10 مامىر, 2017

مومىش ۇلى مۋزەيى

2660 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كىندىك قانى تامعان جۋالى اۋدانىندا بۇگىندە باتىر اتىنداعى مەموريالدىق مۋزەي جۇمىس ىستەيدى. 1995 جىلى 5 مامىردا اشىلعان مادەني ورتالىقتا تۇعىرى بيىك تۇلعانىڭ تۇتىنعان زاتتارى, سىيعا العان كىتاپتارى مەن باعالى سىيلىقتارى قويىلعان. بۇل دۇنيەلەردى مۋزەيگە باۋىرجان اتامىزدىڭ كەلىنى زەينەپ احمەتوۆا تارتۋ ەتكەن.

مومىش ۇلى مۋزەيى

اۋەلى مۋزەي قىزمەتكەرى ايدا­نا شوراەۆا ءبىزدى باۋىرجان مومىش­ ۇلىنىڭ پولكوۆنيك شەنىندەگى شينەلىمەن تانىستىردى. تاباندا ويىمىزعا ورالعان اقيىق اقىن قاسىم امانجولوۆتىڭ «ۇستىمدە سۇر شينەلىم, اقساڭداي باسىپ كەلەمىن» دەگەن ولەڭ جولدارى مەن باتىردىڭ ءوزى كيگەن شينەلى وتتى جىلداردان ەلەس بەرىپ تۇرعانداي بولدى. سول كۇندەردى كوزبەن كورمەسەك تە, كوڭىلگە تۇيسىنگەن كۇيى ىلگەرى باستىق. تالاي تاعدىر تارتىسىن كورگەن بۇل كيىم مۋزەي تورىندە ناق ءبىر باتىر تۇلعاسىنداي اسقاقتاپ تۇردى. 

 بۇل جەردەگى ءاربىر بۇيىم شەجىرە شەرتەتىندەي. سارعايعان سۋرەتتەردەن الىپ دەنەلى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ ىلعي تاقيا كيىپ تۇسكەن كەيپىن كورۋشى ەدىك. اياۋلى سابەڭ سول تاقيانى ءبىر ءوزى كيمەي, ءوزىنىڭ قالامداس ءىنىسى بولعان باۋىرجانعا دا كوزىنىڭ تىرىسىندە بىرەۋىن سىيعا تارتقان ەكەن. ال «ۇشقان ۇيا», «قانمەن جازىلعان كىتاپ» سياقتى شىعارمالاردى دۇنيەگە اكەلگەن قالام مەن سيا ساۋىتتىڭ دا وزىندىك ەرەكشەلىگى بىردەن اڭعارىلادى. بۇل كورىنىس قاراپايىم قاعيدالاردى نەگىز ەتە وتىرىپ, قاتپار-قاتپار سىرلار­دى اشاتىن قالامنىڭ قۇدىرەتىن تۇيسىنۋگە جەتەلەيدى. 

سوعىس قاسىرەتىن باسىنان كەشكەن باتىردىڭ ءوز قولىمەن سىزعان كارتاسى دا تۇر. وندا مايدانگەرلەردىڭ قاي جولمەن ءجۇرۋ كەرەكتىگى, جاۋ اڭىسىن قالاي اڭدۋ قاجەتتىگى بەينەلەنگەن. قازاق جانە اراب ارىپتەرىمەن جازىلعان جازۋلاردا دا جاۋدىڭ شوعىرلاناتىن ورنى كورسەتىلىپتى. بىراق اراب ارىپ­تەرىنە باسىمدىق بەرىلگەن. سەبەبى, ەگەر بۇل كارتا جاۋ قولىنا ءتۇسىپ قالعان جاعدايدا, قازاق اسكەرلەرىنىڭ جاۋعا بارار جولداعى شىعۋ نۇكتەسى بەلگىسىز بولسىن دەگەن وي بولعان ەكەن. سوعىس پسيحولوگياسىن تەرەڭ مەڭگەرگەن كومانديردىڭ بۇل كورەگەندىگى دە تالاي اسكەردى امان ساقتاپ قالۋعا سول كەزدە ىقپال ەتتى دەۋگە بولادى.

جالپى, باۋىرجان مومىش ۇلى – اسكەري تۇلعا بولۋىمەن قاتار, حالقى­مىزعا جازۋشى رەتىندە دە تانى­مال تۇلعا. تىرناقالدى شىعارما­لارىن ولەڭ جازۋدان باستاعان ول كەيىن كەلە ادەبي شىعارمالار مەن مەمۋارلار جازدى. دەگەنمەن, ونىڭ ەلگە ءالى ەتەنە بولا قويماعان قاسيەتىن دە مۋزەيدەن كوردىك. كوزىمىز شەبەر قولمەن بەينەلەنگەن ۇلتتىق ويۋعا تۇسكەندە, باستاپقىدا ءوزىنىڭ قىزىعۋشىلىعىمەن ءبىر جەردەن الىنعان تۋىندىلار ەكەن دەپ ويلادىق. بىراق باۋكەڭ بۇل كەرەمەت ويۋلاردى ءوز قولىمەن 1973 جىلى ويعان ەكەن. شەبەر قولدان شىققانى كورىنىپ تۇر. بۇل دا كەلەر ۇرپاققا ۇلكەن امانات سياقتى اسەر قالدىردى.

باتىردىڭ اكەسى بارماعىنان ونەر تامعان زەرگەر بولىپتى. اتادان بالاعا ميراس رەتىندە بەرىلەتىن بۇل قاسيەتتىڭ ايقىن كورىنىسىن وسى جەردەن كورۋگە بولادى. ۇلتتىق ونەر دەسە ونە بويى تەبىرەنىپ سالا بەرەتىن باتىردىڭ مۋزەيىندە حالقىمىزدىڭ اردا ۇلى امىرە قاشاۋباەۆتىڭ ءوز داۋىسى جازىلعان تاسپا دا بار ەكەن. بۇل تاسپا دا وسى ورتالىقتىڭ قۇندى جادىگەرلەرىنىڭ قاتارىنا جاتادى. 
باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «ماسكەۋ­دە ەمەس, جۋالىدا جۇرە­گىم, جۋالىمدى اڭسايمىن دا جۇرەمىن», دەگەن ولەڭ جول­دارى بار.

كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن جەرىندە باتىر اتىنداعى مۋزەيدىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعانى تاعىلىمدى ءىس. ەندى مۇندا كەلىپ, قۇندى جادىگەرلەرمەن تانىسۋشىلار قا­تارى دا كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. بىراق مۇندا نەگىزگى ءبىر عىلىمي قىزمەتكەردەن وزگە مامان جوق ەكەن. بۇگىندە مۋزەيگە باس قور ساقتاۋشى, باقىلاۋشى سياقتى قىز­مەتكەرلەر قاجەت. سونداي-اق, مۇندا عيماراتتى كەڭەيتۋ قاجەتتىگى دە تۋىپ تۇر ەكەن. مۋزەي مەڭگەرۋشىسى قالامقاس بە­رىكوۆادان بۇل جايلى سۇراعانىمىزدا, مۇندا كەلۋشىلەر سانى كوپ, سوندىقتان عي­ماراتتىڭ كەڭەيگەنى دۇرىس دەگەن ويىن ايتتى. 

حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار