جالپى وڭىرلىك ءونىم ۇلەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى 22 پايىزدى قۇرايدى. بىلتىر بۇل باعىتقا 45 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىنداردىڭ ۇشتەن ءبىرى وسى سالادا جۇمىس ىستەيدى.
وبلىس ديقاندارى «كوكتەمنىڭ ءار كۇنى – جىلعا ازىق» ەكەنىن جەتە تۇسىنە وتىرىپ, بيىل دا دالا جۇمىستارىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋگە ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ وتىر. شىنىندا دا, دالا ەڭبەككەرلەرىنىڭ الدىندا تۇرعان مىندەت اۋقىمدى. 4 ميلليون 222,8 مىڭ گەكتار القاپقا اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارىن ورنالاستىرۋ قالىپتاسقان مول تاجىريبەمەن قاتار, زور ۇيىمشىلدىقتى قاجەت ەتەرى ءسوزسىز. وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ استىق ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋ اياسىندا بۇرشاقتى داقىلداردىڭ ەگىستىك كولەمىن 1,5 ەسەگە كوبەيتۋ, اۋىلشارۋاشىلىق اينالىمىنا 71 مىڭ گەكتار القاپتى قوسۋ مىندەتىن قويدى. بۇعان مايلى داقىلدار مولشەرى 712 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلەتىنىن ەسكەرسەك, ەندى مونوداقىل ءوسىرۋمەن عانا شۇعىلدانىپ كەلگەن سەرىكتەستىكتەر مەن قوجالىق جەتەكشىلەرىنىڭ ءىس تەتىگىن جاڭاشا ورايلاستىرۋلارىنا تۋرا كەلەدى. ءويتكەنى, داقىلدىڭ ءبىر ءتۇرىن عانا ەگۋمەن شەكتەلەتىندەر ءالى از ەمەس. بۇل كوبىنە ۇساق, مايدا شارۋاشىلىقتارعا ءتان. ءبىرتەكتى داقىلدى ەگە بەرگەننەن جەردىڭ توزاتىنى, توپىراق قۇنارى كەميتىنى الدەقاشان دالەلدەنگەن. ونىڭ ۇستىنە نارىق تالابىن ەسكەرمەي جانە بولمايدى. ءماسەلەن, اققايىڭ اۋدانىنا قاراستى «پولتاۆسكوە» جشس بيداي كولەمىن ازايتىپ, كەرىسىنشە, مايلى داقىلداردى ارتتىرۋ ەسەبىنەن عانا قوماقتى تابىس تاۋىپ كەلەدى. بۇل – ۇيرەنەتىن ءۇردىس.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, كوكتەمگى ەگىسكە ءازىرلىك جايى ءتۇرلى دەڭگەيلەردەگى باسقوسۋلار مەن جيىنداردا تالقىلانىپ, اگروتەحنيكالىق مەرزىمدە وتكىزۋدىڭ جولدارى بارىنشا قاراستىرىلعان. بۇل ورايدا, ۇكىمەتتىڭ قولداۋى ايقىن سەزىلەدى. جىل باسىنان بەرى ەگىنشىلىك سالاسىنا 17,6 ميلليارد تەڭگە سۋبسيديا ءبولىنىپ, بىلتىرعا قاراعاندا 39,3 پايىز ارتىق قاراستىرىلعان. قاجەتتى 65 مىڭ توننا ديزەل وتىنىنىڭ ءار ءليترى 126 تەڭگەدەن بوساتىلىپ, كەستەگە ساي جەتكىزۋ بەلگىلەنگەن. قازىر ونىڭ 40 پايىز قورى جيناقتالعان. ناۋقان قىزعان تۇستا ءتۇرلى ماركالى 13500 تراكتور, 16000 تۇقىمسەپكىش اگرەگات, 1170 ەگىس كەشەنى ەن دالانى ەڭبەك دۇبىرىنە بولەيتىن بولادى. بۇگىندە تەحنيكانىڭ ازىرلىگى 92 پايىزدى قۇرايدى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, جەرگىلىكتى جەردە قۇراستىرىلاتىن «SAMPO ASIA» كومباينىنا, «باتىر» دەگەن برەندپەن شىعارىلاتىن ك-704» تراكتورىنا سۇرانىس جوعارى. شەتەلدىك تەحنيكالارعا قاراعاندا باعاسى ارزان, تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى ەش كەم تۇسپەيدى.
سينوپتيكتەردىڭ بولجامى بويىنشا ىلعال جەتكىلىكتى بولاتىن سىڭايلى. توپىراق قىرتىسىنداعى مولشەرى قالىپتاعىداي. ەڭ باستىسى, اگروتەحنيكالىق شارالاردى ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت, ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدى وتكىزىپ الماۋ كەرەك, دەيدى عالىمدار. ولاردىڭ قوبالجيتىن ءجونى بار. ماسەلەن, قىزىلجار اۋدانى «زەنچەنكو جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىندە ورتاشا ءتۇسىم 20-25 تسەنتنەردەن اينالسا, ونىمەن كورشىلەس كەي شارۋاشىلىقتاردا جاعداي كەرىسىنشە. توپىراق بونيتەتى دەڭگەيلەس بولا تۇرا, ءونىم تومەن. ونىڭ ءبىر ۇشىعى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنىڭ تومەندىگىنە كەلىپ ءتىرەلەدى. ءتىپتى جاۋاپتى ناۋقاندى ماۋسىمنىڭ العاشقى ونكۇندىگىنە دەيىن سوزىپ الاتىندار بار. بۇدان كەيىن قانداي ونىمدىلىك كۇتۋگە بولادى؟
ايماقتا قىس ۇزاق, جاز قىسقا كەلەتىندىكتەن, ءارى سوڭعى جىلدارى كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى ماماندار ەگىنشىلىكتى تاۋەكەلى كوپ سالاعا جاتقىزىپ ءجۇر. بۇل ويدى عالىمدار دا قوستاپ, ەرتە ءپىسىپ-جەتىلەتىن تۇقىم تۇرلەرى ونىمدىلىكتى 20-30 پايىزعا ارتتىرادى. وسى رەتتە جاڭا تەحنولوگيالار مەن عىلىم جەتىستىكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, تۇقىم شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋدىڭ, سۇرىپتاردى تاڭداي ءبىلۋدىڭ, ورنالاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور, دەگەندى ايتادى. بۇل ورايدا, تۇپكى ناتيجەگە جەتۋگە باعىتتالعان كەشەندى شارالار اتقارىلىپ جاتقانىن ايتا كەتكەن ءجون. ونىڭ نەگىزگىلەرى– سۇرىپ الماستىرۋ مەن جاڭارتۋ. ازىرلەنگەن 490 مىڭ توننا تۇقىم ستاندارتقا سايكەستەندىرىلگەن. كوپ جىلعى تاجىريبە بويىنشا توپىراق قۇنارلىلىعىنا وراي وبلىستاعى ورتاشا ەرتە پىسەتىن تۇقىم توپتارى – 10-35, ورتاشا پىسەتىن – 65-75, ورتاشا كەش پىسەتىن تۇقىم توپتارى 10-15 پايىزعا دەيىن بولۋ كەرەكتىگى دايەكتەلىپ, وسى كورسەتكىشتەرگە جەتۋ مۇمكىندىكتەرى ايقىندالعان. ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭى 72 كۇننەن باستالاتىن جانە جوعارى ءونىمدىلىككە يە «ومبى-35», «پامياتي ازيەۆا», «استانا» سەكىلدى ەرتە ءپىسەتىن سۇرىپتار اۋدانداستىرىلعان.
سەرپىن تانىتار ساتكە ءسولتۇستىكقازاقستاندىق اگرارشىلار دا ساقاداي-ساي ازىرلىكتەرمەن كەلىپ وتىر دەۋگە بولادى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
