قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى № 680

2010 جىلعى 27 قازان, استانا قالاسى ورمانداردى اۆياتسيالىق قورعاۋ جانە ورمان شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋ قىزمەتكەرلەرى لاۋازىمدارىنىڭ تيپتىك بىلىكتىلىك سيپاتتامالارىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 125-بابىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. ورمانداردى اۆياتسيالىق قورعاۋ جانە ورمان شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋ قىزمەتكەرلەرى لاۋازىمدارىنىڭ تيپتىك بىلىكتىلىك سيپاتتامالارى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ورمان جانە اڭشىلىق شارۋاشىلىعى كوميتەتى (ە.ن.نىسانباەۆ) زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىق ءبىرىنشى رەت رەسمي جاريالانعاننان باستاپ ون كۇنتىزبەلىك كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگiزiلەدi. ءمينيستردىڭ م. ا.       ە.امان. قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ م. ا.2010 جىلعى 27 قازانداعى № 680 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن ورمانداردى اۆياتسيالىق قورعاۋ جانە ورمان شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋ قىزمەتكەرلەرى لاۋازىمدارىنىڭ تيپتىك بىلىكتىلىك سيپاتتامالارى 1. ۇيىم باسشىسى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. ۇيىمنىڭ وندىرىستىك, شارۋاشىلىق جانە قارجى-ەكونوميكالىق قىز­مەتىنە باسشىلىق جاسايدى, قابىلداناتىن شەشىمدەر, م ۇلىكتىڭ ساقتالۋى جانە ءتيىمدى پاي­دالانىلۋى, سونداي-اق ونىڭ قىزمەتىنىڭ قارجى-شارۋاشىلىق ناتيجەلەرى ءۇشىن تولىق جاۋاپ­تىلىقتا بولادى. ۇيىم قىزمەتىنىڭ ساياساتىن, ستراتەگياسىن جانە ونى ىسكە اسىرۋ تەتىگىن اي­قىندايدى. ورمانداردى قورعاۋدىڭ جانە ورمان شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋعا باعىتتالعان قىزمەتشىلەر جۇمىسىنىڭ جاڭا ۇيىمدىق نى­ساندارى مەن ادىستەرىن ەنگىزۋدى جانە قازىرگى نىساندارى مەن ادىستەرىن جەتىلدىرۋدى قامتا­ماسىز ەتەدى. ۇيىمدى بىلىكتى كادرلارمەن قام­تاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ كاسىبي ءبىلىمى مەن ءتاجىري­بەسىن ۇتىمدى پايدالانۋ, ءومىر مەن دەنساۋلىق ءۇشىن قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارىن جاساۋ, ۇجىمدا جايلى پسيحولوگيالىق احۋال قالىپتاستىرۋ ءجو­نىندە شارالار قولدانادى. ۇيىم قىزمەتىنە تالداۋ جاساۋ جانە ونىڭ جۇمىسىنىڭ كورسەت­كىشتەرىن باعالاۋ نەگىزىندە ۇيىم جۇمىسىنىڭ نىساندارى مەن ادىستەرىن جاقسارتۋ جونىندە قاجەتتى شارالار قولدانادى. الەۋمەتتىك ءارىپ­تەستىك قاعيداتتارىنىڭ نەگىزىندە ۇجىمدىق شارت ازىرلەۋدى, جاساۋدى جانە ورىنداۋدى, ەڭبەك ءتارتى­بىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتەدى, قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەككە قۇلشىنىسىن, باستاماشىلىعى مەن بەلسەندىلىگىن دامىتۋعا جاردەمدەسەدى. ۇيىم قىزمە­تىندە, ونىڭ ىشىندە قارجى-شارۋاشىلىق باسقارۋ, شارتتىق جانە قارجىلىق ءتارتىپتى نىعايتۋ, الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ ماسە­لەلەرىندە زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن قامتاما­سىز ەتەدى. قىزمەتكەرلەردى جۇمىسقا قابىلداۋدى جانە بوساتۋدى جۇزەگە اسىرادى. شارتتار جاسا­سادى, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارمەن مامىلەلەر جاسايدى. ءوزىنىڭ قۇزىرەتى ماسەلەلەرى بويىنشا بارلىق قىزمەتكەرلەر ءۇشىن مىندەتتى وكىمدەر مەن بۇيرىقتار شىعارادى. مەملەكەتتىك ورگانداردا, ۇيىمداردا جانە سوتتا ۇيىمنىڭ وكىلى بولادى. ىشكى ەڭبەك ءتارتىبىنىڭ, تەحنيكا مەن جابدىقتاردى تەحنيكالىق پايدالانۋ تالاپتارىنىڭ ورىندا­لۋىن, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەك قورعاۋ, ءورت قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى نورمالار مەن ەرەجەلەردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ۇيىمنىڭ دەر كەزىندە ەسەپ بەرىپ وتىرۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ور­مان قورىنىڭ مەملەكەتتىك ەسەبىن, ورمان­داردىڭ مەملەكەتتىك مونيتورينگىن جۇرگىزۋگە, مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ بەكىتىلگەن اۋماعىندا ورمان ورتتەرىنىڭ الدىن الۋ جانە ولارمەن كۇرەسۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ازىرلەۋگە جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن ىسكە اسىرۋعا ۇيىمنىڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قور­عاۋ جونىندەگى جۇمىستى ۇيىمداستىرادى. قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورمان زاڭدارى سالا­سىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە تىيۋ جونىندە شارالار قولدانادى. بارلىق قۇ­رىلىمدىق بولىمشەلەردىڭ جۇمىسىن جانە ولاردىڭ ءوزارا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىن ۇيىم­داستىرادى, ولاردىڭ جۇمىسىن ورمانداردى كۇزە­تۋ جانە قورعاۋ جونىندەگى قىزمەتتى دامىتۋعا جانە جەتىلدىرۋگە باعىتتايدى. ۇيىمنىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, جيناقتاۋشى زەينەتاقى جانە ساقتاندىرۋ قورلارىنىڭ, بانكتەر الدىن­داعى مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالۋىن, سونداي-اق شارۋاشىلىق جانە ەڭبەك شارتتارىنىڭ, بيزنەس-جوسپار كورسەتكىشتەرىنىڭ ورىندالۋىن قامتا­ماسىز ەتەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كون­س­تيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازا­ماتتىق كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەم­قور­لىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ زاڭدارى, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا قىزمەت كورسەتىلەتىن ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; ۇيىم­نىڭ وندىرىستىك, شارۋاشىلىق جانە قارجى-ەكونو­ميكالىق قىزمەتىن رەتتەيتىن تەحنيكالىق قۇ­جاتتار; ۇيىم قۇرىلىمىنىڭ باعىتى, مامان­دانۋى جانە ەرەكشەلىكتەرى; وندىرىستىك قۋاتتار مەن كادر رەسۋرستارى; شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدىڭ جانە ۇيىمدى باسقارۋدىڭ وسى زامانعى ادىستەرى; ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ; ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا جەتىستىكتەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ قىزمەت كورسەتىلەتىن اۋماعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى; ەكونوميكا نەگىزدەرى; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ور­مان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبى­لىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ۇيىم­نىڭ باعىتىنا سايكەس كەلەتىن باسشى لاۋا­زىمدارداعى جۇمىس ءوتىلى 5 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 2. ۇيىم باسشىسىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. وزىنە باعىنىستى قۇرىلىمدىق بولىمشەلەردىڭ قىزمەتىنە باس­شىلىق جاساۋدى قامتاماسىز ەتەدى, ولاردىڭ جۇ­مىسى مەن ءتيىمدى ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيىم­داستىرادى. ورمان قورىنىڭ بەكىتىلگەن اۋ­ما­عىندا ورمانداردى ورتتەردەن اۆياتسيامەن قورعاۋ جانە ورمان شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنا قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى جوسپارلى تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ۇيىمنىڭ بار­لىق بولىمشەلەرىن دەر كەزىندە جانە ساپالى دا­يىنداۋدى جانە بەلگىلەنگەن جۇمىس تەحنو­لوگيالارىنىڭ ساقتالۋىن جۇزەگە اسىرادى. ور­مانداردى قورعاۋ مەن ورمان شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋعا باعىتتالعان قىزمەتشىلەر جۇ­مى­سى­نىڭ جاڭا ۇيىمدىق نىساندارى مەن ادىستەرىن ەنگىزۋدى جانە قازىرگى نىساندارى مەن ادىستەرىن جەتىلدىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ءومىر مەن دەنساۋلىق ءۇشىن قاۋىپسىز جانە قولايلى ەڭبەك جاعدايلارىن جاسايدى, ۇجىمدا جايلى پسيحولوگيالىق احۋال­دى قالىپتاستىرادى. ءوزىنىڭ قۇزىرەتى شەگىندە مەملەكەتتىك ورگانداردا, ۇيىمداردا جانە سوتتا ۇيىمنىڭ وكىلى بولادى. ەڭبەك ءتارتىبىنىڭ ساق­تالۋىن, قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەككە قۇشتارلىعىن, باستاماشىلىعى مەن بەلسەندىلىگىن دامىتۋعا, ىشكى ەڭبەك ءتارتىبىنىڭ, تەحنيكا مەن جابدىقتاردى تەحنيكالىق پايدالانۋ تالاپتارىنىڭ ورىن­دالۋىنا, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ, ءورت قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى نورمالار مەن ەرەجەلەردىڭ ساقتالۋىنا جاردەمدەسەدى. ستاتيس­تي­كالىق ەسەپتىڭ جۇرگىزىلۋىن جانە ۇيىم قىزمەتى تۋرالى ەسەپتىلىك بەرىلۋىن ۇيىمداستىرادى. ۇش­قىشتار قۇرامىنىڭ جانە اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مەديتسي­نالىق ايعاقتالۋىن جانە ۇشۋ الدىندا تەكسەرۋدەن ءوتۋىن, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋىن, كارتوگرا­فيالىق ماتەريالمەن قامتاماسىز ەتىلۋىن ۇيىم­داستىرادى. دايىندىق جانە اۆياتسيامەن ورمان قورعاۋ جۇمىستارىن جوسپارلاۋدى ۇيىمداس­تىرادى. اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋ كەزىندە ديسپەتچەرلىك قىزمەتتىڭ, ۇشقىش-باقىلاۋشىلاردىڭ جۇمىسىنا, بەلگىلەنگەن جۇمىس تەحنولوگيالا­رى­نىڭ ساقتالۋىنا, وندىرىستىك, شارۋاشىلىق جانە قارجىلىق قىزمەتكە باقىلاۋ جاسايدى. مۇددەلى ۇيىمدارمەن كەلىسىم بويىنشا قاجەت بولعان جاعدايلاردا ءورت ءسوندىرۋ كۇشتەرى مەن قۇرال­دارىن ءتيىمدى پايدالانادى, قوسىمشا اۋە كەمەلەرىن, ءورت ءسوندىرۋشى-دەسانتشىلار كوماندالارىن تارتادى. رەسپۋبليكالىق ديسپەتچەرلىك قىزمەت­تەردىڭ جۇمىستارىن, ۇيىمنىڭ اۆياتسيالىق ءبو­لىم­شە­لەرىنىڭ ۇشۋ جانە وندىرىستىك قۇجاتتامانى جۇرگىزۋىنە باقىلاۋ جاسالۋىن ۇيىمداستىرادى. جەكە ۇشۋ ساعاتتارىن ەسەپكە الۋدى, ۇشۋ كىتاپ­شالارىن جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرادى. ءوندىرىستى, باسقارۋدى ۇيىمداستىرۋدى جانە جالاقى تولەۋدى جەتىلدىرۋ جونىندە شارالار قولدانادى. راتسيو­ناليزاتورلىق پەن ونەرتابىس جونىندەگى جۇ­مىستى ۇيىمداستىرادى, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋگە قاتىسادى, وزىق جۇمىس تاجىريبەسىن ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورما­تيۆ­تىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; ۇيىمنىڭ ءوندى­رىس­تىك, شارۋاشىلىق جانە قارجى-ەكونوميكالىق قىزمەتىن رەتتەيتىن تەحنيكالىق قۇجاتتار; ۇيىم قۇرىلىمىنىڭ باعىتى, ماماندانۋى جانە ەرەكشەلىكتەرى; وندىرىستىك قۋاتتار مەن كادر رە­سۋرستارى; شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدىڭ جانە ۇيىم­دى باسقارۋدىڭ وسى زامانعى ادىستەرى; ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ, ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا جەتىستىكتەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ قىزمەت كورسەتىلەتىن اۋماعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەح­نيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ۇيىمنىڭ باعىتىنا سايكەس كەلەتىن باسشى لاۋازىمدارداعى جۇمىس ءوتىلى 5 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 3. اۆياتسيالىق زۆەنونىڭ كومانديرى لاۋازىمدىق قىزمەتتەرى. مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ بەكىتىپ بەرىلگەن اۋماعىندا ورمان­داردى ورتتەردەن اۆياتسيامەن قورعاۋ جونىندەگى تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن جانە ورمان شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنا قىزمەت كورسە­تۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ورمان ورتتەرىن بايقاۋ جانە ءسوندىرۋ بويىنشا تىكۇشاقتار مەن ۇشاق­تاردىڭ ۇشۋ ساپارلارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلايدى. اۆياتسيالىق تەحنيكاعا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى جۇمىستى جوسپار­لايدى جانە ۇيىمداستىرادى. اۆياتسيالىق تەحنيكا بويىنشا ورىندالعان جۇمىستاردى باقى­لايدى. ءورتتىڭ الدىن الۋ ءىس-شارالارىن ءجۇر­گىزۋدى, اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋدى جانە ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋدى ۇيىمداستىرادى. جالپى ورمان پاتولوگيالىق قاداعالاۋدى جۇزەگە اسى­رادى. اۆياتسيالىق تەحنيكانىڭ: اۋە كەمەلەرىنىڭ, ءورت سوندىرەتىن تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ, كو­لىكتىڭ, بايلانىس قۇرالدارىنىڭ ۇتىمدى پاي­دالانىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. وندىرىستىك قىز­مەتكە بايلانىستى توتەنشە وقيعالار جايىندا ۇيىم باسشىلىعىنا دەر كەزىندە باياندايدى. ۇيىم بولىمشەلەرىنىڭ ماتەريالدىق قۇندىلىق­تارىنىڭ بار-جوعىن تەكسەرەدى. بولىنگەن قاراجات پەن ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردىڭ ۇتىمدى جانە ماقساتتى پايدالانىلۋى, ۇيىمنىڭ اۆياتسيالىق زۆەنوسى اقشا قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋى ءۇشىن جاۋاپتىلىقتا بولادى. اۆياتسيالىق تەحنيكادا جۇمىس ىستەۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك شارالارىن قامتاماسىز ەتەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىق­پەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەس­پۋبلي­كاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆيا­تسيالىق تەحنيكانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلىسىنىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەرو­ديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ اۋماعىنا قىزمەت كورسەتۋ ەرەكشەلىكتەرى; ۇيىمنىڭ وندىرىستىك جانە قارجىلىق قۇ­جاتتارىن رەسىمدەۋ جونىندەگى تالاپتار; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ۇيىم­نىڭ باعىتىنا سايكەس كەلەتىن جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 5 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 4. وندىرىستىك-ۇشۋ قىزمەتىنىڭ باستىعى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. وندىرىستىك ۇشۋ قىزمەتىنە باسشىلىق جاسايدى. ورمان قورىنىڭ بەكىتىپ بەرىلگەن اۋماعىندا ورمانداردى ءورت­تەردەن اۆياتسيامەن قورعاۋ جانە ورمان شا­رۋاشىلىعى ۇيىمدارىنا قىزمەت كورسەتۋ ءجو­نىندەگى جوسپارلى تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ورمان ورتتەرىن بايقاۋ جانە ءسوندىرۋ جونىندە تىكۇشاقتارمەن جانە ۇشاق­تارمەن ۇشۋ ساپارلارىنىڭ ورىندالۋىنا با­قىلاۋ جاسايدى. ورتكە قارسى الدىن الۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋدى, اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋدى جانە ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋدى, جالپى ورمان پاتولوگيالىق قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋدى ۇيىمداستىرادى. اۋە كەمەلەرىنىڭ, ءورت سوندىرەتىن تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ, كولىكتىڭ, بايلانىس قۇرالدارىنىڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن قام­تاما­سىز ەتەدى. اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋ كەزىندە ۇشقىش-بايقاۋشىلاردىڭ جۇمىسىن تەكسەرەدى. ۇيىمنىڭ اۆياتسيالىق بولىمشەلەرىنىڭ ۇشۋ جانە وندىرىستىك قۇجاتتامانى جۇرگىزۋىنە باقىلاۋ جاسايدى. كادرلار ىرىكتەۋدى جۇزەگە اسىرادى, ولار­دى جۇمىسقا قابىلداۋ جانە بوساتۋ جونىندە باسشىلىققا ۇسىنىستار ەنگىزەدى. ۇيىم قىزمەت­كەرلەرىمەن وقۋ ساباقتارىن جانە تۇسىندىرمە جۇمىسىن ۇيىمداستىرادى جانە تىكەلەي وتكىزەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونس­تيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىباي­لاس جەمقورلىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيا­لىق تەحنيكانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرى­لىسىنىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ماقسا­تى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپ­سىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ۇيىمنىڭ باعىتىنا سايكەس كەلەتىن جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 5 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 5. ۇيىمنىڭ اۆياتسيالىق بولىمشەسىنىڭ باستىعى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. ۇيىمنىڭ اۆياتسيا­لىق بولىمشەسىنە باسشىلىق جاسايدى. قابىل­داناتىن شەشىمدەر, م ۇلىكتىڭ ساقتالۋى جانە ءتيىمدى پايدالانىلۋى ءۇشىن جاۋاپتىلىقتا بولادى. ورمان قورىنىڭ بەكىتىپ بەرىلگەن اۋماعىندا ورمانداردى ورتتەردەن اۆياتسيامەن قورعاۋدى جانە ورمان شارۋاشىلىعى ۇيىمدارىنا قىزمەت كورسەتۋدى ۇيىمداستىرادى. ورمانداردى اۆيا­تسيا­مەن قورعاۋ جونىندەگى وندىرىستىك جوسپارلارعا, تاپسىرمالارعا جانە نۇسقاۋلىققا سايكەس ورمان ورتتەرىن بايقاۋ جانە ءسوندىرۋ بويىنشا تىك­ۇشاقتار مەن ۇشاقتاردا ۇشۋ ساپارلارىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. قولدا بار كۇش­پەن ءورتتىڭ الدىن الۋ ءىس-شارالارىنىڭ ءجۇر­گىزىلۋىن, اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋدى جانە ور­مان ورتتەرىن ءسوندىرۋدى, جالپى ورمان پاتولوگيالىق قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋدى, ورمانداردا ءورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىنىڭ ورىندالۋىن ۇيىم­داستىرادى. اۋە كەمەلەرىنىڭ, ءورت سوندىرەتىن تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ, كولىكتىڭ, بايلانىس قۇرالدارىنىڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن قامتا­ماسىز ەتەدى. ۇشقىش-بايقاۋشىلاردىڭ جانە اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسى نۇسقاۋشى­لارىنىڭ جۇمىسىن باسقارادى جانە ۇيلەستىرەدى. مەملەكەتتىك ورمان يەلەنۋشىلەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيدى. اۆياتسيالىق بولىمشەنىڭ ءوندىرىس­تىك قىزمەتى تۋرالى ەسەپتىلىك جاسايدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەس­پۋبلي­كاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نور­ما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيالىق تەحني­كانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلى­سىنىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ونىڭ ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ اۋماعىنا قىزمەت كورسەتۋ ەرەكشەلىكتەرى; ۇيىمنىڭ وندىرىستىك جانە قارجىلىق قۇجاتتارىن رەسىمدەۋ جونىندەگى تالاپتار; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ۇيىمنىڭ باعىتىنا سايكەس كەلەتىن جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 3 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 6. ۇيىمنىڭ وندىرىستىك-ۇشۋ قىزمەتىنىڭ ينسپەكتورى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. ورمانداردى ورتتەر­دەن اۆياتسيامەن قورعاۋ جانە ورمان شارۋاشى­لىعى ۇيىمدارىنا قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ورمان ورتتەرىن بايقاۋ جانە ءسوندىرۋ جونىندە تىكۇشاقتارمەن جانە ۇشاقتارمەن ۇشۋ ساپارلا­رىن ورىنداۋ جۇمىسىن ۇيىمداستىرادى. ۇش­قىش-بايقاۋشىلارمەن باقىلاۋ-تەكسەرۋ ۇشۋ ساپارلارىن جۇرگىزەدى. ساباقتار, وقۋ-جاتتىعۋ ۇشۋ ساپارلارىن وتكىزۋدى جانە ەمتيحان قابىل­داۋدى جۇزەگە اسىرادى. ۇشقىش-باقىلاۋشىلار كۋرستارىنىڭ كۋرسانتتارىمەن, تىڭداۋشى­لا­رى­مەن جۇمىس جۇرگىزەدى. ينسپەكتورلىق تەكسەرۋلەر وتكىزەدى جانە ۇيىم بولىمشەلەرىنىڭ ۇشۋ قۇجاتتارىن تەكسەرەدى. ۇيىمنىڭ ۇشۋ-وندىرىستىك قىزمەتىمەن بايلانىستى اعىمداعى وندىرىستىك ماسەلەلەردى شەشەدى. وندىرىستىك جوسپارلارعا, تاپ­سىرمالارعا جانە نورماتيۆتىك قۇجاتتارعا سايكەس ورتكە قارسى الدىن الۋ ءىس-شارالارىنىڭ جۇرگىزىلۋىن, اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋدى جانە ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋدى ۇيىمداستىرادى. اۋە كەمەلەرىنىڭ, بايلانىس پەن ءورت سوندىرەتىن تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ, كولىكتىڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. وندىرىستىك قىزمەتپەن بايلانىستى توتەنشە وقيعالار جا­يىندا ۇيىم باسشىلىعىنا دەر كەزىندە باياندايدى. ۇيىم بولىمشەلەرىنىڭ ماتەريالدىق قۇندىلىقتارى بولۋىن تەكسەرەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىق­پەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نور­ماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيالىق تەحني­كانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلىسىنىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ونىڭ ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ اۋماعىنا قىزمەت كورسەتۋ ەرەكشەلىكتەرى; ۇيىمنىڭ ءوندىرىس­تىك جانە قارجىلىق قۇجاتتارىن رەسىمدەۋ جونىندەگى تالاپتار; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ۇيىم­نىڭ باعىتىنا سايكەس كەلەتىن جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 3 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 7. اۆياتسيالىق تەحنيكاعا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, جوندەۋ جانە ونىڭ دياگنوستيكاسى جونىندەگى ينجەنەر لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. اۆياتسيالىق تەحني­كانى: كونسترۋكتسيا ەلەمەنتتەرىن, اگرەگاتتار مەن جۇيەلەردى جوندەۋدى ورىنداۋدى ۇيىمداستىرادى. تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ: اۆياتسيالىق تەحنيكانىڭ اقاۋلارىن ىزدەۋ جانە جويۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ورىندايدى. قوسالقى بولشەكتەرگە, جەردە قىزمەت كورسەتەتىن ماتەريالدىق قۇرال­دارعا اسپاپتىق باقىلاۋ جاسايدى. تەحنيكالىق-پايدالانۋ جانە جوندەۋ قۇجاتتاماسىن جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىرادى. ەڭبەك جانە قاۋىپسىزدىك تەحني­كاسى ەرەجەلەرى مەن نورمالارىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. اۋە كەمەلەرىنىڭ توراپتارى مەن اگرەگاتتارىن پايدالانۋ جونىندەگى جۇمىس­تاردىڭ ەسەبىن جۇرگىزەدى. اۋە كەمەسىنىڭ تەحني­كالىق ازىرلىگىنىڭ كەمشىلىكتەرىن جويۋ جونىندە جەدەل شارالار قولدانادى. اۆياتەحنيكاعا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جۇمىستارىن ورىن­دايدى. اۋە كەمەلەرىنىڭ ينسپەكتورلىق بايقاۋ­لارىنا قاتىسادى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭ­دارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسە­لەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىن­داعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيالىق تەحنيكانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلىسىنىڭ كونسترۋك­تسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; اۋە كەمەلەرىن پايدالانۋ مەن ولارعا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋدى رەگلامەنتتەيتىن قۇجاتتار; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ۇشۋ-تەحنيكالىق) ءبىلىم, اۋە كەمەلەرىن پايدالانۋ سالاسىنداعى جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 3 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 8. ۇشقىش-باقىلاۋشى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. ورمانداردى اۆيا­تسيا­مەن قورعاۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ورىندايدى. اۋە كەمەسى ەكيپاجىنىڭ قۇرامىندا ورمانداردى اۆياتسيامەن قاراۋىلداۋ, ءورت ءسوندىرۋشى دەسانتشىلار مەن ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارىن ورمان ورتتەرى بولىپ جاتقان جەرلەرگە جەتكىزۋ جونىندە ۇشۋ سا­پارلارىن ورىندايدى. ورمان ورتتەرىن اۋەدەن جانە جەردە ءسوندىرۋدى ۇيىمداستىرادى, جالپى جانە ەگجەي-تەگجەيلى ورمان پاتولوگيالىق قادا­عالاۋدى جۇزەگە اسىرادى. ورماندا ءورت قاۋپى بار ماۋسىمعا جوسپارلى ازىرلىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەدى. مەملەكەتتىك ورمان يەلەنۋشىلەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نور­ما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيالىق تەحني­كانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلىسىنىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ونىڭ ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ اۋماعىنا قىزمەت كورسەتۋ ەرەكشەلىكتەرى; اۆياتسيالىق تەحنيكامەن ءورت ءسوندىرۋ ەرەجەسى مەن ەرەكشەلىكتەرى; اۆياتسيالىق تەحنيكامەن ءورت ءسوندىرۋدىڭ ادىستەرى مەن تاسىلدەرى, ەرەكشەلىمى; ۇيىمنىڭ وندىرىستىك جانە قارجىلىق قۇجاتتارىن رەسىمدەۋ جونىندەگى تالاپتار; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپ­سىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, جۇمىس وتىلىنە تالاپ قويىلمايدى. 9. ۇيىمنىڭ پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ-دەسانتتىق قىزمەتىنىڭ نۇسقاۋشىسى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. ۇيىمنىڭ پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ-دەسانتتىق قىزمەتىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرادى. ءورت ءسوندىرۋشى- دە­سانتشىلار مەن نۇسقاۋشىلار قۇرامىنىڭ باستاپقى وقۋى مەن دايىندىعىن وتكىزەدى. ءون­دىرىستىك جوسپارعا سايكەس پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ دەسانتتىق قىزمەتتىڭ دايىندىعى ءۇشىن جاۋاپ بەرەدى. اۆياتسيالىق بولىمشەلەردىڭ ورتكە قارسى م ۇلىكپەن, دەسانتتىق جابدىقپەن, ارنايى كيىممەن جانە جەكە قورعانۋ قۇرالدارىمەن جا­راقتاندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى جانە باقى­لايدى. تىكۇشاقتان ءتۇسىرۋ قۇرىلعىلارىمەن جەرگە ءتۇسۋ جونىندە جەردە جانە اۋەدە جاتتىعۋلار, اۆياتسيالىق بولىمشەلەردىڭ جەكە قۇرامى مەن ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋ بويىنشا جاتتىعۋلار ۇيىمداستىرادى جانە وتكىزەدى. ورمان ءورتىن سوندىرۋدە پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ-دەسانت­تىق قىزمەتتىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا قا­تىسادى. قىزمەتتىك جولاۋشى رەتىندە تىكۇشاق­تاردا ورماندى قاداعالاپ ۇشۋ ساپارلارىن جانە ۇشاقتاردىڭ كولىكتىك ۇشۋ ساپارلارىن ورىن­دايدى. تىكۇشاقتان جەرگە ءتۇسۋ كەزىندە قاۋىپ­سىزدىك تەحنيكاسى ەرەجەلەرىنىڭ ساقتالۋىنا باقى­لاۋ جاسالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسىنىڭ ورمان ءورتىن سوندىرۋگە ۇشۋ جانە بارۋ كەزىندە جەدەل دايىن بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ورمانداردى اۆياتسيامەن قور­عاۋ­دا پاراشيۋتتىك-دەسانتتىق جۇمىستارى بو­يىنشا نۇسقاۋلىقتار تالاپتارىنىڭ ورىندا­لۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ءورت ءسوندىرۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارى مەن قۇرالدارىنىڭ پراكتيكاعا ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ۇيىمنىڭ پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ-دەسانتتىق قىزمەتى جۇمى­سىنىڭ وندىرىستىك جانە ستاتيستيكالىق ەسەپتىلىگىن جۇرگىزەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونس­تيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋ­رالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نور­ما­تيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيالىق تەحني­كانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلىسى­نىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىك­ۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; ورمان ورتتەرىمەن كۇرەسۋدىڭ ادىستەرى مەن تاسىلدەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ قىزمەت كورسەتىلەتىن اۋماعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى جانە قورعالاتىن القاپتا ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋ ەرەكشەلىگى; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحني­كاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسىنىڭ نۇسقاۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 3 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 10. اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسىنىڭ نۇسقاۋشىسى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. 12 جانە ودان دا كوپ ادامنان تۇراتىن ءورت ءسوندىرۋشى دەسانتشى­لاردىڭ اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرادى. ورمان ءورتىن ءسوندىرۋ جونىندەگى وندىرىستىك تاپسىرمانىڭ ورىندالۋى ءۇشىن جاۋاپتىلىقتا بولادى. ورمان ءورتىن ءسون­دىرۋ, سونداي-اق اۆياتسيالىق بولىمشەدە شا­رۋاشىلىق جۇمىستارىن ورىنداۋ كەزىندە ەڭبەكتى قورعاۋ جانە قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى بويىنشا ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ءورت ءسوندىرۋدىڭ تەحنيكالىق قۇرالدارى بويىنشا وقۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرادى, ءوزىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرادى. تىكۇشاقتان جانە جاتتىعۋ مۇنارا­سىنان ءتۇسۋ قۇرىلعىسىمەن جەرگە ءتۇسۋ جات­تىعۋلارىن ورىندايدى. قىزمەتتىك جولاۋشى رەتىندە تىكۇشاقتاردا ورمان قاراۋىلداۋ جونىندەگى ۇشۋ ساپارلارىن جانە ۇشاقتاردا كولىكتىك ۇشۋ ساپارلارىن ورىندايدى. اۆياتسيالىق بولىمشەدە پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار, ورتكە قارسى ءىس-شارالار, شارۋاشىلىق-قۇرىلىس جۇمىستارى مەن وندىرىستىك تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن ۇيىم­داستىرادى. ءورت ءسوندىرۋشى-دەسانتشىلاردىڭ ۇشۋ الدىندا دەم الۋ جانە ءتارتىپ ساقتاۋ شارا­لارىنىڭ ورىندالۋىنا باقىلاۋ جاسايدى. تىك­ۇشاقتان جەرگە ءتۇسۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك تەحني­كاسى ەرەجەلەرىنىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋ جاسا­لۋىن قامتاماسىز ەتەدى, جەرگە ءتۇسۋ قۇرىلعىسىن, ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارىن جانە دالالىق جاب­دىقتاردى جۇمىسقا دايىندايدى, ولاردىڭ ساقتالۋى مەن اقاۋسىز بولۋىن قاداعالايدى. ورمان ءورتىن سوندىرۋگە ۇشۋ جانە شىعۋ كەزىندە اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومانداسىنىڭ جەدەل دايىندىعىن قامتاماسىز ەتەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيا­لىق تەحنيكانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرى­لى­سىنىڭ كونسترۋكتسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ماقسا­تى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; ورمان ورتتەرىمەن كۇرەسۋدىڭ ادىستەرى مەن تاسىلدەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ قىزمەت كورسەتىلەتىن اۋماعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى جانە قورعالاتىن القاپتا ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋ ەرەكشەلىگى; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحني­كاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ءورت ءسوندىرۋشى-دەسانتشى بولىپ جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 3 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 11. پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ-دەسانتتىق توپتىڭ نۇسقاۋشىسى لاۋازىمدىق مىندەتتەرى. ءورت ءسوندىرۋشى-دە­سانتشىلاردىڭ اۆياتسيالىق بولىمشەسىنىڭ 3-6 ادامنان تۇراتىن پاراشيۋتتىك جانە ءورت ءسوندىرۋ­شى-دەسانتشىلار توبىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداس­تىرادى. ورمان ءورتىن ءسوندىرۋ جونىندەگى ءوندىرىس­تىك تاپسىرمانىڭ ورىندالۋى ءۇشىن جاۋاپتىلىق­تا بولادى. پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار, ورتكە قارسى ءىس-شارالار, شارۋاشىلىق-قۇرىلىس جۇ­مىس­تارىن جانە باسقا دا وندىرىستىك تاپسىرمالار ورىنداۋعا قاتىسادى. تىكۇشاقتان جانە جاتتىعۋ مۇناراسىنان سۋ قۇرىلعىسىمەن جەرگە ءتۇسۋ جاتتىعۋلارىن ورىندايدى. قىزمەتتىك جولاۋشى رەتىندە تىكۇشاقتاردا ورمان قاراۋىلداۋ ءجو­نىندەگى ۇشۋ ساپارلارىن جانە ۇشاقتاردا كولىكتىك ۇشۋ ساپارلارىن ورىندايدى. ءورت ءسوندىرۋشى-دەسانتشىلاردىڭ ۇشۋ الدىندا دەمالۋ جانە ءتارتىپ ساقتاۋ شارالارىنىڭ ورىندالۋىنا باقىلاۋ جاسايدى. تىكۇشاقتان جەرگە ءتۇسۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى ەرەجەلەرىنىڭ ساق­تالۋىنا باقىلاۋ جاسالۋىن قامتاماسىز ەتەدى, جەرگە ءتۇسۋ قۇرىلعىسىن, ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارىن جانە دالالىق جابدىقتاردى جۇمىسقا دايىن­دايدى, ولاردىڭ ساقتالۋى مەن اقاۋسىز بولۋىن قاداعالايدى. ورمان ءورتىن سوندىرۋگە ۇشۋ جانە شىعۋ كەزىندە اۆياتسيامەن ءورت ءسوندىرۋ كومان­داسىنىڭ جەدەل دايىندىعىن قامتاماسىز ەتەدى. ورمانداردى اۆياتسيامەن قورعاۋدا پاراشيۋتتىك-دەسانتتىق جۇمىستار بويىنشا نۇسقاۋلىقتار تالاپتارىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بىلۋگە ءتيىس: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورمان كودەكسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك كودەكسى, «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى», «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى, «سىبايلاس جەمقور­لىق­پەن كۇرەس تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنداعى ءتىل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ زاڭدارى, ورمانداردى كۇزەتۋ جانە قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, ازاماتتىق اۆياتسيا سالا­سىن­داعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆ­تىك-قۇقىقتىق اكتىلەرى; اۆياتسيالىق تەحنيكانى پايدالانۋ ەرەجەسى, ونىڭ قۇرىلىسىنىڭ كونس­ترۋك­تسيالىق ەرەكشەلىكتەرى, ماقساتى; ۇشاق باسقارۋ, مەتەورولوگيا, اەروديناميكا نەگىزدەرى; ۇيىمدا پايدالانىلاتىن ۇشاقتار مەن تىكۇشاق­تاردىڭ ۇشۋ-تەحنيكالىق جانە پايدالانۋ دەرەكتەرى; ورمان ورتتەرىمەن كۇرەسۋدىڭ ادىستەرى مەن تاسىلدەرى; مەملەكەتتىك ورمان قورىنىڭ قىزمەت كورسەتىلەتىن اۋماعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى جانە قورعالاتىن القاپتا ورمان ورتتەرىن ءسوندىرۋ ەرەك­شەلىگى; ەڭبەكتى قورعاۋ, قاۋىپسىزدىك تەحني­كاسى, وندىرىستىك سانيتاريا جانە ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن نورمالارى. بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. جوعارى (ورمان شارۋاشىلىق سالاسىنداعى ينجەنەرلىك) ءبىلىم, ۇشقىش-بايقاۋشى كۋالىگىنىڭ بولۋى, ءورت ءسوندىرۋشى-دەسانتشى بولىپ جۇمىس ىستەۋ ءوتىلى 2 جىلدان كەم بولماۋعا ءتيىس. بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2010 جىلعى 15 جەلتوقساندا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №6685 بولىپ ەنگىزىلدى.