كەز كەلگەن شەشىمدى بايىپپەن, اسقان كورەگەندىلىكپەن قابىلدايتىن قازاقستان پرەزيدەنتى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىنە ءوزىنىڭ حالىققا 2012 جىلعى جولداۋىندا ارنايى توقتالىپ, ونىڭ مەرزىمىن 2025 جىلعا بەلگىلەگەن بولاتىن.
ەندى مىنە, 12 ساۋىردە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالاعان باعدارلامالىق ماقالاسىندا ەلدى رۋحاني جاڭعىرتۋدىڭ الداعى باعىت-باعدارىن ايقىنداي وتىرىپ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە بايلانىستى دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ناقتى تاپسىرمالارىن بەرىپ وتىر.
بۇل جاڭالىق قازاقستانمەن كورشى مەملەكەتتەردە سول كۇننىڭ ەڭ باستى حالىقارالىق جاڭالىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇسىنىلىپ, قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ كەتكەنىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان كورىپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ قىرعىزستان قوعامى دا بۇل ماسەلەدە ويلانىپ قالعانى انىق. ويتكەنى, ەلىمىزدە لاتىن ءالىپبيىن ەنگىزۋ جايى بۇرىندارى دا تالقىلانىپ جۇرەتىن. ونىڭ ۇستىنە لاتينيتسا قازاقتىڭ دا, قىرعىزدىڭ دا جازۋ تاجىريبەسىندە وتكەن عاسىردىڭ 20-30 جىلدارى بولعان, ياعني ەكى ەلگە دە سونشالىق جات ەمەس.
سونىمەن قاتار, باۋىرلاس ءتۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ءىشىنەن ءوزبەكستان, ازەربايجان مەملەكەتتەرى لاتىن الىپبيىنە الدەقاشان كوشىپ قويعانى ءمالىم. ەندى قازاقستان دا جازۋىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرەتىن بولسا, قىرعىزستان دا اسا ءبىر قوبالجۋسىز لاتىن الىپبيىنە ءوتۋى مۇمكىن دەپ نىق سەنىممەن بولجاۋعا بولادى.
تاعى ءبىر جايت. لاتىن قارپىنە كوشۋ – ول تۇركى الەمى جاعىن تاڭداۋ دەگەن قالىپتاسقان پىكىر بار. بەلگىلى دارەجەدە العاندا, بۇل ولاي ەمەس, بىراق ول قالاي دەگەندە دە وزگە ۇلتتىڭ تاڭداۋى. ول – مەملەكەت تاۋەلسىزدىگىنىڭ تاڭداۋى. ول ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ ءجۇز جىلدىقتار عانا ەمەس, مىڭ جىلدىقتار بويعى ماقساتى. سوندىقتان شىنىمەن دە ءپىسىپ-جەتىلگەن ءىستى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت بولاتىن.
جاڭا الىپبيگە كوشۋ اۋىر بولا ما؟ ولاي دەپ ويلامايمىن. سوناۋ 20-30 جىلدارى اراب ءارپى لاتىن ارپىنە الماستىرىلدى, ال ودان كەيىن كيريلل ارپىنە كوشۋ مىندەتتەلدى. ودان ەشكىم دە اقىلىنان الجاسقان جوق. جانە سايكەس كەلمەيدى دەپ تە مالىمدەلگەن جوق. ونىڭ سىرتىندا, ءوڭىر ەلدەرىندە ءدال وسى جىلدارى ەڭ ءبىر ەلەۋلى مادەني-ءبىلىم بەرۋ تۇرعىسىنداعى سەكىرىس ورىن الدى.
سوندىقتان مەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا ايتىلعان قازاق ەلىن رۋحاني جاڭعىرتۋعا قاتىستى بارلىق وي-تۇجىرىمدارىمەن كەلىسە وتىرىپ, تولىق قولدايتىنىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. سونداي-اق, ءبىر نارسەگە – ەندىگى قابىلداناتىن لاتىن ءارپىن بىرەگەيلەندىرۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدارسام دەيمىن. تۇرىكتەر ونى ءوز قالاۋلارى مەن پايىمداۋلارىنا قاراي بەيىمدەپ الدى. وزبەك-تۇرىكمەن نۇسقاسىندا دا سولاي بولدى. بىراق, لاتىن ءارپىن قازاقشاعا بەيىمدەۋدە قىرعىز گرافيكاسىنىڭ ەسكەرىلۋى دە وتە ماڭىزدى. ويتكەنى, ءبىز بىرگە جۇمىس ىستەۋگە ءتيىسپىز. جانە بىرگە بولۋعا ءتيىسپىز. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا, ءبىزدىڭ كيريلل ءالفاۆيتى ءبولىپ تاستاعان تىلدەرىمىز ءىس جۇزىندە ايتارلىقتاي ايىرماشىلىقسىز, بىردەي تىلدىك جۇيەدەن ەكەنىن ەسكەرگەندە, قازاق-قىرعىز لاتىنى بىرتەكتەس بولۋى قاجەت دەپ ويلايمىن.
جاڭا ءالىپبي تاڭداۋدىڭ جاڭا سىناق ەكەنى بارىنشا تۇسىنىكتى. باۋىرلاس قازاق حالقىنا بۇل جولدا ساتتىلىك پەن تابىسقا جەتۋدى شىن جۇرەكتەن تىلەگىم كەلەدى.
وسموناكۋن يبرايىموۆ,
قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشە كوررەسپوندەنتى, قىرعىزستاننىڭ بۇرىنعى مەملەكەتتىك حاتشىسى
قىرعىزستان
