14 ءساۋىر، 2017

ونىڭ ەسىمى – مەيىرىم

144 رەتكورسەتىلدى

جولىڭدى كەسىپ وتۋگە قايمانىپ، قۇراق ۇشقان جاستاردىڭ يبالى قالىپتارىن كورگەندە، «قازىرگى جاستار ۇلكەندەردى سىيلامايدى، قۇرمەت كورسەتپەيدى، دۇرىس امانداسپايدى» دەپ، كەيدە توبەمىزگە قارا اسپاندى توندىرەتىندەي ەشتەڭە جوق ەكەن-اۋ، ءومىر تەك جاماندىقتاردان، ياكي بولماسا جاقسىلىقتاردان عانا تۇرا ما ەكەن ءتايىرى دەيسىڭ...

سويتكەنمەن ءبارىمىز پەندەمىز، وزىڭنەن كەيىنگى ءوسىپ كەلە جاتقان قۇرالاي كوز، قيعاش قاس قىزدارىمىزدىڭ ءبارى قىرمىزىداي ءۇزىلىپ، مارجانداي ءمىنسىز ءتىزىلىپ تۇرسا ەكەن دەگەن ايشۋاق سەزىمگە ات بايلاپ، ءاردايىم شىبىنسىز جازدى، شۋاقتى سازدى اڭساي كۇتەتىنىمىز تاعى راس. الايدا «كىر تيگىزبەي ۇستا ويىڭنىڭ ورەسىن، مەيىرىم ەتسەڭ – مەيىرىمدىلىك كورەسىڭ» دەپ بالاساعۇن بابامىز ايتپاقشى، سودان كەيىن عوي وزدەرىنەن جاسى ۇلكەن ادامدارمەن يمەنە سالەمدەسىپ، جاس شىبىقتاي مايىسىپ تۇرعان جاستارعا مەيىرلەنە ءسۇيسىنىپ، ال سالەمدەسەردە ەرنىن جىبىرلاتۋعا ەرىنىپ، داستۇردەن قول ءۇزىپ العان سابازدار ويقاستاپ الدىڭنان وراعىتقاندا قوبالجىپ قالاتىنىڭ. سول سياقتى ءبىزدىڭ دە بۇگىنگى كوپشىلىكپەن بولىسەيىن دەگەن ويىمىز ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن جىلىلىعى، سۇيىسپەنشىلىگى مەن مەيىرىم-شاپاعاتى جايىندا بولماق. قاي اتا-انا ءوز بالاسىنىڭ جات ادەتكە بوي ۇرىپ، جامان اتى شىققانىن قالايدى دەيسىز. «قارعا بالاسىن اپپاعىم دەر». كوڭىل قۇرعىر سولاي كوسىلگەنمەن، بىراق تاي-ق ۇلىننىڭ قالاي باپتالعانى ادەتتە ادەپ بايگەسىندە الاقانداعىداي ايقىندالىپ جاتادى ەكەن-اۋ. 

مۇنى ءسوز ەتۋگە سەبەپ بولىپ وتىر­عان كەيىپكەرىمىز – ومىردە بار ادام. وسىن­دا ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسادى. ءدۇڭ­گىر­شەكتە كوكونىس، جەمىس-جيدەك ساتادى. كە­لۋ­شىلەرگە جارقىن قاباق تانىتىپ، جان شۋاعىن سەبەلەپ، ىزگىلىكپەن ءىسى ىلگەرى جىلجىعان، ارى ادال، جانى تازا مۇنداي جاندار كوپ-اق شىعار، الايدا ادامدى قۋانتۋدىڭ، جاقسىلىق جاساۋدىڭ شەتى مەن شەگى بولمايدى ەكەن. وسى ءبىر يبالى بويجەتكەننىڭ كەلگەن-كەتكەننىڭ بارىمەن اماندىق-ساۋلىق سۇراسىپ، ۇلكەندەردەن ۇنەمى العىس الىپ جۇرەتىنىن ەستيتىنبىز. ءبىر كۇنى سوعان ءوزىم دە كۋا بولدىم.

– اپاي، مىنا زاتتارىڭىزدى جالعىز ءوزىڭىز قالاي كوتەرىپ باراسىز؟ ۇيىڭىزگە دەيىن اپارۋعا كومەكتەسىپ جىبەرەيىن، – دەدى ساتۋشى قىز.

– قويا عوي، اينالايىن، ساۋداڭدى جاساي بەر، كوپ راحمەت! – دەپ قانشا جەردەن مۇنىسىنا قارسىلىق بىلدىرگەنىمە قاراماستان ول سومكەمدى الدى دا، قۇسشا زىمىراپ ۇشا جونەلدى.

– قاي ۇيدە تۇراسىز؟ ەسىگىڭىزدىڭ الدىنا دەيىن جەتكىزىپ بەرەيىن، – دەيدى.

«قازىر نارىق زامانى، دۇنيەنىڭ ءبارى ساتۋلى، بارلىعى اقشاعا كەلىپ ءتى­رە­­لەدى» دەپ، تەككە بوس ءسوز سويلەپ ءجۇر ەكەن­بىز. ساتىلمايتىن قۇندىلىقتار قا­ل­ىپتى. ول – ادامدارعا جاقسىلىق جا­ساۋ­عا ۇمتىلۋ. ەش ەسەپسىز كەز كەلگەن جا­نعا كومەك قولىن سوزۋعا دايار قار­شاداي قىزدىڭ جۇرەگىن وسىنشاما شەك­سىز ماحابباتقا شوپىلدەتە تولتىرىپ، مەي­ىرىمگە كەنەلتكەن قۇدىرەتتىڭ سىرىن ءبىل­مەككە ودان سىر سۋىرتپاقتاپ كوردىم.

– اكە-شەشەم مەنى ادامدارعا تەك جاقسىلىق جاساپ جۇرەتىن قايىرىمدى قىز بولىپ ءوسسىن دەپ ەسىمىمدى مەيىرىم قوي­ىپتى. مەن بار بولعانى سول اتا-انام­نىڭ اڭساعان اق تىلەگىن عانا ورىندا­دىم. مۇنىڭ جانە ماعان ەشقانداي دا قيىن­دىعى جوق. قايتا بۇل كومەگىمە كىسى­لەر ريزاشىلىقپەن: – وركەنىڭ ءوسسىن، با­قىت­تى بول، قاراعىم! – دەپ سوڭىنان با­تالا­رىن بەرەدى. «جاڭبىرمەن جەر كو­گەرەر، باتامەن ەل كوگەرەر» دەمەكشى، وسى ءۇشىن قانشاما ادامنىڭ العىسىنا ءبو­لەنىپ، جاقسى سوزدەرگە جانىم سەمى­رە­دى. وسىدان ارتىق نە كەرەك ءوزى؟ – دەگەن ونىڭ نۇرلى جانارى جۇرەگىنە ۇيا­لا­عان مەي­ىرىم وتىمەن بىرگە مازداپ، ءجۇزى الا­بۇرتتى.

ءبىز دە: «ءوزىڭدى باعىپ-قاعىپ، ءتار­بيە­لە­گەن الدىمەن، اتا-اناڭ جاساي بەرسىن!» دە­دىك.

جاي قاراپايىم عانا كوكونىس ساتۋشى قىزدىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىن ۇلتتىق قۇندىلىقپەن، قازاقى تاربيەمەن ۇشتاستىرا ءومىر ءسۇرۋ ۇلگىسى، سىپايىلىعى مەن جىلىلىعى مۇندا باس سۇققان ءار ادامنىڭ جان-دۇنيەسىنە شۋاعىن ءتو­گىپ، ايدىن-شالقار نۇرعا بولەيدى. الەۋ­مەت­تىك جەلىلەردەگى تاسباۋىرلىق پەن قا­تىگەزدىكتى باياندايتىن نەشە ءتۇرلى سۇمدىق جايتتارعا جۇدەپ-جاداعانىمىز سونشالىق، جۇرتتىڭ كوڭىلىنە مۇنداي تۇيتكىلدەر قازىر ءتىپتى قالىپتى جاعدايعا اينالىپ كەتتى، كەرىسىنشە بەيتانىس بىرەۋگە جاقسىلىق جاساپ جاتقان ادامعا «مۇنىڭ استارىندا ءوزىنىڭ مۇددەسى جاتقان جوق پا؟» دەپ سەنىمسىزدىك تۋدىرىپ، سىيلاستىق پەن سىپايى سىمباتقا كۇدىك-كۇمانمەن قارايتىن بولدىق. ميعا وسى كۇنى بىرەۋگە بىرەۋدىڭ تەگىن قول ۇشىن سوزۋى قيىن دەگەن ۇعىم ۇيالاپ قالعان...

جاقسىلىقتى جانىمىز جاتىرقاپ بارا جاتقان سياقتى ما قالاي ءوزى؟ ءبىر اۋىز جىلى ءسوز ەستىسەك كۇنى بويى كوڭىل-كۇيىمىز ماسايراپ، ءان سالعىمىز كەلىپ تۇ­را­تىن شاقالاق شاق قاي بۇلتتىڭ استىنا ءسى­ڭىپ، جوق بولدى ەكەن؟ شىر اينالعان بەۋ، دۇنيە-اي دەسەڭشى! بولماسا، جاق­سى­لىق جاساۋ، جاقسىلىققا ۇمتىلۋ ەجەلدەن اتا-بابامىزدىڭ داستۇرىمەن تامىرلاس ۇعىم­دار ەمەس پە ەدى؟ قۇداي-اۋ، كىرشىكسىز اق ۇمىتپەن ەرتەڭگە يەك ارتقان مىنا مەي­ىرىمدەر سول وزىق داستۇرلەرىمىزدىڭ قاي­تا كوكتەپ ونگەن ءدانى، كوكتەممەن ءبىر­گە ءبۇر جارىپ كەلە جاتقان نىشانى ەمەس پە ەكەن، ا؟! كىم بىلەدى، سولاي دا بولۋى مۇمكىن-اۋ.


قاراشاش توقسانباي،

«ەگەمەن قازاقستان»




سوڭعى جاڭالىقتار

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان اۋرۋ

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

ۇعىنا بىلگەنگە – ۇلت تاعدىرى

ساياسات • بۇگىن، 06:57

كوڭىلگە مەدەت بولعان ماقالا

رۋحانيات • بۇگىن، 06:56

54 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:39

ەل بولىپ ەڭسەرەمىز

ساياسات • بۇگىن، 06:20

بۋمەرانگ

رۋحانيات • بۇگىن، 05:54

قورعاۋشىلارعا دا قولداۋ قاجەت

ايماقتار • بۇگىن، 05:46

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان سىرقات

ايماقتار • بۇگىن، 05:43

اقيرەكتە – ارىستان باب...

تانىم • بۇگىن، 05:33

تەاتردىڭ ونلاين تارتۋى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار