بالالار قاۋىپسىزدىگى – الەمگە ورتاق ماسەلە

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ نيۋ-يوركتەگى شتاب-پاتەرىندە بۇۇ-نىڭ «بالالار جانە قارۋلى قاقتىعىس» مانداتىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە ارنالعان وتىرىس ءوتتى. وعان قازاقستاننىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلى قايرات وماروۆ قاتىستى. بۇۇ باس اسسامبلەياسى 71-سەسسياسىنىڭ توراعاسى پي­تەر تومسون, بۇۇ-نىڭ قارۋلى قاق­تىعىستارداعى بالالار ءما­سە­لەسى جونىندەگى ارنايى وكىلى لەيلا زەررۋگي, بۇۇ بالالار قو­رىنىڭ (UNICEF) باسشىسى ەنتوني لەيك, بۇۇ باس حات­شىسىنىڭ كومەكشىلەرى ميروسلاۆ ەنچا (ساياسي ماسە­لە­لەر جونىندەگى) مەن ەل گاسيم ۋەين (بىتىمگەرلىك شارالار ءجو­نىندەگى), بۇۇ-عا مۇشە-مەم­لە­كەت­­تەردىڭ تۇراقتى وكىلدەرى, حا­­لىقارالىق گۋمانيتارلىق ءجا­­نە قۇقىق قورعاۋ ۇيىم­دا­­­رىنىڭ جەتەكشەلەرى جانە باس­­ق­ا دا رەسمي تۇلعالار قا­تىس­­قان ا­ل­قالى جيىندا قازاق­س­تان اتى­نان قايرات وماروۆ ءسوز سويلەدى. ءوز كەزەگىندە ق.وماروۆ ۇر­لان­عان, زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان, ءبىلىم الۋ ءمۇم­كىن­دىك­تەرىنەن ايىرىلعان جانە قا­رۋلى قاقتىعىستارعا قاتىسۋعا ءماجبۇر بالالاردىڭ جاعدايىن ق­ا­راستىرۋعا باعىتتالعان نا­ق­تى ءىس-شارالاردىڭ بىرقاتارىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءومىر تاۋقىمەتىنە تاپ كەلگەن بال­الار جونىندەگى دەرەكتەردى انىق­تاۋ جانە كىنالىلەردى جاۋ­­اپقا تارتۋ ءۇشىن وڭىرلىك, سون­داي-اق, حالىقارالىق قۇ­قىق قورعاۋ ۇيىمدارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە بارلىق مۇددەلى تا­راپتاردىڭ اراسىندا ءۇي­لە­سىم­دى, تىعىز بايلانىس بولۋ قا­جەت. سونداي-اق, ول مۇشە-مەم­لە­كەت­تەردى بۇۇ تاراپىنان بە­كىتىلگەن ءىس-شارالار جوس­­­­پا­رىنىڭ ورىندالۋىن قام­­­تا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن جان­جا­ل­­داسۋشى تاراپتارعا نە­­عۇرلىم قاتاڭ شا­رالار كو­رۋ­گە شاقىردى. بۇ­دان بولەك, قازاقستاننىڭ بۇۇ جا­نىن­داعى تۇراقتى وكىلى با­لا­لار­دىڭ قايعى-قاسىرەت پەن قيىن­­دىقتارعا دۋشار بولۋ­ىنا نەگىزگى سەبەبى بولىپ تابى­لا­ت­ىن حالىقارالىق تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قار­سى كۇرەس باعىتىنداعى پرە­زي­دە­نت نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ باس­تامالارىنا نازار اۋ­دار­دى. سونىمەن قاتار, ەل­­شى الەۋ­مەت­تىك جاعى­نان از قام­­تا­ماسىز ەتىل­­گەن با­لا­­لار­دىڭ ءبىلىم الۋىنا, وڭالتۋعا, ما­تەريالدىق ءجا­­نە مورالدىق تۇ­ر­عىدا قول­داۋ­عا ينۆەستيتسيا سا­لۋدى ۇل­عاي­تۋ قاجەتتىگىن ءسوز ەتتى. سونىمەن قاتار, ق.وماروۆ قازاقستاننىڭ 2017-2018 جىل­­دارعى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭە­سى­نىڭ مۇشەسى رەتىندە با­لا­لار قۇقىقتارىن قورعاۋ ءجو­­نىندەگى حا­لىق­ارالىق ءمىن­دەت­­تەمەلەرگە ادالدىق تانى­تا­­نىن, سون­داي-اق, قارۋ­لى قاق­تىعىستار كە­زىن­دە بالا­لار­دىڭ قاۋىپ­سىز­دى­گىن قام­تا­ما­سىز ەتۋ جولىندا ناق­تى جۇ­مىستار جۇرگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى. ايتا كەتەيىك, قازاقستان­دىق تا­راپ 2014 جىلدىڭ ناۋ­رىز ايىن­دا قارۋلى قاق­­تىعىستارعا بالا­لاردى تار­­تۋ تاجىريبەسىن توق­تا­تۋ ماق­سا­تىندا ۇيىم­داس­تى­رىل­عان «با­لالار سارباز ەمەس» اك­تسيا­سىنا قاتىستى. سون­­­داي-اق, قازاقستان 2011 جى­­­ل­ى بۇۇ بالا قۇ­قىقتارى ت­ۋ­­­رالى كون­ۆەن­تسيانىڭ فا­كۋل­­­ت­ا­تيۆتىك حاتتاماسىن راتيفيكاتسيالادى. بۇعان قوسا, ءبىزدىڭ ەلىمىز قا­­رۋ­لى قاقتىعىستار كەزىندە ستۋ­­دەنتتەردى, مۇعالىمدەر مەن مەك­­تەپ وقۋشىلارىن قورعاۋ ءجو­نىندەگى ناقتى شارالار بەل­گى­لەنگەن «قاۋىپسىز مەكتەپتەر» دەك­لاراتسياسىنا قول قويدى. بۇل دەكلاراتسيا 2015 جىلى 28 ما­مىردا وسلودا (نورۆەگيا) ءوت­كەن حا­لىق­ارالىق كونفەرەنتسيا­دا قا­بىل­دان­عان بولاتىن. دايىنداعان جولدىباي بازار, «ەگەمەن قازاقستان»