جاراتىلىستانۋ, تەحنيكالىق جانە اگرارلىق عىلىم سالاسىنداعى جاڭادان شىعىپ جاتقان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى يگەرىپ, جاس مامانداردى شەت ەلدەردىڭ ىرگەلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتىپ جاتقان ەلدەر قاتارى قانشاما. شەت ەلدەردىڭ وزىق ءبىلىم وردالارىندا روبوتوتەحنيكا مەن مەحاترونيكا, كومپيۋتەرلىك تەحنيكا مەن ميكروتەحنيكالاردىڭ ءتىلىن مەڭگەرىپ ەلىمىزدىڭ ۇكىمەتتىك ورگاندارىندا, قوعامدىق قازمەتتەردە جانە جەكە كاسىپكەرلىك سالاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ جاتقان جاس دارىندارىمىز جەتەرلىك.
ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەل دامۋىنا باعىتتالعان باعدارلامالارى مەن جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋلارىندا ءبىلىم مەن عىلىمدى مەڭگەرۋگە قاتىستى كوپتەگەن تىڭ ويلار ايتىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىنداعى ءۇشىنشى جاڭعىرۋدىڭ بەس باسىمدىعىن جۇزەگە اسىرۋ ءىسى رەسپۋبليكانىڭ عىلىمي قاۋىمداستىعى ءۇشىن كەڭ كولەمدى تالقىلاۋ تاقىرىبىنا اينالدى. بۇل ستراتەگيالىق ماقساتتارعا جەتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەتىن, الەمدىك دەڭگەيدەگى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا مودەل بولىپ تابىلادى. ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالارمەن قايتا جابدىقتالۋى, قازاقستاندىق عالىمداردى يننوۆاتسيالىق جانە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى جاساۋعا قاتىستىرۋ جانە اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ بۇگىندە بارلىق دەرلىك جيىنداردا ناقتى تالقىلانىپ جانە ءبىرتىندەپ جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان اسقارلى مىندەتتەر.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قانشاما جاستار شەت ەلدەردە وقىپ, ءبىلىم الدى. بيىلعى ەلباسىنىڭ جولداۋى دا حالىقارالىق «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن ماسكەۋ قالاسىندا وقىپ جاتقان ماگيسترانتتار, اسپيرانتتار مەن دوكتارانتتاردىڭ اراسىندا كەڭىنەن تالقىلاندى.
ك.ا.تيميريازەۆ اتىنداعى رەسەي مەملەكەتتىك اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن ماسكەۋ اۋىلشارۋاشىلىق اكادەمياسىندا وقيتىن دوكتورانتتار اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جومارت كەمەشوۆ پەن تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سۇندەت كارىموۆ, ياعني وسى جولداردىڭ اۆتورى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن قازاق جاستارىنىڭ باسىن قوسىپ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» تاقىرىبى اياسىندا ءسوز قوزعادى. كەزدەسۋدە ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا باسىمدىق بەرىلگەن باعىتتار اڭگىمە ارقاۋىنا اينالىپ, جاستار ءوز ويلارىن ورتاعا سالۋ ارقىلى اگرارلىق سالانىڭ دامۋى مەن عىلىمعا دەگەن كوزقاراستارىن ءبىلدىردى.
اسپيرانت سەيىلبەك نۇرىمبەتوۆ «جاڭا يندۋستريالار قۇرۋمەن قاتار ءداستۇرلى بازالىق سالالاردى دامىتۋعا سەرپىن بەرۋىمىز كەرەك. بۇل – ونەركاسىپتەر مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەن, كولىك-لوگيستيكا, قۇرىلىس سەكتورى جانە باسقا سالالار» دەگەن ەلباسىنىڭ ءسوزىن جاستارعا جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ, اگرارلىق سالادا بولاشاقتا اتقارىلاتىن جۇمىستارعا كەڭىنەن توقتالدى.
ماگيسترانت ەرنۇر جۇمانسەيىت «اگرارلىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى كەرەك», دەگەن ەلباسىنىڭ ءسوزىن تەرەڭىرەك تارقاتۋعا تىرىستى. قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ بولاشاعى زور. اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا ءبىز الەمدە ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم ءوندىرۋشى ەلدەردىڭ كوش باسشىسى بولا الامىز. كۇندەلىكتى تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ ساپاسى مەن بيولوگيالىق تازا تاعامدارعا قاتىستى عىلىمي نەگىزدەمەلەر قاجەت. قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە شىعارىلاتىن تاۋارلاردىڭ بارلىعى دەرلىك برەندكە اينالىپ, الەمگە كەڭىنەن تانىلۋى تيىستىگىن اتاپ ءوتتى.
دوكتورانت جومارت ومىربەك ۇلى ء وز سوزىندە «استىق ونىمدەرى بويىنشا ءبىز ەۋرازيادا «نان كارزەڭكەسى» بولۋىمىز كەرەك. شيكىزات وندىرىسىنەن ساپالى ءوڭدەلگەن ءونىم شىعارۋعا كوشۋ قاجەت. تەك سوندا عانا ءبىز حالىقارالىق نارىقتاردا باسەكەگە قابىلەتتى بولا الامىز», دەگەن ەلباسىنىڭ ءسوزىن العا تارتتى. جەردى پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت. سۋارمالى ەگىس الاڭىن 5 جىل ىشىندە 40%-عا كەڭەيتىپ, 2 ميلليون گەكتارعا جەتكىزۋ ماڭىزدى.
وندىرىستە سۇرانىسقا يە اگرارلىق عىلىمي-زەرتتەۋلەرگە سالىناتىن ينۆەستيتسيا كولەمىن ارتتىرۋ كەرەك. سونداي-اق, ول 2021 جىلعا قاراي ازىق-ت ۇلىك تاۋارى ەكسپورتىن 40%-عا كوبەيتۋدى تولىق قولدايتىنىن ايتتى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرىلۋى قاجەت جۇمىستاردى تالداپ شىققان بولاشاق عىلىم دوكتورى اگارالىق عىلىمدى العا جىلجىتۋ كەرەك ەكەنىنە باسا نازار اۋداردى.
سول سياقتى, قىزىلوردا وبلىسى مەن ك.ا.تيميريازەۆ اتىنداعى رەسەي مەملەكەتتىك اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى جانە ءماسكەۋ اۋىلشارۋاشىلىق اكادەمياسىنىڭ ەكىجاقتى كەلىسىمى ناتيجەسىندە جىل سايىن وقيتىن 200-گە جۋىق قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر مەن ماسكەۋ بولات قورىتپالارى ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيتىن 300-گە جۋىق قىزىلوردالىق ستۋدەنتتەر دە ءوز ويلارىن ءبىلدىردى.
سىرتتا جۇرسە دە تۋعان جەرىنىڭ دامۋىنا بەي-جاي قاراي المايتىن ەل جاستارىنىڭ وتانعا دەگەن ساعىنىشتارى سويلەگەن سوزدەرىنەن بايقالىپ تۇردى. ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بيىلعى جىلى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىن رەسەي فەدەراتسياسىندا وقىپ جاتقان قازاق جاستارى جان-جاقتى تالقىلاپ, ەلگە مامان بولىپ ورالۋعا, ەلدىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا سەنىم ءبىلدىرىپ تارقاستى.
سۇندەت كارىموۆ
رەسەي فەدەراتسياسى,
ماسكەۋ قالاسى
