بۇل − ناعىز تاريحي تاعىلىم

ەگەمەن ەلىمىزدىڭ قازىرگى الەم­دەگى بولىپ جاتقان وزگە­رىس­تەرگە بەيىمدەلۋى جانە 2050 جىل­­عا قاراي الەمدەگى ەڭ وزىق 30 مەم­لەكەتتىڭ قاتارىنا قوسى­لۋى ءۇشىن پرەزيدەنتتىڭ بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەت­تىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى تۋرالى حالىققا ءۇن­دەۋى جانە ءباسپاسوز بەتتەرىندە جاريالانعان پرەزيدەنتتىڭ قازاق­ستان حالقىنا ارنالعان «قازاق­ستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى كەڭ اۋقىمدى جول­داۋى قازىرگى زاماننىڭ تالابىنا ساي جاسالعان ورىندى دا جانە تاريحي قادام بولىپ تابىلادى. ەلباسى اتاپ وتكەندەي, قازاق­ستاننىڭ ءبىرىنشى جاڭعىرۋ كەزەڭى تاۋەلسىزدىك العان جىلدار­دان باستالادى. وعان ەكونو­مي­كامىزدىڭ نارىققا كوشىپ, جوسپارلى ەكو­نو­ميكالىق كەزەڭنەن شىعىپ, الەم كارتاسىندا بول­ماعان جاڭا مەم­لەكەتتىڭ قۇرىلۋى ۋاقىتىن جات­قىزامىز. ەكىنشى جاڭعىرۋىمىزدىڭ كە­زەڭى «قازاقستان-2030» ستراتە­گيا­سى­نىڭ قابىلدانۋىمەن جانە جاڭا ەلوردا – استانانىڭ سالىنۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ەندى مەملەكەت باسشىسى ەلى­مىز­دىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ جولدارىن ايقىنداپ بەردى. ونىڭ سەبە­بى, ەكونوميكامىزدى جاڭا جاع­داي­عا, الەمدىك باسەكەلەستىككە بەيىم­دەۋىمىز كەرەك. ءۇشىنشى جاڭعىرۋ ەكونو­مي­كانىڭ تەحنولوگيالىق جاڭارۋىنا جانە يننوۆاتسيالىق سالاعا كۇش-قۋاتتى بەرۋ كەرەك. ال جاڭا يندۋستريالار قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدى شارتى – يننوۆاتسيانى قولداۋ جانە ولاردى وندىرىسكە تەزىرەك ەنگىزۋ. سونىمەن قاتار, ءداستۇرلى با­زا­لىق سالالاردى دامىتۋعا سەر­پىن بەرۋ كەرەكتىگى ايتىلعان. ولار: ونەر­كاسىپ, اوك, كولىك جانە لوگيس­تيكا, قۇرىلىس سەكتورلارى. وسى سالا­لارعا ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆو­ليۋتسيا ەلەمەنتتەرىن ەنگىزۋ ار­قى­لى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا بولادى. ولارعا اۆتوماتتاندىرۋ, روبوتتاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكت, «اۋقىمدى مالىمەتتەرمەن» الماسۋ جاتادى. تاعى ءبىر باسىمدىق, ول – شا­عىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ. 2050 جىلعا دەيىن كاسىپكەرلىكتىڭ ءونىمىن ىشكى جالپى ونىمگە شاق­قاندا 50 پايىزعا جەتكىزۋ. وسى ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ادام كاپيتالىن دامىتىپ, وركەنيەتتى ەلدەرمەن باسەكەلەستىكتى كۇشەيتۋ بولماق. الەۋمەتتىك سالانى دامىتىپ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتىپ, حالىقتى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىپ, زەينەتاقى مەن بالاعا تولەنەتىن جاردەماقىنى ەسەلەپ كوبەيتىپ, قوعامىمىزدى بولاشاقتا العا ۇمتىلدىرۋ كەرەك. ايتىلعان باعىتتاردىڭ قاي-قايسىسى دا جاۋاپكەرشىلىك پەن كاسىبيلىكتى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان, ەلىمىزدە مەملەكەتتىك باسقارۋ ءىسىن ءارى قاراي جەتىلدىرۋ كەرەكتىگى انىق. بۇل تۋرالى ەلباسى ءوزىنىڭ حالىققا ۇندەۋىندە اتاپ ايتقان بولاتىن. ۇندەۋگە سايكەس, بيلىك وكى­لەت­تىكتەرىن ءبولۋ بارىسىندا 40-قا جۋىق پرەزيدەنتتىك قۇزى­رەتتەر پارلامەنتكە نەمەسە ۇكى­مەتكە بەرىلەدى. ولار قا­زاق­ستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كونستي­تۋتسيا­سىنا جانە كونستيتۋتسيالىق زاڭدارعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى جۇزەگە اساتىن بولادى. ونىڭ ىشىندە, پرەزيدەنتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ۇدە­رىس­تەردى رەتتەيتىن ءبىرشاما وكىلەت­تىكتەرى پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە ءجا­نە اتقارۋشى ورگاندارعا بەرى­لەدى. پارلامەنتتىڭ مارتەبەسى اي­تار­لىقتاي كۇشەيىپ, سايلاۋدا جە­ڭىس­كە جەتكەن پارتيا ۇكىمەت قۇ­را­مىن جاساقتاۋعا تۇبەگەيلى ىق­پا­لىن تيگىزەدى. بۇل, ءوز كەزەگىندە مينيستر­لەر كابينەتىنىڭ دەپۋتاتتار كورپۋسى الدىنداعى جاۋاپكەر­شىلىگىن ارتتىرادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان رەفورما دەموكراتيالىق دامۋ جولىنداعى باتىل قادام, سونداي-اق, بۇل شە­شىم, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىم­دىلىگىن جەتىلدىرە تۇسەدى جانە اتقا­رۋشى بيلىك پەن وكىلەتتى بيلىك­تىڭ اراسىندا كونستيتۋتسيالىق دەڭ­گەيدە تەپە-تەڭدىك ورناتادى. پار­لامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ ەل ال­دىن­­داعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. بۇل رەفورما وعان قازاق­ستان­نىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ قاتىسۋىن تالاپ ەتەدى, سوندىقتان, بارشا قازاق­ستاندىقتاردى مەملەكەتتىك بي­لىك­تىڭ تارماقتارى اراسىندا وكى­لەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلە­لەرىن تالقىلاۋعا بەلسەندى قاتى­سۋعا جانە ەلباسىنىڭ بيىلعى «قازاق­ستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھان­دىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى حالىققا جولداۋىن جۇزەگە اسى­رۋعا ۇلەس قوسۋعا شاقىرامىن. جەكسەنباي دۇيسەباەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى