20 ملن ادام اشارشىلىقتان ءولۋى مۇمكىن
وڭتۇستىك سۋدان, نيگەريا, سومالي مەن يەمەندە 20 ملن ادامعا اشارشىلىقتان قىرىلۋ قاۋپى ءتوندى, دەپ جازادى Washington Post. باسىلىمنىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى ەڭ ۇلكەن اپات بولماق.
بۇۇ جاقىندا وڭتۇستىك سۋدان حالقى اشارشىلىققا ۇشىرادى دەپ جاريالاعانى بەلگىلى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ۇيىم بۇل شەشىمدى مەملەكەتتە كۇنىنە 2-10 مىڭ ادام قايتىس بولعاندا قابىلدايدى.
جەنەۆاداعى بريفينگتە بۇۇ وكىلى اشارشىلىقپەن كۇرەسۋگە گۋمانيتارلىق كومەك جەتىسپەيتىنىن ايتتى. ۇيىم مالىمەتى بويىنشا, وڭتۇستىك سۋداندا 1 ملن, يەمەندە 19 ملن, نيگەريادا 7 ملن ادام گۋمانيتارلىق كومەككە ءزارۋ.
دەگەنمەن, اتالعان ەلدەردە ۇزاققا سوزىلعان ساياسي شيەلەنىستەر اشارشىلىقپەن كۇرەسۋگە ءبىرشاما كەدەرگى كەلتىرۋدە. جوعارىدا اتالعان ءتورت مەملەكەتتەن باسقا كومەك قاجەت ەتەتىن كونگو, ورتالىق افريكا, ليۆيا, يراك, سيريا, اۋعانستاندا دا جاعداي كۇردەلى. مىسالى, 2015 جىلى يەمەندە ازاماتتىق سوعىس باستالدى. سوڭعى ەكى جىلدا مەملەكەتتە كولىك ينفراقۇرىلىمى, ءوندىرىس ورىندارى جويىلدى. جۇمىسسىزدىق ارتىپ, ازىق-ت ۇلىك باعاسى قىمباتتادى. ال سوماليدە اسكەري توپتار جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ قوزعالىسىن شەكتەگەن. ياعني, گۋمانيتارلىق كومەك توپتارىنىڭ مۇشەلەرىنە قاۋىپ تونگەندىكتەن, كوپ جاعدايدا ولار مەملەكەتكە كىرە المايدى.
اتالعان ەلدەردەگى اشارشىلىقپەن كۇرەسۋ ءۇشىن بۇۇ ناۋرىز ايىندا اقش-تان 4,4 ملرد دوللار سۇرادى. دەگەنمەن, جاقىندا ترامپ حالىقارالىق ۇيىمداردى قارجىلاندىرۋ كولەمىن ازايتقان بولاتىن. ۇيىم وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, اقش قانشا قاراجات بەرسە دە, اشارشىلىقتىڭ تۇپكى سەبەپتەرىمەن كۇرەسىپ, بارلىق جاپا شەككەندەردى قامتۋ مۇمكىن ەمەس. تەك اۋرۋدىڭ الدىن الىپ, ميلليونداعان ادامدى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتۋعا بولادى.
ەۋروپادا قۇتقارۋشى روبوتتار بريگاداسى جاساقتالۋى مۇمكىن
ەۋروپا ەلدەرىنىڭ قۇتقارۋشىلارىنا تەحنوگەندى ءزىلزالا, تابيعي اپات پەن توتەنشە جاعداي كەزدەرىندە روبوتتار كومەكتەسەتىن بولادى, دەپ جازادى Euronews. بۇل جوبا قۇتقارۋشىلار ءۇشىن قاۋىپ دەڭگەيىن تومەندەتەدى. ءتىپتى, ەۋرووداق روبوتتار بريگاداسىن جاساقتاۋى مۇمكىن.
ناقتى ولشەم جاسايتىن لازەرلى قۇرىلعىمەن جابدىقتالعان روبوتتار قۇتقارۋشىلارعا ماڭىزدى مالىمەتتەر ۇسىنا الادى. عالىمداردىڭ جۇمىسىنا اسىرەسە, ءورت سوندىرۋشىلەر ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتقان.
بۇگىنگى تاڭدا جاساندى ينتەللەكتىنى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ عالىمدارى سمارت ماشينالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەپ, قاشىقتىقتان باسقارىلاتىن دروندار مەن قۇرىلعىلار, ءتۇرلى روبوتتار قۇراستىرۋدا. الايدا عالىمدار ادام مەن ماشينانىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا الاڭداۋلى. سەبەبى, جۇمىس ناتيجەلى بولۋى ءۇشىن روبوتتار اداممەن ءبىر كومانداعا اينالۋى ءتيىس.
ەگيپەتتە جاڭا استانا سالۋعا نارازىلار بار
بىرقاتار ساراپشىلار ەگيپەتتىڭ جاڭا استاناسىن سالماس بۇرىن ينۆەستيتسيانى مەملەكەتتىڭ باسقا قالالارىنا جۇمساۋ كەرەك ەدى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى, دەپ جازادى CNN. ولاردىڭ ايتۋىنشا, كايردىڭ وزىندە كۆارتالداردىڭ 50%-ىنان استامىندا كارىز (كاناليزاتسيا) قىزمەتى جوق. ال جاڭا جوبانىڭ العاشقى كەزەڭىنە 45 ميلليارد دوللار جۇمسالماق.
ۇكىمەت شەنەۋنىكتەرى بۇل شەشىم كايردىڭ لاستانۋى, قالادا ادام سانىنىڭ ارتۋى سەكىلدى ماسەلەلەردى شەشە الاتىنىن ايتتى. دەگەنمەن, ساراپشىلار ەگيپەت دامۋ جولىن تاڭداۋدا كوپ قاتەلىك جىبەردى دەيدى. «وزىمىزدە بار قالالاردى باسقارۋ جۇيەسىن قاتە قالىپتاستىردىق. كەشەندى پروبلەمالار دا بار. ولار جاڭا قالالاردى سالعاندا شەشىلە قالمايدى», دەيدى ساراپشىلار.
ۇكىمەت جوبانى باستاعان كەزدە دە ينۆەستورلارمەن ءبىرشاما قيىندىقتار بولعان. ازىرگە قۇرىلىس جۇمىستارىنا قىتايدىڭ 22,7 ملرد دوللار بولگەنى بەلگىلى. بۇل قاراجاتقا پارلامەنت عيماراتى, كونفەرەنتسيا وتكىزەتىن ۇلتتىق ورتالىق, اكىمشىلىك عيماراتتار سالىنباق.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, 2015 جىلى ەگيپەتتىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ارنالعان كونفەرەنتسيادا قۇرىلىس ءمينيسترى مۋستافا مادبۋلي مەملەكەتتىڭ جاڭا استانا سالاتىنىن حابارلاعان بولاتىن. 2020 جىلعا دەيىن وعان 5 ملن ادام قونىستانادى دەپ بولجانۋدا.
جاڭا استانا اكىمشىلىك جانە قارجىلىق ورتالىققا اينالادى. سونىمەن قاتار وندا الەمدەگى ەڭ ۇلكەن پارك (كاليفورنياداعى ديسنەيلەندتەن 4 ەسە ۇلكەن), حالىقارالىق اۋەجاي, مىڭ مەشىت, ءوندىرىس ورىندارى, مەديتسينا ورتالىعى, يسلام مۋزەيى سالىنادى. قالانىڭ اۋدانى 700 شارشى كيلومەتر بولادى. جانە دە 90 شارشى شاقىرىم جەردە كۇن ساۋلەسىنەن ەنەرگيا الاتىن ەلەكتر ستانتسياسى سالىنباق.
سوڭعى 20 جىلدا راكپەن اۋىراتىن بالالار سانى 13%-عا ارتتى
بۇكىل الەم بويىنشا تىركەلگەن بالالار راگى سوڭعى 20 جىلدا 13%-عا ءوستى. كورسەتكىشتىڭ ارتۋى جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا اۋرۋدىڭ العاشقى ساتىسىندا انىقتالۋىنا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن, دەپ جازادى The Guardian.
راكتى زەرتتەۋدىڭ حالىقارالىق ۇيىمى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ون جىلدا راكپەن اۋىراتىن ميلليون ادامنىڭ 140-ى 14 جاستان كىشى بالالار, 185-ءى جاسوسپىرىمدەر بولعان. بالالاردا كوبىنەسە لەيكەميا مەن قان راگى ءجيى كەزدەسەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, گەرمانيادا بۇل اۋرۋعا ۇشىراعان بالالاردىڭ 92%-ى, كولۋمبيادا 52%-ى, ۇلىبريتانيادا 89%-ى, اقش-تا 88 %-ى جازىلىپ كەتكەن.
بالالاردا راكتىڭ پايدا بولۋى گەنەتيكالىق جاعدايعا نەمەسە قورشاعان ورتاعا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. ماماندار الەم بويىنشا ناقتى مالىمەتتەردى توپتاستىرىپ, وسى ماسەلەنى انىقتاپ كورمەك. ال جوعارىداعى مالىمەتتەردى انىقتاۋ ءۇشىن ۇيىم اقش, سولتۇستىك امەريكادان, ەۋروپادان 100% اقپاراتتاردى قامتىعانىمەن, افريكا, ازيا ەلدەرىنەن تولىق مالىمەت قامتىلماعان.
قىتاي جاڭارتىلمالى ەنەرگيا كوزىنە 360 ملرد دوللار جۇمساماق
قىتاي 2020 جىلعا دەيىن جاڭارتىلمالى ەنەرگيا كوزدەرىنە 360 ملرد دوللار جۇمساماق, دەپ جازادى China Daily.
ۇلتتىق ەنەرگەتيكالىق اكىمشىلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, قىتاي 2020 جىلعا دەيىن كومىردى قولدانۋ ۇلەسىن 64%-دان 58%-عا دەيىن ازايتپاق.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بىلتىر قىتاي جەل ەنەرگياسىن اقش-تان 3 ەسە كوپ قولداندى. سونىمەن قاتار مەملەكەت كۇن ەنەرگياسىن قولدانۋدا دا العا جىلجۋدا. باسىلىم قىتايدىڭ قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنا قارسى بارىنشا كۇرەسەتىنىن جازادى.
دايىنداعان گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
