قوعام • 18 ناۋرىز, 2017

التىن ۇزىك اق وردا بالقاشتا بوي كوتەردى

2592 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى — ناۋرىز مەرەكەسى قارساڭىندا بالقاشتا 24 قاناتتى حان ورداسى تىگىلدى. كەشەگى دوسپانبەت جارۋلاردىڭ «ەڭسەسى بيىك بوز وردا» دەگەنى وسى ۇيدەي-اق بولار! كوشپەلىلەردىڭ ەڭ قاسيەتتى ساۋلەتتى قۇرىلىسىن زامان تالابىنا ساي «التىن ۇزىك» دەپ اتاپ, الىپ كيىز ءۇيدى جاساقتاعان «قازاقمىس سمەلتينگ», ديامەترى 11 مەتر, ال بيىكتىگى 2 قاباتتى ۇيمەن تەڭ 6 مەترلىك كيىز ءۇي. تەز جىعىلىپ, شاپشاڭ تىگىلەدى دەۋىمىز وتىرىك بولار, قولايلى قۇراما ءۇيدى كراننىڭ كومەگىمەن تۇرعىزىپ, ەكى كۇن تىككەن.

التىن ۇزىك اق وردا بالقاشتا بوي كوتەردى

ال, ونى تۇرعىزۋ ءۇشىن ال­ماتىدان ارنايى ماماندار شا­قىرىلعان. توركوز كەرە­گە­سىنىڭ بيىكتىگىنىڭ ءوزى ەكى جارىم مەتر بولادى. 250 سيدام ۋىق الىپ شاڭىراققا بەكىپ, قاۋسىرما كۇمبەزى انادايدان كوزگە تۇسەدى. ماماندار ءبىرىنشى كۇنى كوشپەندىلەر باسپاناسىنىڭ قاڭقاسىن تۇرعىزسا, ەكىنشى كۇنى ءىشىن ارلەۋگە كىرىسىپتى. تۇسكيىز ءىلىپ, باسقۇر, ءيىن باۋ, جەل باۋ, شاشاق سەكىلدى جابدىقتاردى ورناتقان. نەگىزىنەن ەڭ الىپ كيىز ءۇي «التىن وردا» دەپ اتالىپ, 30 قاناتتى بولىپ كەلەدى ەكەن. دالا سالتى بويىنشا وندا دارەجەسى ارتىق دالاي حان تولەڭگىت-ۋازىرلەرىمەن رەسمي كەڭەس قۇراتىن بولعان. ال, بۇگىنگى بالقاشتا بوي كوتەرگەن مۇنداي بوز وردادا حاننىڭ وتباسى تۇرعان. ودان ءسال كىشىرەك, قازتۋعان جىراۋدىڭ «اق الا وردام قونعان جۇرت» دەگەنى سەگىز قاناتتى داۋلەتتى باي-باعلانداردىڭ ءۇيى. قاراشا مەن وتاۋدىڭ ماعىناسى بەلگىلى.
−التى قاناتتى ءۇيدىڭ قۇر سۇيەگىن 15 مينۋتتا قۇراسىڭ. ال 8 قاناتتى جارتى ساعاتتا تۇرعىزۋعا بولادى. 12 قاناتتىنى 2-3 ساعاتتا, 24 قاناتتىعا ىشىندەگى جابدىقتاۋىنا ءمان بەرەتىن بولساق, 1-2 كۇن ۋاقىت كەتەدى. قازاقى ءۇيدى قۇرعاننان كەيىن, ۋىقتارعا تىزبە كەتەدى. جان-جاعىن شايقالماسىن دەپ تىزبەلەپ تارتادى. جانە ىشىندە جەل باۋ بولادى, – دەيدى كيىز ءۇي قۇراستىرۋشى جۇماحان ۇلىشاي.
الىپ كيىز ۇيدە ناۋرىز مەرە­كەسىنە دەيىن ءتۇرلى كورمەلەر ءوتپ­ەك. قالا تۇرعىندارى, كيىز ءۇي جاب­دىق­تارىمەن بىرگە ەرتەدە قولدانىلعان تۇرمىستىق بۇيىمداردى ءوز كوزىمەن كورىپ, ولاردىڭ قانداي ماقساتقا قولدانىلعانىن بىلە الادى.
حان ورداسىنىڭ ءىشى ۇلتتىق قولونەر بۇيىمدارىمەن ءساندى جاسانعان. دالالىقتاردىڭ اقشاڭقان بوز ءۇيىنىڭ بوساعاسىنان 22 ناۋرىزعا دەيىن كىسى ارىلماق ەمەس. تاڭعى توعىزدان كەشكى التىعا دەيىن قاستى وردانىڭ ەڭسەلى ەسىگى قوناقتارعا ايقارا اشىق.ءۇيدىڭ وڭ جاعىندا ەر جىگىتتىڭ بەس قارۋى ساي تۇرسا, ونىڭ قاسىندا ات-ابزەلدەرى تەگىس قويىلعان.ءۇيدىڭ تورىنە قاسقىر ىشىك, دومبىرا ىلىنگەن. ال, سول جاق قاپتالىندا جۇك جينالعان ابدىرە, كورپە-جاستىق, كەبەجە, قازان-وشاقتىڭ اساي-مۇسەيى, كۇبى-سابامەن ءساندى بەزەندىرىلگەن.

ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»

قاراعاندى

سوڭعى جاڭالىقتار