قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №477

2010 جىلعى 26 قازان, استانا قالاسى مەملەكەتتىك, تىركەلەتىن تانىلىم بەلگىلەرى مەن قوسىمشا بەلگىلەردى ازاماتتىق جانە ەكسپەريمەنتتىك اۋە كەمەلەرىنە سالۋ ەرەجەسىن بەكىتۋ تۋرالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلعى 15 شىلدەدەگى زاڭىنىڭ 49-بابىنىڭ 3-تارماعىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان مەملەكەتتىك, تىركەلەتىن تانىلىم بەلگىلەرى مەن قوسىمشا بەلگىلەردى ازاماتتىق جانە ەكسپەريمەنتتىك اۋە كەمەلەرىنە سالۋ ەرەجەسى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى (ر.ءو.ءاديمولدا) زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنە مەملەكەتتىك تىركەۋ ءۇشىن ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى ە.س.دۇيسەنباەۆقا جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاش رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ ون كۇنتىزبەلىك كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى   ا.بەكتۇروۆ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشىسىنىڭ 2010 جىلعى 26 قازانداعى № 477 بۇيرىعىمەن بەكىتىلدى ازاماتتىق جانە ەكسپەريمەنتالدى اۋە كەمەلەرىنە مەملەكەتتىك, تىركەۋ تانۋلىق جانە قوسىمشا بەلگىلەر ەنگىزۋ ەرەجەسى 1 - تاراۋ. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى ازاماتتىق جانە ەكسپەريمەنتالدى اۋە كەمەلەرىنە مەملەكەتتىك, تىركەۋ تانۋلىق جانە قو­سىم­شا بەلگىلەر ەنگىزۋ ەرەجەسى (بۇدان ءارى – ەرە­جە) «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋە كەڭىس­تىگىن پايدالانۋ جانە اۆياتسيا قىزمەتى تۋرالى» قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى 2010 جىلعى 15 شىلدەدەگى زاڭىنىڭ 49-بابىنىڭ 3-تارماعىنا جانە «اۋە كە­مەلەرىنىڭ ۇلتتىق جانە تىركەۋ بەلگىلەرى» حالىق­ارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا تۋ­رالى كون­ۆەن­تسياعا 7 قوسىمشانىڭ تالاپتارىنا سايكەس ءازىر­لەندى (چيكاگو, 1944 جىل). 2. ەرەجە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازامات­تىق جانە ەكسپەريمەنتالدىق اۋە كەمەلەرىنە مەم­لەكەتتىك, تىركەۋ, تىركەۋ تانۋلىق جانە قو­سىم­شا بەلگىلەر ەنگىزۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيدى. ەرەجە مەتەرولوگيالىق ماقساتتا پايدا­لانى­لاتىن زوند-شارلارعا, ۇشقىشسىز باسقارىل­ماي­تىن اەروستاتتارعا, سونداي-اق اسا جەڭىل اۆياتسيا اپپاراتتارىنا (دەلتوپلان, پاراپلان, موتوپاراپلان جانە موتورسىز پلانەرلەر) قولدانىلمايدى. 3. وسى ەرەجەدە مىناداي ۇعىمدار پايدالانى­لادى: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق اۋە كەمەلەرىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىزىلىسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋە كەمەلەرىنە, وعان قۇقىقتارعا جانە ونىمەن جاسالىناتىن مامىلەلەرگە مەملەكەتتىك تىركەۋ جاسالىناتىن قۇجاتى; 2) اسا جەڭىل ۇشۋ اپپاراتتارى – ەڭ جوعارى ۇشۋ ماسساسى 750 كگ دەيىن قوسا العاندا موتورلى جانە موتورسىز ۇشۋ اپپاراتتارى; 3) پايدالانۋشى – ازاماتتىق اۋە كەمەلەرiن پايدالانۋمەن اينالىساتىن نەمەسە وسى سالادا ءوزiنiڭ قىزمەتiن ۇسىناتىن جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعا. 4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق اۋە كەمەلەرى مەملەكەتتىك تىزىلىمىنە ەنگىزىلگەن ۇشۋعا جىبەرىلگەن ازاماتتىق اۋە كەمەسىنە ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەرگەن وسى ەرەجەنىڭ تالاپتارىنا سايكەس مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىسى سالعاننان كەيىن ۇشادى. بۇل ۇشۋ سىناق, تاجىريبە-كونسترۋكتورلىق ءجا­نە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ار­نال­عان ەكسپەريمەنتالدى اۋە كەمەلەرىنە تارامايدى. 5. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق اۋە كەمەلەرىنىڭ مەملەكەتتىك تىزىلىمىندە تىركەلگەن بار­لىق اۋە كەمەلەرىنە مىنا: 1) تانۋ بەلگىلەرى ەنگىزىلەدى: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك تانۋ بەلگى ازاماتتىق اۆياتسيانىڭ حالىقارالىق ۇيىمى (يكاو) بەرگەن UP – لاتىن ءالفاۆيتىنىڭ ەكى باس ءارىپى تۇرىندەگى بەلگىسى; ويۋ-ورنەك جانە قوسىمشا بەلگىلەرى جوق لاتىن ءالفاۆيتىنىڭ باس ارىپتەرى قيسىنىنان جانە اراب تسيفرىنان تۇراتىن اۋە كەمەسىنىڭ تىركەۋ تانۋ بەلگىسى; 2) قوسىمشا بەلگىلەرى. ءبىر مەزگىلدە باسقا ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك بەلگىسىن ەنگىزۋگە بولمايدى. 6. اۋە كەمەلەر پايدالانۋشىمەن (اۆياكومپانيالارمەن) بەكىتىلگەن بوياۋ ۇلگىسىمەن تەكست سيپات­تاماعا سايكەس بويانادى. 2 - تاراۋ. اۋە كەمەلەرىنە مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرىن ەنگىزۋ ءتارتىبى 7. اۋە كەمەسىنىڭ فيۋزەلياجى مەن قاناتىنا ەنگىزىلەتىن مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرى. 8. اۋە كەمەسىنىڭ فيۋزەلياجدا بەلگىلەر فيۋ­زەلياجدىڭ (نەمەسە ۇقساس كونسترۋكتسياسى) ءاربىر بۇيىرلەرىنە قاناتتاردىڭ اراسىنا جانە ارتتاعى قاناتتانۋىنىڭ بەتىنە ەنگىزىلەدى. ارىپتەر مەن بەلگىلەر فيۋزەلياجدىڭ قۇرىلىس كول­دەنەڭىمەن ءبىر باعىتتا قاراستىرىلۋى ءتيىس ءجا­نە كولدەنەڭگە قاتاڭ تىك سىزىق ەنگىزىلۋى ءتيىس. ءبىر بەلگىنىڭ سيمۆولدارى كەمىندە 300 مم ءجا­نە 1000 مم اسپايتىن بىردەي بيىكتىكتە بولۋى ءتيىس. فيۋزەلياجعا ەنگىزىلگەن بەلگىنىڭ سيمۆولىنىڭ بيىكتىگى بوس ورىننىڭ بولۋىنا بايلانىستى با­رىنشا بەلگىنىڭ مۇمكىن بولاتىن ۇزىندىعى بو­يىن­شا بەلگىلەنەدى. فيۋزەلياجدىڭ (نەمەسە ۇقساس كونسترۋكتسياسى) قاناتتارىنىڭ اراسىنا جانە ارتتاعى قانات­تا­نۋىنىڭ بەتىنە بەلگى ەنگىزۋ ارتتاعى قانات­تا­نۋىنىڭ تىك جوعارى جارتىسىنا اۋە كەمەسىنىڭ قۇرىلىس كولدەنەڭىنە پارالەل ءبىر جولمەن ەنگىزىلەدى, ال كوپ كيلى بار اۋە كەمەلەرىنە – شەتكى كيلىنىڭ سىرتقى بەتىنە ەنگىزىلەدى. 9. اۋە كەمەسىنىڭ قاناتىندا قانات كونسترۋك­تسياسىنىڭ تومەنگى بەتىنە ءبىر جەرگە ورناتۋ. ولار قانات كونسترۋكتسياسىنىڭ تومەنگى بەتىنىڭ سول جاق جارتىسىنا ەگەر ولار بارلىق بەتىن باسىپ جاتپاسا ورنالاستىرىلادى. بەلگىلەر قاناتى جيەكتەرىنىڭ الدىڭعى جانە ارتقى بىردەي قاشىقتىقتا ورنالاستىرىلادى. ءارىپ­تەر مەن تسيفرلاردىڭ بيىكتىگى قاناتتىڭ ال­دىڭعى جيەگىنە باعىتتالۋى جانە كەمىندە 500 مم جانە 1500 مم-دەن اسپايتىن بيىكتىگى بولۋى ءتيىس. 10. اۋە كەمەسى كونسترۋكتسياسىنىڭ كولەمى ايىراتىن بەلگىلەردىڭ قاجەتتى كولەمىن قوندىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى, ۇسىنىلعان پروپورتسيالاردى ساقتاي وتىرىپ, ەڭ جوعارى كولەمگە دەيىن كىشىرەيتۋگە رۇقسات ەتىلەدى. 11. مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرى اشىق فوندا كۇڭگىرت تۇسپەن, كۇڭگىرت فوندا اشىق تۇسپەن ورىندالادى. بارلىق سيمۆولدار اتموس­فە­رالىق جاعدايلاردا ءتۇرىن وزگەرتپەيتىن, اۋە كەمەسىن پايدالانىلعان كەزدە وشپەيتىن سۋعا تۇراقتى بوياۋمەن ەنگىزىلەدى. مەملەكەتتىك بەلگىنىڭ تىركەۋ بەلگىسىنەن دەفيسپەن ايىرۋعا بولادى. 12. بارلىق سيمۆولدار مەن دەفيستەر فونمەن جاقسى ۇيلەسەتىن جالپاق جولاقپەن جانە وسىنداي تۇسپەن ورىندالادى. ءاربىر سيمۆولدىڭ ەنى ء(ى ءار­پىنەن جانە 1 تسيفرىنان باسقاسى) جانە دەفيستىڭ ۇزىندىعى سيمۆولدىڭ ۇزىندىعىنىڭ ۇشتەن ەكى بولىگىن قۇرايدى. جولاقتىڭ قالىڭدىعى سيمۆول­دىڭ بيىكتىگىنىڭ التىدان ءبىر بولىگىن قۇرايدى. 13. ءاربىر سيمۆول الدىڭعى نەمەسە ودان كەيىنگى سيمۆولدان اراقاشىقتىعى ونىڭ تورتتەن ءبىر ەنى ءبو­لىگىن قۇرايتىن اراقاشىقتىقپەن بولىنەدى. وسىن­داي جاعدايدا دەفيس جەكە سيمۆول بولىپ تابىلادى. 14. تىكۇشاقتاردا مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرى فيۋزەلياجدىڭ نەمەسە قۇيرىق بولىگىنىڭ جامباس جاعىنىڭ بەتىنە اۋە كەمەسىنىڭ ەلەمەنتتەرى بولماعان بولىگىنە ەنگىزىلەدى. 15. اۋە كەمەسىنىڭ كورىنەتىن جەرىندە باستى كىرەتىن ەسىكتىڭ قاسىنا مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرى كورسەتىلگەن تاقتايشا بەكىتىلەدى. تاق­تايشا 70 ح 120 مم. مولشەردە وتقا ءتوزىمدى ماتەريالدان جاسالادى. 3 - تاراۋ. اۋە كەمەلەرىنە قوسىمشا بەلگىلەرىن ەنگىزۋ ءتارتىبى 16. ازاماتتىق اۋە كەمەلەرىندە قوسىمشا كەلەسى بەلگىلەر ەنگىزىلەدى: 1) پايدالانۋشى (اۆياكومپانيا) اتاۋىنىڭ جا­زىلۋى فيۋزەلياجدىڭ بەتىنە ەكى جاعىنان (قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى قورعاعان ادامدار تاسى­مال­داۋ ءۇشىن تاعايىندالعان اۋە كەمەلەرىنەن باسقاسى); 2) پايدالانۋشىنىڭ (اۆياكومپانيا) ەم­بلە­ما­سى تىك جازىقتىق ارتتاعى قاناتتانۋىنىڭ ەكى جاعىنان; 3) قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك جا­لاۋىنىڭ بەينەسى مولشەرى مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرىنىڭ مولشەرلەرىنە سايكەس فيۋ­زەلياجدىڭ تۇمسىق بولىگىنىڭ ەكى جاعىنان (قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى قورعاعان ادامدار تاسىمال­داۋ ءۇشىن تاعايىندالعان اۋە كەمەلەرىنەن باس­قاسى); 4) اۋە كەمەسىنىڭ ءتۇرىن كورسەتۋ فيۋزەلياجدىڭ ەكى جاعىنان, تىك شريفتپەن, فونعا قانىق. دايىنداۋشى زاۆود ەنگىزگەن اۋە كەمەسىنىڭ ءتۇرى دەگەن بەلگىنى ساقتاۋ ۇسىنىلادى. 17. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعاعان ادامدار تاسىمالداۋ ءۇشىن تاعايىندالعان اۆياكومپانيا­لاردىڭ اۋە كەمەلەرىنە قوسىمشا كەلەسى بەلگىلەر ەنگىزىلەدى: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك جا­لاۋىنىڭ تىك جازىقتىق ارتتاعى قاناتتانۋىنىڭ ەكى جاعىنان ەنگىزىلەدى; 2) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلتاڭباسىنىڭ بەينەسى مەن «KAZAKHSTAN» دەگەن جازۋ فيۋزە­لياجدىڭ ورتاڭعى بولىگىندە ەكى جاعىنان; 3) پايدالانۋشى (اۆياكومپانيا) اتاۋى مەن ەم­بلەماسى جازىلۋى فيۋزەلياجدىڭ بەتىنە ەكى جا­عىنان ەنگىزىلەدى. 18. مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جانە ساني­تارلىق ءىس-شارا جۇرگىزۋ بويىنشا ۇشاتىن اۋە كەمەلەرى اق تۇسكە بويالادى, ولارعا قىزىل كرەست ءجا­نە قىزىل جارتىاي بەينەسى ەنگىزىلەدى. 1) قاناتتىڭ ۇستىڭگى جاعىندا سوڭعى بولىگىنىڭ ورتاسىندا ءار جازىقتىقتا مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانيتىن بەلگىلەرى جوق جەرلەرگە; 2) سوڭعى قاناتتانۋىنىڭ جوعارى تىك جازى­عىندا ەكى قاتارىنا (نەمەسە كوپ كيلدىك قانات­تانۋىنىڭ شەتكى كيلدىڭ سىرتقى قاتارىنا) ورنالا­سادى. ايقاسپا ءوسىنىڭ بىرەۋى اۋە كەمەسىنىڭ بويلىق ءوسىنىڭ فليۋزەلياجىنا جاناسپا بولۋى كەرەك. 19. تىكۇشاقتا قىزىل كرەست جانە قىزىل جارتىاي بەينەسى ەكى بورتىنىڭ ورتاڭعى جاعىنان جانە فيۋزەلياجدىڭ تابانىنا ەنگىزىلەدى. 20. اۋە كەمەلەرىن جەردىڭ ءارتۇرلى بوياۋ مەن رەلەفى فونىندا كورىنۋىن, ەرەكشەلىگىن جانە تابى­لۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قورشاعان ورتانىڭ لاندشافتىنىڭ بوياۋى مەن سۋرەتى بويىن­شا قاراما-قارسى رەڭدەگى بوياۋمەن قولدانىلادى. قاراما-قارسى رەڭدەگى بوياۋ نەگىزىنەن قيىن وتەتىن جەرلەردە جانە حالىق از قونىستانعان جەرلەرگە تۇراقتى اۋە كەمەلەرىنە قولدانىلادى. 21. قوسىمشا بەلگىلەر اۋە كەمەلەرىنە مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرىن ۆيزۋالدى تانۋدى قيىنداتپايتىن تاسىلىمەن ەنگىزىلەدى. 4 - تاراۋ. اۋە كەمەلەرىنىڭ سىرتقى بوياۋىنىڭ سىزباسىنا قويىلاتىن تالاپتار 22. اۋە كەمەلەرىنىڭ سىرتقى بوياۋىنىڭ سىز­باسى 1:100 ماسشتابىندا ءۇش كەسىندە; جانىنان, ۇستىنەن جانە استىنان ورىندالادى. بوياۋ سىز­باسىن 1:200 يلي 1:250 ماسشتابىندا ورىن­داۋعا جول بەرىلەدى. 23. سىزبادا ءتۇرلى-تۇسپەن اۋە كەمەسىنىڭ سىرت­قى بوياۋى, اۆياكومپانياسىنىڭ اتاۋىنىڭ ورنا­لاسقان جەرى مەن تۇستىك ۇيلەسىمى جانە ونىڭ ەمبلەماسى, اۋە كەمەسىنىڭ ءتۇرى, مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرى كورسەتىلۋى ءتيىس. 24. اۋە كەمەلەرىنىڭ سىرتقى بوياۋىنىڭ سيپاتتاماسىنا قويىلاتىن تالاپتار: 1) فيۋزەلياج – تۇرعان جەرىنىڭ تومەنگى جانە جوعارعى بولىگىنىڭ ءتۇسىن, جولاق بورتىنىڭ (ەگەر بار بولسا) ءتۇسىن جانە مولشەرىن كورسەتۋ; 2) قاناتى مەن كولدەنەڭ سۇيەنىشى – بەتىنىڭ, ۇشتارىنىڭ جوعارعى جانە تومەنگى بوياۋىنىڭ ءتۇسىن كورسەتۋ; 3) تىك سۇيەنىشى – كيلدىڭ بوياۋىنىڭ ءتۇسىن جانە ءرۋلىنىڭ باعىتىن, ورنالاسقان جەرىن, جولاعىنىڭ (ەگەر بولسا) ءتۇسى مەن مولشەرىن كورسەتۋ; 4) اۋە كەمەسىنىڭ ءتۇرىن اۆياكومپانيانىڭ اتاۋى مەن ەمبلەماسىن جازۋى – فيۋزەلياج جانە تىك ورنالاسقان بوياۋىنىڭ ۇيلەسىمىن, قاناتتانۋىنىڭ مولشەرىن كورسەتۋ; 5) مەملەكەتتىك جانە تىركەۋ تانۋ بەلگىلەرىنىڭ وسى ەرەجەنىڭ 8-تارماعىنا سايكەس ورنالاسۋى; 6) قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك جا­لاۋىنىڭ وسى ەرەجەنىڭ 16-تارماعىنىڭ 3) تار­ماقشاسىنا جانە 17-تارماعىنىڭ 1) تارماق­شاسىنا سايكەس ورنالاسۋى; 7) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلتاڭباسىنىڭ وسى ەرەجەنىڭ 17-تارماعىنىڭ 2) تارماقشاسىنا سايكەس ورنالاسۋى. بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2010 جىلعى 22 قاراشادا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №6649 بولىپ ەنگىزىلدى.