سىناق پوليگونى جالداۋدان شىعارىلدى

كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ باسشىسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, وندا بەس ماسەلە قارالدى. سونىڭ ىشىندە 1995 جانە 1996 جىلداردا ەمبى سىناق پوليگونىن پايدالانۋ جانە جال­عا بەرۋ تۋرالى قازاقستان مەن رەسەي اراسىن­دا جا­سالعان حالىقارالىق شارتتاردىڭ قول­دا­نى­سىن توقتاتۋعا ارنالعان شارالار ءجو­نىندەگى حات­تاما تۋرالى زاڭ جوباسى باس­قا­لارعا قا­راعاندا ۇزاعىراق تالقىلانىپ, كوپ­تەگەن سۇراق قويىلدى. باياندامانى قورعانىس مي­نيسترىنىڭ ورىن­با­­سارى تالعات مۇحتاروۆ جاسادى. حات­تاماعا بىل­تىرعى 20 قازاندا ماسكەۋدە قول قويىلعان ەكەن. ونىڭ شارتى بويىنشا سى­ناق پوليگونىن رەسەي تاراپىنىڭ پايدالانۋى مەن جالداۋى توق­تاتىلىپ, جەر مەن ون­داعى م ۇلىكتەر ەلىمىز­گە قاي­تارىلادى. جال­داۋدان شىعارىلعان جەر ەلى­مىزدىڭ اۋىل شا­رۋاشىلىعى ماقساتىنا پاي­دالانىلىپ, ەكونوميكالىق دامۋىمىزعا قو­­لايلى اسەر ەتەر دەگەن ۇمىتتەمىز, دەدى بايان­دا­­ماشى. سۇراق بەرۋ ءراسىمى باستال­عاندا العاشقى ءسوز­دى دەپۋتات ساپار احمەتوۆ الىپ, باياندا­م­اشى­دان رەسەيگە جالعا بەرىل­گەن تاعى قانشا سى­ناق پولي­گونى بار ەكەنىن سۇرادى. وعان قارا­عاندى وبلىسىنداعى سارى­شاعان, باتىس قازاقستان جانە اتىراۋ وبلىستارىندا ورنا­لاس­قان اۋماعى 1 ملن 300 مىڭ گەكتارلىق 929-شى جانە 4-ءشى پوليگون بار دەگەن جاۋاپ بە­رىل­دى. الايدا, 2015 جىلى وسى, سوڭعى ەكى پو­ليگون اۋماعىنىڭ تەڭ جارتىسى ءوزىمىزدىڭ مەم­لەكەتىمىزدىڭ اۋماعىنا قايتارىلعانى دا كول­دەنەڭ تارتىلدى. دەپۋتات ايگۇل نۇركينا قاي­تارىلعان جەر­لەر­دىڭ ەكو­لوگيالىق جاعدايىنا ساراپ­تا­ما جاسالىپ, زياندىلىعى تەك­سەرىلدى مە دەپ سۇرادى. بۇل ماسە­لەگە مينيسترلىكتىڭ مۇ­قيا­ت قاراعانى جەت­كىزىلىپ, ەكو­لوگيا كو­مي­تەتىمەن بىرلەسە وتى­­رىپ, توپىراقتىڭ قۇ­را­مى تەك­سەرىلگەنى ايتىل­دى. دەپۋتات زاۋرەش جۇمانالىقىزى ەمبى پولي­گونىنا جاقىن ورنالاسقان جەم قالاسىنا پو­ليگوننىڭ ەكولوگيالىق زارداپ تيگىزگەنىن نەمەسە تيگىزبەگەنىن بىلگىسى كەلدى. وعان ۆيتسە-مينيستر سى­ناق پوليگونىندا 2008 جىلدان بەرى ەشقانداي قارۋدىڭ سىنال­ماعانىن ايتا كەلىپ, وسى جىلدارى جۇرگىزىلگەن ەكولوگيالىق ساراپتاما ادامدار مەن جان-جانۋارلاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىردى دەگەن مالىمەت بەرمەگەنىن اتاپ كورسەتتى. دەپۋتات الەكساندر سۋسلوۆ پوليگون 2008­ جىلدان بەرى قولدانىلماعان بولسا, وندا­عى نىسانداردىڭ نەسى قالدى, پريوزەرسك قا­لا­سىنداعى نىساندار سياقتى ولاردىڭ دا قو­قىس­­تارى قالماسىنا كىم كەپىل دەدى. وعان ت.مۇحتاروۆ پوليگونداعى 16 عيماراتتى 2010 جىل­عا دەيىن رەسەي تاراپى كۇزەتكەنىن, ال 2010 جىل­دان ولار قازاقستان جاعىنا بەرىلىپ, 15-ءى اقتوبە وبلىسىنىڭ كوممۋنالدىق مەن­شىكتەر قا­تارىنا, ال بىرەۋى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ مەن­شىگىنە الىنعانىن ايتتى. دەپۋتات كارىباي مۇسىرمان ەندى پوليگوندى ءوزىمىزدىڭ قارۋلاردى سىناۋ ءۇشىن پايدالانۋ جوسپارلاندى ما دەپ سۇرادى. وعان پوليگون الاڭى اقتوبە وبلىسىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن پايدالانۋعا بەرىلگەنى, ەندى ونىڭ اسكەري ماق­­ساتتا قولدانىلمايتىنى جەتكىزىلدى. ال دە­پۋتات سەرىك قۇسايىنوۆ وتىرىسقا قا­تى­سىپ وتىرعان قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك شولپانقۇلوۆتان ەمبى پوليگونىن جالداعانى ءۇشىن رەسەي تاراپى جىل سايىن تولەپ كەلگەن 718 مىڭ اقش دوللارىنا تەڭ قاراجاتتىڭ قاي­دا جۇمسالعانىن سۇرادى. ب.شولپانقۇلوۆ تەڭ­گەگە اۋدارىلعاندا 6 ملرد 900 ملن تەڭگە بو­لاتىن بۇل سوما رە­سپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىس ءبولى­گىنە ەنگىزىلىپ, جالپى ءتۇسىم رەتىندە قا­رالعانىن كولدەنەڭ تارتتى. وسىنشا سۇراقتان كەيىن قوسىمشا باياندامانى حالىق­ارالىق ىستەر, قورعانىس جانە ­­قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى دەپۋتات ب­ا­قىت­­جان ەرتاەۆ جاساپ, ءماجىلىس كوميتەتتەرى وسى كەلىسىمدى قاراپ وڭ باعالارىن بەرگەنىن جەت­­كىزدى جانە ەندى ونى سەناتتىڭ قاراۋىنا ءجى­بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزەتىنىن مالىمدەدى. ءسوي­تىپ, زاڭ جوباسى تۇتاستاي ماقۇلداندى. سونىمەن قاتار, كەشە وتىرىس كوللەك­تور­لىق قىزمەت تۋرالى زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەس­پە زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ما­قۇل­­دادى. زاڭ جوبالارى كوللەكتورلىق قىز­مەت­تى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا تۋىندايتىن قو­عامدىق قاتىناستاردى رەتتەيدى. ماسەلەن, بە­رەشەكتى ءوندىرىپ الۋ بويىنشا تيىمدىلىكتى ءجا­نە قاۋىپ­سىز­دىكتى ارتتىرۋ, بورىشكەرلەردىڭ قۇ­قىق­تا­رى مەن مۇددەلەرىن كوللەكتورلىق اگەنت­تىك­تەر­دىڭ تاراپىنان زاڭسىز ارەكەتتەردەن قورعاۋ, كو­ل­لەك­تورلىق قىزمەتتىڭ اشىق­تىعىن ارتتىرۋ ءجا­نە رەتتەۋ, تۇر­عىنداردىڭ سەنىمىن ارتتىرۋ ءجا­نە الەۋمەتتىك شيەلەنىستى تومەن­دەتۋ زاڭ جو­باسىنىڭ باس­تى ماقساتى بولىپ تابىلادى. زاڭ جوباسىندا بورىش­كەردىڭ ءوز بەرەشەگىن سوت­قا دەيىنگى تارتىپپەن رەتتەۋ قۇ­قىعى بەل­گى­لە­نىپ, بورىشكەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا جۇ­­مىس كۇندەرى تەك 8.00-دەن 21.00 ساعاتقا دەي­ىن عانا رۇقسات بەرىلەدى, ال دەمالىس جانە مەي­رام كۇندەرى ءوزارا ءىس-قيمىلعا تىيىم سالىنىپ وتىر. وسى كۇنى اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆيا­تسيا قىزمەتى بويىنشا تۇزەتۋلەرگە با­عىت­­تالعان زاڭ جوباسى دەپۋتات­تار تاراپى­نان ەكىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى. اتالعان زاڭ جوباسى وتكەن جىلى ءبىرىن­شى وقىلىمدا ما­قۇلدانعان بولاتىن. جۇمىس بارىسىندا دەپۋتاتتار اۋە كەمەسىنىڭ بورتىندا تەمەكى بۇي­ىم­دارىن تۇتىنۋدى ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىنە قا­تەر توندىرەتىن جاعداي­لار­عا جاتقىزۋعا, كىشى اۆياتسيا ۇشقىشتارى ءۇشىن مەديتسينالىق كۋا­لاندىرۋدان اۆياتسيالىق مەديتسينالىق ورتالىقتا ءوتۋىن نەمەسە اۆياتسيالىق مەدي­تسي­­نالىق ساراپشىنىڭ وتكىزۋىن تاڭداۋ قۇ­قى­­عىن بەلگىلەۋگە, ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپارات­تارىن, ولاردى ەسەپكە الۋدى جۇرگىزۋ ءجا­نە پايدالانۋشىلارعا ناقتى تالاپتار بەلگى­لەۋ ارقىلى پايدالانۋدى زاڭنامالىق تۇر­عى­دان بەكىتۋگە, جىلىنا 300 مىڭ ادامنان از جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەتىن اۋە­جاي­لار­دى تابيعي مونوپوليالار سالاسىنداعى قۋا­ت­تىلىعى از سۋبەكتىلەرگە جاتقىزۋعا با­عىت­تالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. سونىمەن قاتار, ازيا دامۋ بانكىمەن قا­رىز تۋرالى كەلىسىمدى جانە 2015 جىلعى 8 قىر­كۇيەكتەگى تابيعي تەرىدەن جاسالعان كيىم زات­تارى, كيىمگە كەرەك-جاراقتار جانە وزگە دە بۇيىمدار تاۋار پوزيتسياسى بويىنشا تاۋار­لاردى باقىلاۋ بەلگىلەرىمەن تاڭبالاۋدى ەن­گى­ز­ۋ جونىندەگى قاناتقاقتى جوبانى 2015-2016 جىل­دارى ىسكە اسىرۋ بويىنشا كەلىسىمنىڭ قول­دا­نىلۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ جونىندەگى حاتتامانى را­تيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوبالارى بويىنشا بەيىندى كوميتەتتەرگە قورىتىندى ازىرلەۋ مەر­زىمى بەلگىلەندى. ال ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بوي­ىن­شا وزگەرىس­تەرگە قاتىستى زاڭ جوباسى بو­يىنشا جۇمىس ودان ءارى جال­عاساتىن بولدى. جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»