاقتى شاقتاردى دا مو­­لىنان قامتىعان شۇرايلى ستسە­­نا­­ريلەر جيناعى. جالپى, ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان جا­ڭا كىتاپ – بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلى ورتاعا عا­نا ەمەس, بىلمەككە, كورمەك­­كە قۇشتار كوپشىلىككە, كوزى قا­راق­تى كەز كەلگەن وقىرمانعا قى­زىق­تىلىعىمەن ەرەكشە.
وسى ورايدا, اۆتورلار تۋرالى دا بىرەر اۋىز ءسوز ايتا كەتكەن ءجون بو­لار. ەرلان قاليجان ۇلىنىڭ جاس­تايىنان جۋرناليستيكادا جۇل­دىزى جانعان دارىن يەسى ەكە­نى جۇرتشىلىققا ءمالىم. ول  ەل­باسى جۇمىسىنىڭ قىر-سى­رىن جەتىك بىلەتىن, اسىرەسە, ونىڭ سىر­ت­قى ساياساتتاعى قىزمەتىن تەرەڭ ۇعى­نعان ساناۋلى تە­­­لە­جۋر­ناليستىڭ ءبىرى. ال ۆلا­دي­­مير كۋرياتوۆ رەسمي اقپا­رات بە­رۋ تۇر­عىسىنان قامشى سال­دى­ر­­ماي­تىن قازىرگى قارىمدى رە­پور­تەر­د­ىڭ ءبىرى.
تۇيىندەي كەلگەندە, قوس اۆتور­دىڭ قالامىنان شىققان بۇل تۋىن­دى – حالىقارالىق قاتىناس­تار ما­ماندىعىنا ماشىق­تانىپ جاتقان جاس­تارىمىزعا الەمدىك دەڭ­گەيدەگى ءىس-شارالاردىڭ ما­ڭىز­دىلىعى مەن ەل­دەر ارا­سىن­داعى كەلىسىمدەرگە قول جەت­كى­زۋ­دىڭ قىر-سىرىن ۇعىنۋ ءۇشىن باس­شى­لىق­قا الۋعا تۇرارلىق پاي­دا­لى دۇ­نيە دەپ بىلەمىز.
ايتپاقشى, كىتاپتىڭ تاعى ءبىر باس­تى ەرەكشەلىگى – ونى اۆتور­لار­­دىڭ وزدەرى ۇزىن­قۇلاق­تان ەس­تىپ, داي­ىن دەرەكتەردى پاي­­دالانباي, تى­كەلەي پرەزي­دەنت­تىڭ جانىندا ءجۇرىپ جاز­­عانى, وقىر­مان­عا ۇسىنىلعان اق­پارات­تار­دىڭ نە­گىزىنەن تىكەلەي وقيعا ورنىنان الى­نىپ, بوياماسىز بەرىلگەنى دەپ بىلەمىز.

دوسۇلان ايتباەۆ

سوڭعى جاڭالىقتار