اندرەي چەبوتارەۆ,
«التەرناتيۆا» تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى:
– قازىر ناقتى بولجامدار جاساۋعا ەرتەرەك. ءويتكەنى, كونستيتۋتسيالىق زاڭنامالىق اكتىلەردىڭ قالاي وزگەرەتىنىن بىلمەيمىز. پرەزيدەنت ۇندەۋىندە پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ ءۇشىن زاڭنامالارعا وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىنىن ايتتى. بۇل فرانتسيانىڭ مودەلىن ەسكە تۇسىرەدى. كەزىندە وسىنداي مودەل كوپ تالقىلاۋعا تۇسكەن ەدى. ۇكىمەت پەن پارلامەنت سالىستىرمالى تۇردە تاۋەلسىز بولادى. دەگەنمەن, بارلىعى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ مازمۇنىنا بايلانىستى بولماق.
مارات شيبۇتوۆ,
ساياساتتانۋشى:
– سۋپەرپرەزيدەنتتىكتەن پرەزيدەنتتىك بيلىك جۇيەسىنە اۋىسىپ جاتىرمىز. كوپشىلىك وسىلاي بولعانىن قالاپ وتىر. ەندى پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگى ەداۋىر كەڭەيەدى, ال ۇكىمەت اناعۇرلىم دەربەس بولادى. رەفورما ەكى نەگىزگى باعىت بويىنشا ىسكە اسىرىلادى. بىرىنشىدەن, پرەزيدەنتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروتسەستەردى رەتتەۋدەگى ءبىرشاما وكىلەتتىكتەرىن ۇكىمەتكە جانە باسقا دا اتقارۋشى ورگاندارعا بەرگەن ءجون دەپ ويلايمىن. سوندا بۇل سالاعا ۇكىمەت, مينيسترلىكتەر جانە اكىمدىكتەر تولىقتاي جاۋاپ بەرەتىن بولادى.
ەكىنشىدەن, كۇردەلى ماسەلە – بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە جۇرگىزۋ كەرەك. وسى رەفورمانىڭ اياسىندا ۇكىمەتتى جاساقتاۋدا پارلامەنتتىڭ ءرولى كۇشەيەدى. پارلامەنت سايلاۋىندا جەڭىسكە جەتكەن پارتيا ۇكىمەت قۇرامىن انىقتاۋعا تۇبەگەيلى ىقپال ەتەتىن بولادى. بۇل مينيسترلەر كابينەتىنىڭ وكىلەتتى بيلىك الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. تيىسىنشە, بيلىكتىڭ زاڭ شىعارۋشى تارماعى اتقارۋشى بيلىككە باقىلاۋدى كۇشەيتەدى.
مۇحتار تايجان,
ب.تايجان اتىنداعى قوردىڭ پرەزيدەنتى:
– ەلىمىز پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ ءرولىن ارتتىرۋ ارقىلى دەموكراتيالىق جولعا ءتۇستى. مۇنى قۋانا قۇپتاۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن پارلامەنتپەن جانە ۇكىمەتپەن ءبولىسۋى وتە دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. مۇنداي تاجىريبە الەمدە كەڭ تارالعان. ۇكىمەت پارلامەنت الدىندا جاۋاپ بەرۋى قاجەت. ال سايلاۋدىڭ كەم دەگەندە جارتىسى ماجوريتارلىق جۇيە, قالعانى پروپورتسيونالدى جۇيە بويىنشا قۇرىلعانى ءجون.
مارات ءباشىموۆ,
ساياساتتانۋشى:
– ءبىز ۇكىمەت پارلامەنتكە ەسەپ بەرۋگە مىندەتتى مودەلگە كەلە جاتىرمىز. پارلامەنتتىك باسىمدىق ۇكىمەتتى قالىپتاستىرادى. ەلىمىز قالىپتاسا باستاعان كەزدە اسا كۇردەلى كەزەڭ بولاتىن. سوعان بايلانىستى پرەزيدەنت ءوز وكىلەتتىگىن پايدالانا وتىرىپ, زاڭ كۇشى بار جارلىقتار شىعاردى. ەندى ەلباسىمىز بيلىكتىڭ بارلىق تارماقتارىنىڭ كەلىسىلگەن قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋدى وزىنە قالدىرىپ وتىر.
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى, پرەزيدەنتكە جىل سايىن جولداۋ جاساۋ, سىرتقى ساياسات جانە باسقا وكىلەتتىكتەر قالدىرىلادى. ۇكىمەتكە جاڭا قۇرىلىمدار مەن باعدارلامالار ازىرلەۋ جانە ولاردى بەكىتۋ جۇكتەلمەك. ال ۇكىمەت پارلامەنت الدىندا جاۋاپ بەرۋگە مىندەتتى بولادى. مۇنىڭ بارلىعى ساياسي جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەلەرىنىڭ تۇراقتىلىق قورىن قۇرۋعا نەگىزدەلگەن.
جازىپ العان
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
