جەتى فيلم جەتى جانردا جول تارتادى

ءار رەجيسسەر جالىنا قول ارتا بەرمەيدى, سول سەبەپتى بۇل سالا قولداۋعا ءزارۋ. بيىل دا ش.اي­مانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ «دەبيۋت» شىعار­ماشىلىق وندىرىستىك بىرلەستىگى دايىنداعان جەتى قىسقا­­مەت­راجدى كوركەم فيلم­نىڭ ءوندىرىسى اياقتالدى. قىسقا­مەتراجدى فيلم تۇسىرۋمەن اينالىساتىن بىرلەستىكتىڭ بيىلعى تاڭداۋى جانرى جاعىنان ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن جەتى ستسەناريگە ءتۇستى. ە.بورانشىنىڭ «جەتىم بۇرىش», بايمۇرات جۇمانوۆتىڭ «جەستكي تيپ», ا.اۋەلبەكتىڭ «ميشا», ا.بايراكيموۆتىڭ «نا گراني», ا.مۇساتاەۆتىڭ «حات», د.ماحمۇتتىڭ «تاكسيست» جانە ە.راقىمبەكوۆتىڭ «ەل فريمان» فيلمدەرى جاقىن ارادا كورەر­مەنگە جول تارتپاق. قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق فيلمدەردىڭ ءتۇسىرىلىمى اياقتالىپ, مونتاجداۋ كەزەڭىنە وتكەن. جەتى فيلم دە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن. ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاق­فيلم» اق پرەزيدەنتى باقىت قايىربەكوۆ قىسقا نۇسقا­داعى جاڭا تۋىندىلاردىڭ ءتۇسىرىلۋىن ەڭ الدىمەن جاڭا ەسىم­دەردىڭ جارىققا شىعۋىمەن بايلانىستىردى. «قازاقفيلمنىڭ» نەگىزگى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – جاس كينەماتوگرافيستەرگە قولداۋ كورسەتۋ. وسى ورايدا, ءبىز جىل سايىن التى-جەتى جاس تالاپكەرگە تىرناقالدى فيلمدەرىن تۇسىرۋگە مۇمكىندىك بەرەمىز. بۇل مۇمكىندىك تەك رەجيسسەرلەرگە عانا ەمەس, سونداي-اق, باسقا دا جاس كينو ماماندارىنا بەرىلەدى. قازاق كينوسىنىڭ كەلەشەگى وسى جاستاردىڭ قولىندا, سوندىقتان دا ولارعا كينو ونەرىنە جول اشۋ قاجەت», – دەدى. «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا 1959 جىلدان باستاپ قىسقامەتراجدى كينو ءتۇسىرىلىپ كەلەدى. كەيىننەن «دەبيۋت» شىعار­ماشىلىق وندىرىستىك بىرلەستىگى بولىپ اشىلعان. سودان بەرى بۇل بىرلەستىك تالاي رەجيسسەرلەردىڭ تانىلۋىنا سەرپىن بەردى. كينومەن اينالىسقىسى كەلەتىن جاستار, فيلم ءتۇسىرۋ­گە قۇل­شىناتىندار كوپ. ال, «قازاقفيلم» جاس رەجيسسەرلەردىڭ ستسەناريلەرىن قانداي تالاپپەن تاڭدايدى؟ تاڭداۋ ءۇردىسىنىڭ قالاي جۇرەتىنى تۋرالى 1988 جىلى «قازاقفيلمدە» ءوزىنىڭ تىرناقالدى «شىلدە» اتتى قىس­قامەتراجدى ءفيلمىن تۇسىرگەن رەجيسسەر, بىرلەستىكتىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى دارەجان ومىرباەۆ بىلاي دەدى: «رەجيسسەرلەردى وندىرىسكە جىبەرۋدىڭ الدىندا قورجىنىمىزعا كەلىپ تۇسكەن ستسەناريلەردى تالقىلايمىز. سونىڭ ىشىنەن جاقسى دۇنيە شىعادى دەگەندەرىن ىرىكتەپ الامىز. ستسەناري اۆتورلارىمەن سويلەسىپ, ولاردىڭ دۇنيەتانىمىمەن تانىسامىز. وسىعان دەيىن تۇسىرگەن فيلمدەرىن كورەمىز. تەك سودان كەيىن عانا وندىرىسكە جىبەرۋ ماسەلەسىن قاراستىرامىز». رەجيسسەر ءۇشىن دە, بىرلەستىككە دە فيلمدەردىڭ كوركەمدىك ەرەك­شەلىگى, تاقىرىبى, ايتار ويى اسا ماڭىزدى. بىرلەس­تىك­تىڭ باستى ماقساتى – جاس كينە­ما­توگرافيستەردى ستسەناري جازۋدان باستاپ, پوست-پرو­داك­ش­نگە دەيىنگى ءوندىرىس ءۇردى­سىمەن تانىس­تىرۋ. «دەبيۋت» شىعار­ماشىلىق وندىرىستىك بىرلەس­تىگى ج­ىل سايىن ونعا جۋىق جاس كينەماتوگرافيستەردىڭ كينو تۇسىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. «دەبيۋت­تىڭ» جەتەكشىسى انار قا­شا­عا­نوۆا وسى بىرلەستىكتى ءبىر­نەشە جىلدان بەرى باسقارىپ كەلەدى. ايگۇل احانبايقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى