نەگىزگى بايلىق – ادام كاپيتالى, رۋحاني بايلىق. رۋحاني تۇرعىدان نەعۇرلىم باي بولساق, تۇراقتىلىق تا, دوستىق تا, ءبىرىن-ءبىرى ءتۇسىنۋ دە وزدىگىنەن بولادى. ادام كاپيتالى جوعارى بولعان سايىن, وزىق تەحنولوگيالاردى وزىمىزدە-اق ءوندىرىپ, ماتەريالدى بايلىققا قول جەتكىزۋگە بولادى.
مۇنايشى رەتىندە ايتار بولسام, ماسەلەن, ءبىز جەر استىنداعى ءوزىمىز تاپقان مۇنايدىڭ ەلۋ پايىزىن عانا الا الامىز. 1 باررەل 159 ليتر بولسا, سول 159 ءليتردى الۋ ءۇشىن ورتا ەسەپپەن 30-35 دوللار جۇمساپ, ارى كەتسە ەلۋ دوللارعا ساتامىز. ياعني, شاش ەتەكتەن پايداعا كەنەلۋ قيىن. ال ەگەر ءبىزدە ادام كاپيتالى جوعارى بولسا, زامان تالابىنا ساي قاجەتتى ءىلىم-ءبىلىمدى يگەرىپ, جاڭا تەحنولوگيالار جاساۋ-
دى شەبەر مەڭگەرە بىلسەك, سول مۇنايدىڭ باعاسىن 35 دوللاردان بەس دوللارعا ءتۇسىرىپ جىبەرسە دە, مۇرتىمىزدى بالتا شابا قويماسى انىق.
تاعى ءبىر مىسال كەلتىرە كەتەيىن. قازىر دۇنيەجۇزى بويىنشا قورشاعان ورتا لاستانىپ كەتتى, جەر بەتىندەگى كليمات ءبىرشاما وزگەرگەن. اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ كوتەرىلە باستاعانى بايقالۋدا. مىسالى, الماتى – الەمدەگى ۇستىنەن 22 وزەن كەسىپ وتەتىن جالعىز شاھار. البەتتە, ول وزەندەر بولماسا قالانىڭ ءسانى دە بولمايدى. بىراق سول وزەندەر ءوز باستاۋىن الاتىن الاتاۋدىڭ بيىك شىڭدارىنداعى مۇزدىقتار سوڭعى ەلۋ جىلدىڭ ىشىندە ەلۋ پايىزعا ەرىپ كەتكەن ەكەن. كەلەشەكتە بۇلاي جالعاسا بەرەر بولسا, ەلۋ جىلدان كەيىن الماتىنىڭ تابيعاتى ادام شوشىرلىق كۇيگە ءتۇسۋى مۇمكىن عوي.
مىنە, قازىرگى عالامدانۋ كەزەڭىندە كەز كەلگەن سالادا تۋىنداپ جاتقان وسىنداي ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋدا ەلباسى ايقىنداپ بەرگەن ءدال وسى ستراتەگيالىق دامۋ باعدارلامامىزدى باعىت-باعدار ەتىپ ۇستانۋعا ءتيىسپىز. ء بىزدىڭ جاستارىمىز, ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز اقىل جاعىنان دا, وي جاعىنان دا ەشكىمنەن كەم ەمەس. تەك العا ماقسات قويا ءبىلۋ كەرەك. ەلباسىمىز ءبىزدى رۋحاني بايلىققا جەتەلەيتىن داڭعىل جولعا سالىپ, سول ماقساتتى دا ايقىنداپ بەردى. تەك جاستار بويىندا الدىمەن ماتەريالدى بايلىققا دەگەن قىزىعۋشىلىق ەمەس, رۋحاني مادەنيەتكە, بىلىمگە دەگەن قىزىعۋشىلىق بولسا ەكەن دەيسىڭ.
بەلگىلى ءبىر مەملەكەتتىڭ اتىن اۋىزعا العاندا, الدىمەن سول مەملەكەتتىڭ رۋحاني بايلىعى ەسكە تۇسەدى عوي. مىسالى, انگليا دەسە مەنىڭ ەسىمە شەكسپير, فرانتسيا دەسە بالزاك, ناپولەون سياقتى تۇلعالار ەسكە تۇسەدى. ءبىزدىڭ قازاقستان جايلى ءسوز قوزعالعاندا, الدىمەن ەل ىشىندەگى ۇلتتار اراسىنداعى تۇراقتىلىقتىڭ تۇتقاسى بولا بىلگەن كورەگەن ساياساتكەر نۇرسۇلتان نازارباەۆ, ماڭگىلىك مۇرا قالدىرعان اباي, شوقان, مۇحتار, قانىش سىندى تۇلعالار اۋىزعا الىنادى.
دەمەك, ەلدىڭ ەلدىگى ونىڭ جەر استىنداعى بايلىعىمەن ەمەس, رۋحاني بايلىعىمەن ولشەنەدى. ال رۋحاني بايلىق – رۋحاني تاربيەدەن, رۋحاني تاربيە ادام كاپيتالىنان باستالادى. مەنىڭشە, سول رۋحاني تاربيەنى بالاباقشادان باستاۋ كەرەك. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋعا باعىتتالعان باعدارلاماسىن ەڭ الدىمەن بالاباقشاعا ەنگىزگەن ءجون. سەبەبى, رۋحاني بايلىق پاتريوتيزمگە نەگىزدەلۋى ءتيىس.
ءبىز وسى كۇنگە دەيىن تەحنولوگيالاردىڭ كوبىسىن باتىستان الامىز. تەحنولوگياعا قاتىستى كەز كەلگەن تىڭ جاڭالىقتى ەۋروپادان ۇيرەنىپ جاتامىز. نەگە؟ ەۋروپا قىزىعىن كورىپ, قاڭسىق ەتكەن دۇنيە بىزگە تاڭسىق بولىپ كەلىپ جاتادى. بىراق ءبىز نەگە سونداي بولمايمىز؟ نەگە ولار بىزدەن ۇيرەنبەيدى؟
عالىم رەتىندە مەنىڭ ەۋروپاعا جولىم ءتۇسىپ تۇرادى. ءبىزدىڭ كەيبىر جوبالار ەۋروپاعا ساراپتاماعا جىبەرىلىپ جاتادى. وندايدا سول ەۋروپالىقتار «ەۋروپادا بۇل تەحنولوگيا, بۇل جوبا تۋرالى نەگە ەشكىم بىلمەيدى؟» دەپ بىزگە تاڭدانادى. دەمەك, بىزدە دە مىقتى عالىمدار, مىقتى تەحنولوگيا جاساپ شىعارۋعا قابىلەتتى ءبىلىم بار, تەك قاجەتتى مەزگىلىندە قاجەتتى قولداۋعا يە بولۋ جاعى جەتكىلىكسىز دەگەن ءسوز. ونى ءبىز جار سالىپ ايتپايمىز. ول ءۇشىن عىلىمنىڭ, عىلىم جولىنا تۇسكەن عالىمنىڭ قۇرمەت-قادىرىن كوتەرۋ كەرەك. بۇل دا ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسىن ارتتىرا تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزبەك.
ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋعا باعىتتالعان باعدارلاماسىن تولىقتاي ءجۇزەگە اسىرا الساق, وسى اتالعان ءماسەلەلەردىڭ ءبارى دە ءوز شەشىمىن تابار ەدى. قانداي دا ءبىر قاجەتتى تەحنولوگيانى ءوزىمىز دايىنداپ, وزىمىزگە ەنگىزىپ, سودان سوڭ عانا بۇكىل الەمگە تانىتاتىن قابىلەت-قارىمىمىزدى شىڭدايتىن ۋاقىت جەتتى. بۇل دامۋ جولىنداعى ءبىزدىڭ باستى شامشىراعىمىز – ەلباسى ۇسىنعان ستراتەگيالىق باعدارلاما. وسى باعدارلامانى جۋىق ارادا جۇزەگە اسىرا الساق, ەلىمىز الەمدەگى وزىق وتىز ەمەس, وزىق جيىرما مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنىپ كەتەرىنە سەنىمىم كامىل.
ءنادىر ءنادىروۆ,
قازاقستانداعى كۇردتەر قاۋىمداستىعىنىڭ جەتەكشىسى,
اكادەميك
الماتى
