بىرلەسىپ اتقارعان شارۋا بەرەكەلى بولادى

نەمەسە مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگىنىڭ پايداسى نەدە؟ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازاقستاننىڭ مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى شولپان ساپارعالي مەن ۆيتسە-پرەزيدەنتى ايدوس كوبەتوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. «قازاقستانداعى مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگىن دامى­تۋدىڭ العاشقى ناتيجەلەرى» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىرىلعان باسقوسۋدا الدىمەن توراعا ورىنباسارى ءسوز سويلەدى. جۇمىستارىنىڭ بارىسىن ەگجەي-تەگجەيلى بايانداعان ش.ساپار­عالي ىنتالىلىقپەن جانە ىن­تى­ماق­تاستىقپەن اتقارىلعان ىستەر­دىڭ باستاپقى ناتيجەلەرى كوڭىل كون­شىتەتىنىن ايتتى. «ءبىر قۋانتارلىعى, مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى مەحانيزمىنە سوڭعى كەزدەرى قىزىعۋشىلىق ارتا تۇسۋدە. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن سالىستىرمالى دەرەكتەردى ۇسىنساق, اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىندا ءارتۇرلى دايىندىقتاعى 102 جوبا ۇسىنىلسا, قازان ايىندا قۇنى 1,1 تريلليون تەڭگە بولاتىن 274 جوبا دايىندالدى. بۇلاردىڭ 253-ءى ايماقتىق, 21-ءى رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى جوبا. بىرقاتارىن ءالى دە ازىرلەۋ ۇستىندەمىز. اتالعان جوبالار نەگىزىنەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە, ەمحانا, دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, سپورت جانە مادەنيەت ورتالىقتارى سەكىلدى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا سەپ بولاتىن نىسانداردى قامتيدى», دەدى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى شولپان ساپارعالي. ول مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىندا قىركۇيەك ايىندا اقتوبە وبلىسىندا ءۇش, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءبىر جوبا بويىنشا كەلىسىم جاسالعانى تۋرالى دا مالىمدەدى. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەت پەن جەكە بيزنەس اراسىنداعى تۇسىنىستىكتىڭ, ىسكەرلىك بايلانىستىڭ ناتيجەسى. جيىندا «قازاقستاننىڭ مەم­لەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ور­تا­لىعى» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى اي­دوس ورالحان ۇلى قوس تاراپتىڭ ءارىپ­تەستىگى اياسىندا جىل باسىنان بەرى جالپى سوماسى 11 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 15 كەلىسىمشارتقا قول قويىلعانىن جەتكىزدى. «بۇل – وتە جاق­سى كورسەتكىش. ايتا كەتەرلىگى, مەم­لەكەت پەن جەكەمەنشىك ءارىپ­تەس­تىگى ءالى دە اۋقىمىن كەڭەيتە الادى. بۇعان  جەرگىلىكتى اكىمدىك­تەردە جەكە جوبالاردى جوسپار­لاۋ, شاعىن جوبالاردىڭ پايدا بولۋى, ولاردى ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ بەرىلۋى, كەلىسىم جاساۋ كەزىندە قويىلاتىن تالاپتىڭ جەڭىلدەتىلۋى, ۋاقىتتىڭ قىسقارۋى, كەلىسىم جا­ساۋدىڭ جاڭا جۇيەسى, نىسانعا كە­تەتىن شىعىننان بولەك, قىزمەت شىعىنى دا وتەلەتىندىگى سەبەپ بولا الا­دى», دەدى ۆيتسە-پرەزيدەنت. «ياعني, جەكە تاراپ ءوز قارا­جاتى ەسەبىنەن كوشە شامدارىن ەنەر­گەتيكالىق ءتيىمدى, جارىق ديودتى شامدارعا اۋىستىرىپ, شىعىن­دارىن ازايتىپ, قولدانىلۋ مەرزىمىن ۇزارتىپ, وپەراتسيالىق شىعىنداردى 40-60 پايىزعا دەيىن تومەندەتىپ, پايدا كوزدەرىن تابادى. ال مەملەكەت باستاپقى ءۇش-ءتورت جىل بويى اۋەلگى قاراجاتتى ءتو­لەي تۇرا, كەلەسى جەتى-سەگىز جىل قاتا­رىنان ەكى ەسە تومەندەتىلگەن باعانى تاعى بەرەدى, تيىسىنشە قازىنا قارجى­­سىن ۇنەمدەۋگە قول جەتكىزەدى. كورىپ وتىر­­عانىمىزداي, مەملەكەت-جەكە­مەن­شىك ارىپتەستىگىنىڭ نەگىزىن­دە ەكى تاراپقا دا پايدالى بولادى. جەكە تاراپ ۇزاق مەرزىمدى بيزنەس كو­­زىنە قول جەتكىزەدى», دەدى ا.ورال­حان ۇلى. قازىرگى تاڭدا وسىنداي ءارىپ­تەستىك اياسىندا 32 جوباعا كونكۋرس جاريالاندى. ونىڭ تورتەۋىنە قارا­شا ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن قول قويىلادى دەپ كۇتۋدەمىز. ال مۇن­داي بىرىگە جۇمىس ىستەۋدى كەز كەلگەن سالادا جۇزەگە اسىرۋعا ابدەن بو­لادى. ءتىپتى, ءۇي سالۋ ماسەلە­سىن دە مەم­لەكەت-جەكەمەنشىك ءارىپ­تەس­تىگى نە­گىزىندە قولعا الۋدى قاراس­­تى­­رۋ­دامىز. مۇندا مەملەكەت ءوز تارا­­پىنان جەر بەرىپ, ەلەكتر, سۋ جە­لىلەرىن تارتىپ بەرەدى, ال جەكە تاراپ ول جەرگە ءۇي تۇرعى­زىپ, ەسە­سىنە دايىن پاتەرلەر ۇسىنا­دى. مەم­لەكەت ول باسپانالاردى جال­عا نەمەسە تۇرعىن ءۇي قورى­نان پاتەر الۋعا كەزەككە تۇرعان تۇرعىن­دارعا ءبولىپ بەرەدى, دەدى ايدوس ورالحان ۇلى. شارا بارىسىندا «قازاق­ستان­­نىڭ مەملەكەت-جەكەمەنشىك سە­رىك­تەستىگى ورتالىعى» اق وكىلدەرى جۋر­ناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جان-جاقتى جاۋاپ بەردى. اسحات رايقۇل, «ەگەمەن قازاقستان»