وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ – ۋاقىت تالابى

ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك بي­لىك تارماقتارى اراسىندا وكى­­لەت­تىكتەردى قايتا ءبولۋ ءما­سە­لە­لە­رى جونىندەگى جۇمىس تو­بىن  قۇ­رۋ تۋ­رالى وكىمىنە ساي قۇ­رىل­عان ار­نايى توپ اتالعان شا­را­ل­ار­دى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جە­دەل تال­قى­­لاۋلار وتكىزىپ, ءبىر­قاتار ۇسى­نىس­­تار ازىرلەدى. سو­عان سايكەس وسى ماسەلەلەر ءجو­نىن­دە­گى جۇمىس توبىنىڭ وتى­رىسى ءوت­كەن بولاتىن. وعان مەملەكەت باس­شىسى قاتىسىپ, مەملەكەتتىك بي­لىك تارماقتارى اراسىندا وكى­لەت­تىك­تەردى قايتا ءبولۋ – رەسپۋبليكا دا­مۋىنىڭ جۇيەلى جانە زاڭدى كە­زە­ڭى بولىپ تابىلاتىنىنا باسا نازار اۋدار­دى. مىنە, ءبىز وسى ورايدا كون­ستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوك­­تورى, پرو­فەسسور ءۇنزيلا شاپاققا جو­لىعىپ, اتال­عان ماسەلەگە باي­لانىس­تى سۇ­راق­­تارىمىزعا قىس­قاشا جاۋاپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك. – ءۇنزيلا شاپاققىزى, ەلىمىز ءتاۋ­ە­لسىزدىككە يە بولعان ساتتەن باس­تاپ قازاقستاندا مەملەكەتتىك باسقارۋ رەفورمالارى جۇرگىزىلىپ ج­ا­تىر. ال  كونستيتۋتسيالىق رە­فورماعا بەت بۇردى دەگەنىمىز, قازاقستان دامۋ تاريحىنىڭ تاعى دا جاڭا پاراعىن اشتى دەگەندى بىلدىرەدى ەمەس پە؟ – ءيا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەنتىنىڭ «قازاقستان-2030». بار­­لىق قازاقستاندىقتاردىڭ گۇل­دەنۋى, كاۋىپسىزدىگى جانە ءال-­اۋقا­تى­نىڭ جاقسارۋى» اتتى قازاقستان حال­قىنا جولداۋىندا ءتيىمدى وسى زامان­عى مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەملەكەتتىك باسقارۋ قۇرىلىمىن قۇرۋ مەملەكەتتىڭ ءتۇيىندى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ ايقىندالادى دەپ كورسەتىلگەن. ياعني, بۇل قۇقىقتىق بازاعا وزگەرىس ەنگىزۋ مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جۇيەلى بولۋىن, بيلىكتىڭ بارلىق تار­ماق­تارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ءىس­تەۋىن جانە مەملەكەتتىك ورگاندار جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدى قۇقىق­تىق قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيدى. مەملەكەتتىك باسقارۋدى رە­فور­ما­لاۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى دە­موك­را­تيالىق, اشىقتىق, تيىمدىلىك, ءنا­تيجەلىلىك جانە قوعام الدىندا ەسەپ بەرۋ قاعيداتتارى نەگىزىندە مەم­لەكەتتى باسقارۋدىڭ جاڭا ءتيىم­دى مودەلىن قۇرۋ ارقىلى ازا­مات­تار­دىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعىن با­رىنشا ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قاجەتتى جاع­دايلاردى قامتاماسىز ەتۋ جانە ورنىقتىرۋ. ويتكەنى, كونستي­تۋ­تسيا­لىق رەفورما قوعامداعى ساياسي ءجا­نە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءوز­گە­رىستەردىڭ قۇقىقتىق تۇعىرىن ناق­تىلاپ بەرەدى. ال بيلىك تارماقتارىنىڭ ءۇي­لەس­تى­رىلگەن قىزمەتى مەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ تيىمدىلىگى جانە تەڭگەرمەلىكتى ساقتاي وتىرىپ قوعام جانە مەملەكەتتى باسقارۋدا جوعارى دارەجەدەگى جاۋاپكەرشىلىككە يە بولۋ ەلىمىزدىڭ دامۋىن نىعايتا تۇسەدى. – ەلباسى ۇسىنعان بەس ينستيتۋت­تىق رەفورمانىڭ ءبىرىن  ىسكە اسى­رۋ­­دىڭ جولى رەتىندە ۇكىمەتكە ەكو­­­نوميكا سالاسىنا قوسىمشا ات­ق­ا­­رۋشىلىق وكىلەتتىكتەر بەرۋ­دى كوزدەيتىندىگى ايقىندالعان. قا­زىر­­­­گى كەزدە وسى مەملەكەتتىك بي­لىك تار­­­ماقتارى اراسىندا وكىلەت­تىك­­تەر­دى قايتا ءبولۋ  بويىن­شا كوپ­تەگەن ۇسىنىستار ءتۇس­كەن كو­رى­نەدى. بۇعان ءسىزدىڭ كوز­قا­را­سى­ڭىز قان­داي؟ – ەلباسى ۇسىنعان بەس ينستي­تۋت­تىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ با­ر­ىسىندا ۇكىمەتكە ەكونوميكا سالا­سىن­دا قوسىمشا اتقارۋشىلىق وكى­لەتتىكتەر بەرۋ كوزدەلگەن. وسىنى ءجۇ­زەگە اسىرۋ ماقساتىندا ەلباسى كو­تەرگەن بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكى­لەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ ماسەلەسى بويىنشا جۇمىس توبى قۇرىلعان. جۇمىس توبىنا دەپۋتاتتىق كور­پۋستان, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس­تەن, سوت جانە پروكۋراتۋرا قىز­مەت­كەر­لە­رىنەن, مەملەكەتتىك ورگان­دار­دان, زاڭگەرلەر وداعىنان, زاڭ­گەر-عا­لىمداردان, عىلىمي-ساراپ­شى قاۋىم مۇشەلەرىنەن تۇسكەن ۇسى­نىس­تاردىڭ الداعى ءبىر اي كولەمىندە ق­وعام­دىق تالقىعا سالىناتىنى بەل­گىلى. – وسى ۇسىنىستاردى قانداي باعىتتارعا بولۋگە بولادى؟ – قازىرگى تۇسكەن ۇسىنىستاردى شارتتى تۇردە 3 باعىتقا بولۋگە بو­لادى: ءبىرىنشى – كونستيتۋتسيا نور­ما­لارىن تۇزەتۋدى كوزدەيتىن ۇسى­­نىستار – ۇكىمەت قۇرامىن جا­ساق­تاۋعا قاتىستى پارلامەنت پەن ونىڭ پالاتالارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن كە­ڭەيتۋ; ۇكىمەتتىڭ پارلامەنت پەن ونىڭ پالاتالارى الدىنداعى ەسەپتىلىگىن كۇ­شەيتۋ; ۇكىمەتتىڭ دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ; سوت-قۇقىق سالاسىن جاڭعىرتۋ; كونستيتۋتسيالىق باقىلاۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ. ەكىنشى – كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قا­جەت ەتپەيتىن ۇسىنىستار – مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ زاڭمەن (قول­د­ا­نىستاعى كونستيتۋتسيالىق جانە اعىم­داعى زاڭداردا) بەلگىلەنگەن وكى­لەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ, سونىڭ ءىشىن­دە ەكونوميكانى, قارجىنى, مەم­­لەكەتتىك م ۇلىكتى باسقارۋ وكى­لەتتىكتەرى; اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇ­رى­­لىمنىڭ جەكەلەگەن ماسەلەلەرىن شە­شۋگە قاتىستى وكىلەتتىكتەرى ءجا­نە ت.ب. ءۇشىنشى – كونستيتۋتسياعا ءوز­گەرىستەر ەنگىزۋدى قاجەت ەتپەيتىن ۇسى­­نىستار – جوعارعى سوت پەن باس پروكۋراتۋرا سوت جانە قۇقىق قور­عاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىن ودان ءارى جە­تىل­دىرۋ; سوت باقىلاۋىن كۇشەيتۋ; پرو­كۋرورلاردىڭ ازاماتتىق جانە اكى­م­شى­لىك پروتسەسكە قاتىسۋىن شەكتەۋگە قا­تىستى جانە ت.ب. كوميسسياعا تۇسكەن ۇسىنىستار قو­عام الدىندا ءالى دە ءجىتى تال­قى­لا­نادى. ناتيجەسىندە, مەملەكەتتى باس­قارۋ جۇيەسىندە ۇستانىپ وتىرعان سايا­سات­تى شىڭدايتىن, باسەكەگە قا­بىلەتتى ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق تۇ­عى­رىن نىعايتا تۇسەتىن زاڭدى شە­شىمدەر تابىلادى دەپ سەنەمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»