وڭدەۋ كاسىپورىندارى – اۋىلدى كوتەرۋ تەتىگى

وڭىرلەرگە بارعاندا كوپتەگەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ تۇرادى. سونداي كەزدەسۋلەردىڭ ءبىرى جاقىندا وبلىستىق جانە اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن بولىپ ءوتتى. وندا مال ونىمدەرى مەن ونى وڭدەۋ ماسەلەسى وتكىر قويىلسا, دايىنداۋ جەلىلەرى جونىندە ماڭىزدى ويلار ورتاعا سالىندى. قازىرگى تاڭدا دايىنداۋ جەلى­لەرى­نىڭ بولماۋىنان اۋىلدىقتار ءوز ونىمدەرىن ءار ءتۇرلى دەلدالدارعا تومەن باعامەن, ءتىپتى ءوز قۇنىنان الدەقايدا ارزان باعامەن وتكىزۋگە ءماجبۇر. ونىڭ ۇستىنە مۇنداي سا­تىپ الۋشىلار تۇراقتى تۇردە جۇ­مىس ىستەمەيدى, سونىڭ كەسىرى اۋىل­دىقتارعا ءتيىپ جاتىر. اشىعىن ايتار بولساق, ساتۋعا دايىنداپ قوي­عان سۇتتەرى ءىرىپ كەتسە, سويىلعان مال ەتى مۇزداتقىشتاردىڭ جوقتى­عىنا بايلانىستى ءوزىنىڭ قۇنارى­نان ايىرىلادى. مال ونىمدەرىن وڭدەۋدىڭ بولماۋىنان ءبىزدىڭ ءسۇت پەن ەتىمىز ۆەتەرينارلىق-سانيتار­لىق تالاپتارعا ساي كەلمەيتىندىكتەن, ەكسپورتقا جونەلتىلمەيدى. جەم­شوپ تە قىمبات. وسىنىڭ بار­لىعى مال شارۋاشىلىعى دامۋىنا تەرىس اسەرىن تيگىزۋدە. قىسقاسى, بۇلار مال باسىنىڭ كەمۋىنە, شارۋالار ءۇشىن مالمەن اينالىسۋدىڭ تيىمسىزدىگىنە اكەلىپ سوقتىرۋدا. ەكىنشى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە, ءجۇن, تەرى جانە سۇيەك وڭدەۋ جۇيەسى دۇرىس جولعا قويىلماي وتىر. ون­داعان مىڭ تەرى, جۇزدەگەن توننا ءجۇن­نىڭ قوقىسقا تاستالۋى وكى­نىشتى, ارينە. ال ەلىمىزگە تەرى جانە ءجۇن ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزى سىرت­تان تاسىپ اكەلىنەدى. سول سياقتى قۇستارعا قاجەتتى جەم ءۇشىن ەت­سۇيەك­تى ۇندى ۆاليۋتاعا ساتىپ الۋ­عا ءماجبۇرمىز. وسى رەتتە اتاقتى اعىلشىندىق كاشەميردەن (قوي ءجۇ­نىنەن) جانە قىتاي مەن ءتۇر­كيادان ميلليونداعان دوللارعا الىپ كەلىنگەن كيىمدەردى كيىپ ءجۇر­گەنىمىز جاسىرىن ەمەس. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ حالىققا جولداۋىن­دا اۋىلدىق كاسىپكەرلىكتى قۇرۋ جونىندە ناقتى مىندەتتەر قويۋى دەر كەزىندە كوتەرىلگەن ماسەلە دەپ ەسەپتەيمىن. مەنىڭ پايمىمشا, بۇل مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بىرقاتار شارالاردى قولعا العان ءجون. اتاپ ايتقاندا, ەڭ الدىمەن, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن سا­تىپ الۋ جونىندەگى دايىنداۋ جەلىسىن ۇيىمداستىرۋىمىز قاجەت. ءىرى اۋىلداردا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىم­دەرىن وڭدەيتىن كاسىپورىندار (كىشىگىرىم ءسۇت وڭدەۋ زاۋىتتار, ەت تسەح­تارىن, تەرى, ءجۇن وڭدەيتىن شاعىن كاسىپورىندار, ەت-سۇيەكتى ۇن شىعاراتىن تسەحتار, تىگىن تسەحتا­رىن, ديىرمەندەر, ماي شىعاراتىن, ت.ب. باعىتتارداعى وندىرىستەر) اشۋ قا­جەت. سونداي-اق اۋىلدىق جەرلەردە قۇرىلىس ماتەريالدارىن (كىر­پىش, گيپسوكارتون, كەرامي­كا­لىق جابىندى, اعاش قۇرىلعىلار, شلاك-پەنوبلوك, شەگە, قۇرىلىس قوس­پالارى جانە تاعى دا باس­قا­لارىن) شىعارۋ قولعا الىنىپ جاتسا قۇبا-قۇپ. بۇل ماقساتتارعا جەتۋدىڭ ءبىر­دەن-ءبىر جولى – ءبىر باس مالدى تاسىمالداۋدىڭ وزىنە 600 مىڭ تەڭگە جۇمسالىپ جاتقان امەريكا قۇرلىعىنان مال اكەلۋدى دوعارىپ, «قازاگرو» حولدينگىنىڭ وراسان كوپ بيۋدجەتتىك قارجىسىن وسىعان باعىتتاۋ. ال الىستان مال تاسى­مالداۋ – بانكروتتىققا ۇشىراتا­تىن, قارىزدار بيۋدجەتكە ارتىلا­تىن ارتى كۇماندى جوبا. وسىنىڭ ورنىنا ءوزىمىزدىڭ مەملەكەتتىك اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىقتارى­مىزدى قۇرىپ, شارۋالارىمىزعا كۇماندى شەتەلدىك مالداردان گورى 10 ەسە تومەن باعاسىنا ساتاتىنداي اسىل تۇقىمدى ءوز مالدارىمىزدى وسىرەيىك. مۇنىڭ بارلىعى اۋىل شارۋا­شى­لىعى ونىمدەرىنىڭ ارتۋىنا سەرپىن بەرۋى ءتيىس. ياعني, بۇل ءبىزدىڭ قازاقستاندىق ۇلگى – نانوتەحنولوگيا بولۋى كەرەك. ايتپەسە ءبىز ەڭ­بەك ونىمدىلىگىن 2014 جىلعا قاراي ەكى ەسەگە, ال 2020 جىلى ءتورت ەسەگە ارتتىرىپ, قازاقستاندىقتاردى ءوزىمىزدىڭ ونىمىمىزبەن 80 پايىزعا قامتاما­سىز ەتۋگە قول جەتكىزە المايمىز. تاسباي سيمامباەۆ, سەنات دەپۋتاتى.