شاراينا

فرانتسۋزدار قارار اياسىنا سىيمايدى فرانتسيا قورعانىس ءمينيسترى جەرار لونگە ءوز ەلى, اقش جانە ۇلىبريتانيا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ايقىنداعان قارار وكىلەتتىگى شەڭبەرىن كەڭەيتۋ نيەتتەرى بار ەكەنىن مالىمدەدى. اتاپ ايتقاندا, مينيستر پولكوۆنيك مۋاممار كاددافيدىڭ بيلىك باسىندا قالۋىنا بۇدان ءارى توزۋگە بولمايدى دەگەن باتىس ليدەرلەرىنىڭ مالىمدەمەسى حالىقارالىق ماندات اۋقىمىنان اسىپ كەتەتىنىن اتاپ كورسەتتى. سونىمەن قاتار, لونگە كواليتسيا ەلدەرى ءىس جۇزىندە بۇۇ مانداتىنان ارتىق قادامدارعا بارىپ وتىرعانىن مالىمدەدى جانە بۇعان ءوزى ەشقانداي الاڭداۋشىلىق تانىتپايتىنىن جاسىرمادى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى اتالعان ماسەلەگە بايلانىستى ماندات وكىلەتتىگىن كەڭەيتەتىن تاعى ءبىر قارار قابىلداۋى ىقتيمال. ايتپەسە, م.كاددا­فيدىڭ بيلىك باسىنان ءوز ەركىمەن كەتەتىن ءتۇرى كورىنبەيدى. رەسمي سالتاناتقا قاتىسا المادى ۇلىبريتانيا پاتشايىمى ەليزاۆەتا ءىى ۆيندزوردا وتكەن ۆيكتوريا وردەندەرىن تاپسىرۋ سالتاناتىنا قاتىسا المادى. كەيىن بەلگىلى بولعانىنداي, پاتشايىمنىڭ مۇرنىنان قاتتى قان كەتكەن. ءسويتىپ, ول سوڭعى بەس جىلدا العاش رەت رەسمي سالتاناتتى وتكىزىپ جىبەرۋگە ءماجبۇر بولدى. جاسى كارىلىكتىڭ دەندەر شاعىنا جەتكەن پاتشايىمنىڭ سىرقاتىنا نە سەبەپ بولعانى ازىرشە بەلگىسىز. بىراق وتباسى­لىق مەديتسينانىڭ مامانى ەليزاۆەتانىڭ دەنساۋلىعىندا الاڭدا­تارلىقتاي سيمپتومداردىڭ جوق ەكەنىن ايتىپ وتىر. ال قان كەتۋ اعزانىڭ جالپى قارتايۋىنىڭ بەلگىسى, دەيدى ول. وسى ارالىقتا ەلدە بولاشاق تاق مۇراگەرى تۋرالى اڭگىمە گۋلەي باستادى. قاستاندىققا دايىندالعانىن مويىندادى سولتۇستىك كورەيادا تۇتقىندالعان اقش ازاماتى چون ەن سۋ كحدر-عا قارسى قىلمىستىق ارەكەت دايىن­داعا­نىن مويىندادى. ول كۇدىكتى رەتىندە 2010 جىلدىڭ قاراشاسىندا قاماۋعا الىنعان بولاتىن. بىراق ونىڭ ناقتى قانداي قاستاندىق جا­سا­عىسى كەلگەنى تۋرالى ەش نارسە ايتىلمايدى. چون ەن سۋدىڭ قاماۋعا الىنعانى تۋرالى حاباردى اقش سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسى شۆەتسيانىڭ پحەنيانداعى ەلشىلىگىنەن بىلگەن. ال 2009 جىلى كحدر-عا قارسى قىلمىس جاساماق بولدى دەگەن كۇدىكپەن ەكى امەريكالىق جۋرناليست تۇتقىندالعان بولاتىن. ولار سول ساتىندە-اق 12 جىلعا باس بوستاندىقتارىنان ايىرىلعان ەدى. امەريكالىق تاعى ءبىر ازامات – ايحالون مالي گومەس تە وسىنداي كۇدىكپەن 2010 جىلى ۇستالعان-تىن. ءوز مىندەتتەمەلەرىنە ادالدىق تانىتپادى قىرعىزستاندا بيلەۋشى كوالي­تسياعا كىرەتىن ءۇش پارتيانىڭ ەكەۋى كواليتسيالىق كەلىسىمگە بايلا­نىستى جاساعان ءوز مىندەتتەمەلەرىن كەرى شاقىرىپ الاتىندارى تۋرالى مالىمدەمە جاسادى. مۇنداي ۇندەۋدى «رەسپۋبليكا» جانە قىرعىزستان سو­تسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى تاراتتى. ۇندەۋ اۆتورلارىنىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا, اليانستىڭ ىدىراۋىنا ءۇشىنشى ارىپتەس – «اتا-جۇرت» پارتياسى جاۋاپتى. پارتياارالىق تۇسىنبەستىككە ازاماتتاردىڭ پارلامەنتتىك كواليتسيا مەن ۇكىمەتكە تەرىس كوزقاراستارى سەبەپ بولعان دەگەن دە پىكىر بار. اتالعان ۇشتىك 2010 جىلدىڭ كۇزىندە وتكەن پارلامەنتتىك سايلاۋدان كەيىن جاساقتالعان بولاتىن. بىراق ءۇش قوشقاردىڭ باسى ءبىر قازانعا سىيماي قالعان سياقتى. قارۋلى جاساقتاردىڭ كوزى جويىلدى تاجىكستاننىڭ شىعىسىندا كۇش قۇ­رىلىمدارى قىزمەتكەرلەرى مەن قارۋلى جاساقتار اراسىندا قاقتىعىس بولدى. الدىن الا دەرەك بويىنشا, ەكى جاقتان دا شىعىن بار كورىنەدى. الايدا شىعىن سانى ءار دەرەكتەردە ءارتۇرلى ايتىلادى. 2010 جىلدىڭ كۇزىندە دە ەلدىڭ اتال­عان اۋماعىندا وسىنداي وپەراتسيا جۇرگى­زىلگەن بولاتىن. سونىڭ بارىسىندا وننان استام قارۋلى جاساق مۇشەسى ولتىرىلگەن بولسا, جيىرمادان استامى قولعا تۇسكەن ەدى. ال قارۋلى جاساق كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى مۋللو ابدۋللو باس ساۋعالاپ ۇلگەرگەن-ءتىن. سوڭعى قارۋلى قاقتىعىس سونىڭ جاساقتارىمەن بولۋى ىقتيمال. قۋاتتى جارىلىستىڭ سالدارى اۋىر تاشكەنت وبلىسىنىڭ قاراسۋ كەنتىندە قاتتى جارى­لىس بولدى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا, جارىلىسقا تۇرمىستىق گاز سەبەپ بولعان. گاز جەرگىلىكتى ماقتا زاۋىتىنىڭ جۇمىسشىلارى تۇراتىن ەكى قاباتتى ۇيدە جارىلعان. جارىلىس سالدارىنان 11 ادام وپات بولسا, تاعى بىرنەشە ادام اۋىر جاراقاتتارىمەن اۋرۋحاناعا تۇسكەن. ال قازا تاپقاندار مەن زارداپ شەككەندەر تۋرالى رەسمي مالىمەت جوق. «فەرعانا» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جەرگىلىكتى باق جارىلىسقا ءمان بەرمەگەن. اگەنتتىك سونداي-اق مۇنداي وقيعالارعا بايلانىستى جەرگىلىكتى باق اقپارات بەرمەيتىنىن اتاپ كورسەتتى. بيلىكتىڭ پىكىرىنشە, دەيدى اگەنتتىك, مۇنداي اقپاراتتار رەسپۋبليكاداعى تىنىش ءومىر سيپاتىن بۇزادى. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا: چەحيانىڭ وڭتۇستىگىندەگى دۋكوۆانا اەس-ءىنىڭ 4 ەنەرگو­بلوگىنىڭ بىرىندە راديواكتيۆتى سۋدىڭ سىرتقا كەتۋىنە باي­لانىستى ەلەكتروستانسا جۇمىسى توقتاتىلدى. جەرگىلىكتى ماماندار اۋاعا زياندى زاتتار تاراماعانىن كولدەنەڭ تارتىپ وتىر. قىتايدىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا 33 جاستاعى چجوۋ يۋيسين وتباسى مۇشەلەرىن قوسا العاندا, ءوزى يەلىك ەتەتىن مونشا مەن كولىك جۋ ورنىندا جۇمىس ىستەيتىن ءتورت ادامدى اتىپ ءولتىردى. ونىڭ قولىنان بارلىعى 10 ادام كوز جۇمدى. سەبەپ انىقتالۋدا. جاپونيانىڭ «فۋكۋسيما-1» اەس-ءىنىڭ وپەراتورى ستانساداعى اپات سالدارىنان ۇيلەرىن تاستاپ شىعۋعا ءماجبۇر بولعان وتباسىلارىنا وتەماقى تولەيتىن بولدى. ءسويتىپ, ءار وتباسىنا 12 مىڭ اقش دوللارىنان اقشا تيمەك. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.