عىلىمي نەگىزدە داميتىن مەملەكەت

تاۋەلسىزدىككە قول جەت­كىز­گەنىمىزگە شيرەك عاسىر­دان استام ۋاقىت وتكەن كەزدە, ەرىكسىز الدى-ارتى­مىزدى باعامداپ, «نە ىستەپ, نە قويدىق؟» دەپ بايىر­قالاۋىمىز تابيعي زاڭدى­لىق. شۇكىرشىلىك ەتىپ, تاپقان تابىستارىمىز دا, «اتتەگەن-اي!» ايتقى­زىپ, وپىندىراتىن تۇستارى­مىز دا جوق ەمەس ەكەن. ءسوي­تىپ, ءارى-ءسارى بولىپ داعدارىپ وتىرعان ۋاقىتىمىزدا قۇلاعىمىزعا ەلباسى­نىڭ مالىمدەمەسىندە ايتىلعان «قازاق­ستان قىسقا مەرزىم ىشىندە كەمەلدەنىپ, قۋاتى تولىسقان ساقا مەملەكەتكە اينالدى» دەگەن ناقتى تۇجىرىم ساق ەتىپ ەستىلە قالدى. شىنىندا دا وزىمىزگە ءوزىمىز ريزا بولماي, شامىرقانىپ وتىرعان ۋاقىتتا قازاق دەپ سوققان جۇرەگىمىزگە قۋات بەرىپ, مارقايتىپ تاستاعان بۇل ءسوز 2017 جىلدىڭ باسىندا قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىنا وراي ايتىلعان مالىمدەمەسىندە ەلباسىمىزدىڭ قالامىنان شىقتى. جازۋشى رەتىندە مەنىڭ وزىمە «ساقا مەملەكەت» دەگەن تىركەستىڭ توسىن كورىنگەنى ءوز الدىنا, سايا­سي ۇعىمداردىڭ كونتسەپتىسى رەتىندە دە ەرىكسىز نازار اۋدارتتى. پرەزيدەنتتىڭ جىل سايىنعى جول­داۋلارىندا جاس مەملەكەتىمىز بەن ونىڭ ازاماتتارىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ناقتى دا ايقىن پلاتفورماعا تابان تىرەگەن باعالى باعىت-باعدار بەرى­لىپ وتىراتىنىنا كوڭىلىمىز ۇيرەن­گەن. باجايلاپ, بايىرقالاي قاراعان ۋاقىت­تا ءار جولداۋدىڭ وزىندىك تاقىرىبى, وزىندىك ەرەكشەلىگى بولاتىنىن اڭعارار ەدى­ڭىز. ولاردىڭ ارقايسىسىندا بىرەۋىنە باسى­مىراق, ەندى بىرەۋىنە ازىراق ورىن بەرىل­سە دە, قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالا­لارىنا قاتىستى ويلار قامتىلىپ كەلەدى. بيىلعى جىلعى جولداۋدا پرەزي­دەنتىمىز ءبىلىم جاعىنا كوبىرەك كوڭىل بولگەنىمەن, عىلىم تۋراسىندا ارنايى توقتالا قويماعان. بىراق جولداۋمەن جەتە تانىسا تۇسكەن سايىن تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدى العا قاراي دامىتىپ, جەتىلدىرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن عىلىمنىڭ سوڭعى تابىستارىنا ارقا تىرەپ وتىرۋدىڭ كەرەك ەكەندىگىنە باسا ءمان بەرىلگەندىگىن بايقار ەدىك. جولداۋ بويىنشا جاساعان ءمالىم­دە­مەسىندە پرەزيدەنتىمىز: «ءبىز تسيفرلىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن بولاشاعى زور باعىتتارعا ايرىقشا ءمان بەرە­تىن بولامىز», دەپ تۇجىرىمداسا, جول­داۋدىڭ وزىندە «الەمدە كەزەكتى, ءتور­تىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا باستال­دى» دەپ ءبىزدىڭ ەلدىڭ دە وسىناۋ ۇلى ءدۇر­مەك كوشكە ىلەسۋى كەرەكتىگىن مەڭ­زەيدى. باسىمدىقتار جونىندە ءسوز ەتە باس­تا­عان ۋاقىتىندا «ءبىرىنشى باسىمدىق – ەكو­نوميكانىڭ جەدەلدەتىلگەن تەحنو­لوگيالىق جاڭ­عىر­تىلۋى» دەپ, بىردەن عىلىم­نىڭ جاڭا تابىستارىنا نەگىزدەلگەن جانە سوعان وراي جەتىل­دىرىلگەن وزىق ءادىس-تاسىلدەردى قولدا­نۋى­مىز كەرەكتىگىن قاداپ ايتادى. جول­داۋدىڭ تاعى ءبىر تاراۋىندا «...ەكسپورت­قا باعىتتالعان ەلەكترومو­بيل ءوندىرىسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەسىن پىسىق­تاۋدى تاپ­سىرامىن» دەگەن تۇجى­رىم­دى ءسوزى پرەزيدەنت ويىن ودان ءارى تار­قا­تىپ, ناقتى ماسەلەگە وراي ورىستەتە تۇسەدى. قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەلىمىز ءۇشىن جاڭادان قۇرىلىس نىساندارىن تۇرعىزۋدىڭ ايرىقشا ەكەندىگىنە توقتالاپ كەلىپ: «سوندىقتان قۇرىلىسقا دا, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ سالاسىنا دا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ كەرەك», دەگەن ءسوزىنىڭ زاماناۋي تالاپتاردان تۋىنداپ جاتقاندىعى انىق. عىلىمنىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن وندىرىستە قولدانۋ دەگەن ءسوز ول بەلگىلى ءبىر مولشەردە جۇمىس كۇشىنىڭ قىسقارۋىنا اكەلىپ سوعاتىندىعى بۇرىنعى تاريحي تاجىريبەلەردەن بەلگىلى. مىسال ءۇشىن العاندا, وتكەن عاسىر­دىڭ وتىزىنشى جىلدارى امە­ريكا قۇراما شتاتتارىندا ورىن ال­عان ۇلى دەپرەسسيا كەزەڭى ناق وسىن­داي قارقىندى دامىعان جاڭا تەحنو­لو­گيالاردىڭ وندىرىسكە قارقىندى ەن­گىزىلۋىنە تىكەلەي بايلانىستى بولعانى ءمالىم. وسى جولداۋىن ەلباسىمىز: «جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى ءداستۇرلى سالالاردا ەڭبەك رەسۋرستارى بوساپ قالاتىن بولادى», دەپ اشىق ايتىپ وتىر. دەمەك, بوساعان جۇمىس كۇشتەرىنىڭ دالادا قالىپ قويماۋ جاعىن قازىردەن باستاپ ويلاستىرىپ, قامدانا بەرۋ كەرەكتىگى وزىنەن ءوزى كورىنىپ تۇر. جولداۋدىڭ سوڭىنا تامان ايتىلاتىن «ۇكىمەتكە «قازاقستاننىڭ ۇلتتىق تەحنولوگيالىق باستاماسى» دەپ اتالاتىن ەلدى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2025 جىلعا دەيىنگى دامۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىرامىن» دەگەن ءتۇيىندى سوزدە دە كەلەشەگىمىزدىڭ نەگىزگى كەلبەتىن عىلىمي نەگىزدە بەينەلەيتىن ماعىنا جاتىر دەپ تانۋىمىز كەرەك. ءبىر اۋىز سوزبەن ايتقاندا, ءوز باسىم بيىلعى جولداۋ ەلدىڭ تياناقتى تۇردە دامۋىنا, ەڭ الدىمەن عىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنىڭ الاتىن ورنىنا باسا ءمان بەرىلگەن قۇجات, ال بۇل ءوز كەزەگىندە ەل ازاماتتارىنىڭ كەلەشەككە وپتيميستىك رۋحپەن قاراۋىنا اسەر ەتەدى دەپ تانىدىم. نۇرداۋلەت اقىش, م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى, جازۋشى