ەجەلدەن ىرگەسى اجىراماعان قۇدايى كورشى, باۋىرلاس وزبەك حالقى دا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىمەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى كەڭىنەن تانىسىپ, ونداعى ايتىلعان ۇلتتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا قاتىستى وي-تۇجىرىمداردى قولدايتىندىقتارىن ءبىلدىردى. وزبەكستان جۇرتشىلىعى, اسىرەسە, لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە بايلانىستى قازاق ەلىندە بيىلدان باستاپ ناقتى قادامدار جاسالىپ, دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىندىگى تۋرالى جاڭالىقتى ەرەكشە قۋانىشپەن قابىلدادى. بۇل جونىندە وزبەكستاننىڭ بىرنەشە بەلدى اقپارات قۇرالدارى تەرەڭ ءمان بەرە جازعانى سونىڭ ايعاعى دەپ بىلەمىن.
وسى رەتتە, بۇرىنعى كەڭەستىك كەڭىستىكتە بولعان ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ءىشىنەن ازەربايجان مەن وزبەكستاننىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشىپ قويعانىن ەسكەرسەك, وڭىرلىك ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر قارقىندى تۇردە ءجۇزەگە اسا باستاعان قازىرگىدەي كەزەڭدە مۇنداي شەشىمدى باۋىرلاس حالىقتاردىڭ قۋانا قابىلداۋى زاڭدىلىق. ءويتكەنى, كورشىلىك ءارى تۋىستىق بايلانىستاردىڭ قارقىندى دامۋىنا ەكونوميكالىق جانە ماتەريالدىق فاكتورلار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, رۋحاني جانە مادەني قارىم-قاتىناستاردىڭ كۇشەيۋى دە تىكەلەي ىقپال ەتەتىنى شىندىق. مۇنداي بايلانىستار تۋرالى ءسوز بولعاندا, باستى فاكتورلار رەتىندە قوعامدا ورتاق تاريح پەن ورتاق مادەني قۇندىلىقتار جونىندەگى سانانى قالىپتاستىرۋ ايرىقشا ماڭىزدى. ال ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى ءتىل ەكەندىگى ايدان انىق. بۇل رەتتە بىزدە ءتىل جاقىندىعى بۇرىننان بار, بىراق الىپبيدەگى ايىرماشىلىقتارعا بايلانىستى ءبىر-ءبىرىمىزدى وقىپ, ءتۇسىنۋدە قيىندىقتار تۋىندايتىنى جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان لاتىن ءالىپبيىن پايدالانۋ ارقىلى تۋىسقان حالىقتاردىڭ اراسىنداعى رۋحاني-مادەني, اقپاراتتىق بايلانىستار بۇرىنعىدان دا ءورىسىن كەڭەيتەتىن بولدى.
قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ ۇدەرىسىنىڭ تۋىستاس ەكى ەلدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناستارىن دامىتۋدا ماڭىزدى ورىن الارى ءسوزسىز. اسىرەسە, سوڭعى ايلاردا ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق, مادەني ءجانە باسقا دا سالالارداعى بايلانىستاردىڭ ودان ءارى ارتا تۇسكەنىن ەسكەرەر بولساق, ورتالىق ازيادا دەربەس ماڭىزعا يە وسى ەكى ەلدىڭ ورتاق جازۋدى قولدانۋى بارلىق جاعىنان قۇبا-قۇپ بولارى انىق.
وزبەك پەن قازاق حالقى – ءتۇپ تامىرى تەرەڭنەن قابىساتىن, ارعى تەگى ءبىر ۇلىستان – ءتۇركى جۇرتىنان تابىساتىن تۋىسقان ەلدەر. ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزدى شەجىرەلى تاريحپەن بىرگە سان عاسىرلار بويى ادامزات وركەنيەتىنە سۇبەلى قازىنا بولىپ قوسىلعان مايەكتى مادەنيەت پەن ورتاق قۇندىلىقتار بايلانىستىرادى. كەشەدەن بۇگىنگە دەيىن ارقاۋى ۇزىلمەي جەتكەن وسى بايلانىستار قازىرگى وزبەكستان مەن قازاقستاننىڭ جاڭا زامانداعى ىنتىماقتاستىعىنا, تاتۋ كورشىلىك ءارى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك اياسىنداعى قارىم-قاتىناستارىنا نەگىز قالاعان بولاتىن. ولاي بولسا, كەلەشەكتە لاتىن تاڭباسىنداعى ءالىپبيدى قولدانۋ وسى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا بيىككە, ساپالى دەڭگەيگە شىعاراتىنىنا كامىل سەنىمدىمىز. ءتىلى مەن سالت-ءداستۇرى وتە جاقىن وزبەكتەر مەن قازاقتار لاتىن جازۋى ارقىلى ءبىر-ءبىرىنىڭ جازىپ-سىزعانىن وڭاي وقىپ, تۇسىنە الاتىن بولادى. ال تولىق ءتۇسىنىستىك بار جەردە ورتاق مۇددە العا شىعىپ, كوپتەگەن كەدەرگىلەر وزدىگىنەن-اق جويىلادى دەپ ەسەپتەيمىز.
ءسوز سوڭىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاق ەلىنىڭ باس باسىلىمىندا جاريالانعان ماقالاسىندا ايتىلعان جايتتاردى, سونىڭ ىشىندە لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە بايلانىستى ماسەلەلەردى باۋىرلاس وزبەك جۇرتى ايرىقشا ىقىلاسپەن, ەرەكشە قۋانىشپەن قابىلداعانىن تاعى دا اتاپ ايتقىم كەلەدى. ەلدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىنا ءسايكەس, 2025 جىلى لاتىن ءالىپبيىنە تولىق كوشۋ ءۇشىن دايىندىق جۇمىستارىنىڭ بيىلدان باستالۋىن اسا بايىپتى قادام دەپ باعالايمىز. بۇل قادام بارشامىزعا قۇتتى بولسىن!
عايبۋللا باباياروۆ,
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
وزبەكستان
