سەمەي اۋەجايىن جوندەۋگە قارجى بولىنبەك

سەمەيدىڭ اۋەجايىن قايتا جاڭارتا, جاڭعىرتا جوندەۋ سوناۋ كەڭەس وكىمەتى تۇسىنان بەرى قولعا الىنباعان شارۋا بولعاندىقتان, عيماراتىنىڭ ابدەن ەسكىرىپ, توزىپ كەتكەندىگى جاسىرىن ەمەس. – اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىك بىزدە قا­لىپتى دەڭگەيدە, جولاۋشىلار بۇل جاعىنا سەنىمدى بولسىن, – دەدى اەروپورت ديرەكتورى نۇرتاي وسپانوۆ, – تەك عيماراتىمىز عانا توزىپ تۇر. بۇل قازاقستانداعى ەڭ ەسكى اۋەجاي بولىپ سانالادى. 1982 جىلدان بەرى جوندەۋ كورمەگەندىكتەن اۆيارەيستەردىڭ قاتارى شەكتەلگەن. سوندىقتان دا بۇگىندە سەمەيدەن ۇشاقپەن الماتى, استانا, ماسكەۋ جانە وسكەمەنگە عانا بارا الاسىز. بىراق, جولاي ۇشىپ بارا جاتقان كەز كەلگەن حالىقارالىق باعىتتاعى ۇشاق, وسى جەرگە قونىپ جانار-جاعارماي تولتىرا الادى. سەمەي قالاسىنىڭ اۋەجايى «ۆ» كاتە­گورياسىنا جاتادى. ونىڭ اۋدانى 3 500 شارشى مەتر. اەروجۇيە جۇمىسىن 136 ادام اتقارادى. بۇل اۋەجاي 1982 جىلى ىسكە قوسىلعان. اۋەجاي 57 421 مىڭ جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتە الادى, ونىڭ ىشىندە 80 پا­يىزى ىشكى اۋە قاتىناسى دەسەك, حالىقارالىق بايلانىس ۇلەسىندە – 20 پايىز. بۇگىندە ءتۇرلى كولىك ينفراقۇرىلىمى باستى نازاردا. مۇنداي جەرلەردە قاتاڭ باقىلاۋ جۇرگىزۋ, جولاۋشى ازاماتتاردىڭ ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋىنا مەيلىنشە جاعداي جاساۋ – ەلباسى تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان شارۋالاردىڭ ءبىرى. اۋەجاي كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن سوڭ تولىققاندى جۇمىس اتقارماق. ونى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان دايىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار بار. جوبالىق قۇنى شامامەن 10,5 ملرد تەڭگە. سەمەي قالاسىنا ۇكىمەت باسشىسى باستاعان ارنايى توپ جۇمىس ساپارىمەن تامىز ايىندا كەلگەن كەزدە, اۋەجايدى ءجون­دەۋگە قاراجات 2017 جىلدىڭ رەس­­پۋبليكالىق بيۋدجەتىندە ناقتى قا­راستىرىلادى دەگەن ەدى.  البەتتە, ءما­سەلە نەعۇرلىم جىلدام شەشىلسە, اۋە بايلانىسى قىزمەتى دە جاقسارا تۇسەدى. وسىعان وراي جاقىندا قۋانىشتى حابار كەلدى. وسى نىساننىڭ ديرەكتورى  نۇرتاي وسپانوۆتىڭ حابارلاۋىنشا, كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن  «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا قازىنادان 10 ملرد 400 ملن تەڭگە بولىنگەن. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن 331 ملن تەڭگەسى يگەرىلۋى ءتيىس. وسىعان وراي  وبلىستىق كولىك باسقارماسى مەردىگەردى انىقتاۋ ءۇشىن بايقاۋ جاريالاعان ەكەن.  جوبا بويىنشا ەكى  جىلدىڭ ىشىندە اۋەجايدىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعىنان باستاپ, بارلىق ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى, اەروۆوكزال عيماراتى تۇگەلدەي قايتا ءجون­دە­لەدى. قازىر مۇندا جىلىنا 70 مىڭ جو­لاۋشىعا قىزمەت كورسەتىلەدى. اۋە­جاي ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, ۇشۋ-قو­­نۋ جولاقتارى ەكى جارىم شاقىرىم بول­سا, كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن 3 شا­­قىرىمنان اساتىن بولماق. ول كەز كەل­گەن الىپ ۇشاقتاردى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە حالىقارالىق تالاپتار دەڭ­گەيىنە ساي بولماق. دەسەك تە, قاراپايىم حالىق ءۇشىن تاعى ءبىر پروبلەما – اۋەجايعا جەتۋ ءما­سە­لەسى. سەمەيدىڭ اۋەجايى دەگەندە كوز ال­دىڭىزعا  الماتىنىڭ, وسكەمەن, نە استانانىڭ اۋەجايىن ەلەستەتىپ ءجۇر­مە­ڭىزدەر. ارينە, حالقىنىڭ سانى جا­عى­نان وسكەمەن قالاسىنان كوپ بول­سا دا, سەمەي قالاسىنىڭ اۋەجايى قا­ڭىراپ بوس تۇرادى. عيماراتتىڭ ءىشى ءولى تىنىشتىق. ويتكەنى, جوعارىدا اۋەجاي ديرەكتورىنىڭ ءوزى ايتقانداي, قولداعى بار مۇمكىنشىلىككە وراي اۋە­جاي جارتىلاي عانا جۇمىس ىستەپ تۇر. وسى­دان 30-35 جىل بۇرىنعىداي بىرىنەن سوڭ ءبىرى قونعان ءىرى-ءىرى ۇشاقتاردى, قۇمىرسقاداي قۇجىناعان حالىقتى مۇنان كورمەيسىز. اۋەجايعا كەلەتىندەر مىندەتتى تۇردە قالادان سىرتقا شىعۋ ءۇشىن تاكسي جالدايدى. ءۇش-ءتورت جىل بۇرىن سەمەي قالاسىنان اۋەجايعا دەيىن №33 اۆتوبۋس قاتىنايتىن, نە سەبەپ ەكەندىگى بەلگىسىز, بۇل باعىتتان اۆتوبۋس الىنىپ تاستالىپتى. الداعى ۋاقىتتا وسى جول قاتىناسى ماسەلەسى شەشىلگەنى دە دۇرىس بولار ەدى. راۋشان نۇعمانبەكوۆا, جۋرناليست سەمەي