ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەشەگى كۇنى جاريالاعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا بەلگىلەپ بەرگەن ەل دامۋىنىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋ كەزەڭىندەگى ساياسي-ەكونوميكالىق كەمەلدەنۋلەردى رۋحاني نارلەندىرۋ, ىزگى رۋحانياتقا باعدارلاۋ ارقىلى قازاقستاندىق جاڭا ورلەۋدى تولىققاندى ەتۋدىڭ سونى ۇلگىسىن جاساپ وتىر دەپ بىلەمىن. ۇلى ويشىل بابامىز ءال-ءفارابيدىڭ ءتالىمسىز وركەنيەتتىڭ ادامزات ءۇشىن قاۋىپتىلىگىن ەسكەرتكەنىندەي, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ بۇل ماقالاسى وسى تۇرعىدان ادامزات قوعامىنىڭ دامۋىنداعى ءبۇكىلالەمدىك اقىل-ويدىڭ جاڭا بەلەسى دەر ەدىم.
ءوزىم مەكتەپتەگى ۇستازدىق الەم وكىلى بولعاندىقتان, ونىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋ سالاسى ءۇشىن مانىنەن وي قوزعاسام دەيمىن. الدىمەن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنىڭ بۇكىل بولمىس-يدەيالارىن مەكتەپتىڭ 1-12 سىنىپتارىنىڭ ءبىلىم ستاندارتتارىنا, وقۋ باعدارلامالارىنا, وقۋلىقتارىنا, ساندىق وقۋ قۇرالدارىنا تۇتاسىنان نەگىز ەتىپ ەندىرۋدى ۇسىنار ەدىم. مەن ءوز تاجىريبەمدە كوزىم جەتكەنىندەي, بەلگىلى ءبىر باعدارسىز, ياعني يدەولوگياسىز وقۋ-تاربيە ءىسى ەشۋاقىتتا دا العا باسپايدى. ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» يدەيالارى بۇدان بۇرىن جاريالانعان تاۋەلسىزدىك تولعاۋى, ءماڭگىلىك ەل سياقتى وركەندى باستامالاردىڭ زاڭدى جالعاسى ءارى كونتسەپتۋالدىق جيىنى رەتىندە مەكتەپ يدەولوگياسى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ: «ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ سانامىز ىسىمىزدەن وزىپ ءجۇرۋى, ياعني ودان بۇرىن جاڭعىرىپ وتىرۋى ءتيىس», دەگەنىندەي, بۇگىنگى جاسامپاز بولمىسىمىزدان وزىق, ونى العا باستايتىن يدەيالاردى كورىپ, ريزاشىلىق بىلدىرگىم كەلەدى.
«باسەكەلىك قابىلەت – ...ماتەريالدىق ءونىم عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ءبىلىم, قىزمەت, زياتكەرلىك ءونىم... مىسالى, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق, شەت تىلدەرىن ءبىلۋ, مادەني اشىقتىق سياقتى فاكتورلار اركىمنىڭ العا باسۋىنا ءسوزسىز العىشارتتاردىڭ ساناتىندا. سول سەبەپتى «تسيفرلى قازاقستان», «ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ», «مادەني جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىم» سياقتى باعدارلامالار – ۇلتىمىزدىڭ, ياعني بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ءححى عاسىر تالاپتارىنىڭ قامى» دەي وتىرىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءبىزدىڭ ءبىلىم بەرۋدەگى ءبۇگىنگى ۇدەرىسىمىزدىڭ دامۋ جالعاسى ءارى باعدارى رەتىندەگى ماقالادا «ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى» دەپ بولەكتەپ ارنايى ايدارلاپ ورىن بەرىلگەنى, ونى «ءبىلىمدى بارىنەن بيىك قوياتىن ۇلت قانا تابىسقا جەتەدى», دەپ تۇجىرىمداۋى ءبىزدەرگە, مۇعالىمدەرگە, جاڭا قۋاتتى سەرپىن بەرەدى.
ماقالانىڭ ءىى تاراۋىنداعى «تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر» تاقىرىبىندا كورسەتىلگەن ناقتى جوبالاردى ءجۇزەگە اسىرۋ مىندەتتەرىنىڭ اياسىندا ۇسىنىلعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنىڭ «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەپ قازاق بەكەر ايتپاعان دەگەن تاماشا ماقالمەن باستالعان ۇسىنىستاردىڭ ءاربىر سويلەمىن وقىعان سايىن جانىڭ راقاتتانىپ, قۋانىشقا ءبولەنەسىڭ.
وسى «تۋعان جەر» باعدارلاماسى اياسىندا, اۋىلدارعا, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە, ءتۇرلى مادەني جاڭعىرۋلارعا ازاماتتىق باستاماشىلدىق رەتىندە جەكەلەگەن ازاماتتاردى قولداۋ, قامقورلىق, دەمەۋشىلىك كورسەتۋ ۇردىسىنە ءمارتەبە بەرۋ – ازاماتتارىمىزعا وي سالىپ, باتىلدىققا سەرپىن بەرەدى دەپ بىلەمىن.
سونداي-اق, تاريحي تۇلعالاردىڭ گالەرەياسىن بۇگىنگى جاسامپازدىق دامۋىمىزدىڭ كوش باسىندا كورىنىپ جۇرگەن, ەل ەسىندە ساقتالاتىن ەرەن پەرزەنتتەرىن, وسى جەلىدە تۋعان ايماق تاريحى مەن گەوگرافياسىن جۇيەلى وقۋ قۇرالدارى ارقىلى جاس ۇرپاققا ۇسىنۋ مۇمكىندىگى قارالاتىنى قۋانتتى.
حالقىمىزدا «ءۇش كۇندىگىن ويلاماعان قىزدان, ءۇش جىلدىعىن ويلاماعان ۇلدان» كەلەشەگىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ازامات شىقپايتىنى تۋرالى ءماندى دە ءادىل ۇكىم بار. «قىزىم ءۇشىن قىزارتپا, ۇلىم ءۇشىن ۇيالتپا, اللا» دەيتىن دە تىلەك ۇلتىمىزدىڭ كەلەشەك ساناسى ەجەلدەن قالىپتاسقان ءۇردىس ەكەنىن ايعاقتايدى. وسىناۋ ۇلتتىق سانا ۇلت كودىنا نەگىزدەلگەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا جالعاسىن تاۋىپ وتىر.
ماقالادا كورسەتىلگەندەي: «...جاس ۇرپاق جاڭعىرۋ جونىندەگى وسىناۋ ۇسىنىستاردىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنەدى دەپ سەنەمىن» دەگەن ەلباسىنىڭ سەنىمىن اقتاۋ مەكتەپ ۇستازدارى قاۋىمىنىڭ وتان, ەل, جاس ۇرپاق الدىنداعى ابىرويلى, پاتريوتتىق مىندەتى دەپ ەسەپتەيمىن.
اياگۇل ميرازوۆا,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى
الماتى
