زاڭ شەڭبەرىندەگى كەدەرگىلەردى الىپ تاستاۋ ۇسىنىلدى

جاڭا ۇلگىدە جۇمىس ىستەي باستاعان ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىندە جۋىردا عانا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى. وندا ەلدەگى كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ ماقساتىندا زاڭداعى كەيبىر كەدەرگىلەردى جوياتىن جاڭا تۇجىرىمداما نەگىزى قاراستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ كەڭ قانات جايىپ, ەركىن ءوسىپ-جەتىلۋىنە مۇمكىندىك بەرمەيتىن اكىمشىلىك توسقاۋىلداردى الىپ تاستاۋ تۋرالى ناقتى ۇسىنىستار ايتىلىپ, تىڭ ءارى ءتيىمدى باپتار زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلۋدە. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن بيزنەس قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن وتىرىستا, دەپۋتات امانجان جامالوۆ «كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا ارنايى تۇجىرىمدامانى تانىستىرىپ, كاسىپكەرلەر تاراپىنان تۇسكەن ۇسىنىستاردى تالقىعا سالدى. وسىلايشا, قوعام تاراپىنان ايتىلعان شاعىم, وتىنىشتەر اتالعان زاڭ جوباسىنداعى كەيبىر كەدەرگىلەردى الىپ تاستاۋدى نەمەسە تۇبەگەيلى تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قاجەت ەتەتىندىگىن كورسەتكەن. سونداي-اق, مۇنداي وزگەرىستەر باسقا دا زاڭدار مەن كودەكستەردىڭ بىرقاتار باپتارىنىڭ وزگەرۋىنە تۇرتكى بولاتىنى ءسوزسىز. «ماسەلەن, قازىرگى كەزدە ماجىلىستە جاتقان سالىق جانە كەدەن كودەكستەرىنە بايلانىستى زاڭ جوباسى بار. وندا وسى قىزمەت جۇيەسىنە اپەللياتسيالىق كوميسسيا ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس قارالۋ ۇستىندە. سونىڭ نەگىزىندە ءبىز سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق جانە ەكولوگيالىق باقىلاۋعا جاڭا نورمالار ەنگىزگىمىز كەلەدى», دەدى ا.جامالوۆ. وسى ورايدا, جوعارىدا 2007 جىلعى قابىلدانعان ەكولوگيالىق كودەكس قۇرامىنا العاش ۇسىنىلىپ جاتقان اپەللياتسيالىق ۇعىم جايلى ايتا كەتسەك ارتىق بولماس. اپەللياتسيالىق كوميسسيا – تابيعات پايدالانۋشىنىڭ تەكسەرۋ ناتيجەلەرى جايلى اكتىگە, سونداي-اق وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ارەكەتىنە شاعىمدارىن قاراۋ جونىندەگى القالىق ورگان بولىپ تابىلادى. دەمەك, ەگەر زاڭ جوباسى ماقۇلدانسا, كاسىپكەر تەكسەرۋ ناتيجەسىنە قاراي شاعىمدانۋدىڭ ارنايى ۇلگىلەرى ارقىلى اپەللياتسيالىق كوميسسيا شەشىمىمەن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى بولادى. سول سياقتى, ۇسىنىلىپ وتىرعان تاعى ءبىر ەلەۋلى جاڭاشىلدىق – كودەكستەگى 57-2-باپتىڭ 1-تارماعىنداعى 6-تارماقشاسىن مۇلدەم تاستاۋ تۋرالى باستاما بولاتىن. ول جەردە «قوعامدىق تىڭداۋلاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى قورشاعان ورتانىڭ احۋالىنا تەرىس اسەر ەتۋى مۇمكىن جوبالار بويىنشا وتكىزىلۋى مىندەتتى» دەگەن تالاپتى الىپ تاستاۋ تۋرالى ايتىلىپ, ونىڭ كاسىپكەر ءۇشىن بوس اۋرەشىلىك ەكەندىگى ءتۇسىندىرىلدى. زاڭ جوباسىن ازىرلەۋگە اتسالىسىپ جۇرگەن دەپۋتات ا.جامالوۆ تۇجىرىمداماعا ەنگىزىلگەن نەگىزگى وزگەرىستەردىڭ تاعى ءبىرى – كاسىپكەرلىكتى ساناتىنا قاراي ءبولىپ-جارۋعا قاتىستى ماسەلە ەكەندىگىن العا تارتادى. «مىسالى, قازىرگى زاڭ بويىنشا شاعىن كاسىپكەر جۇمىسقا 25 ادامنان ارتىق الا المايدى. ەگەر ودان كوپ جۇمىسشى قابىلداسا, شوب (شاعىن جانە ورتا بيزنەس) يەسى رەتىندە تولەيتىن سالىقتار مەن ايىپپۇلدىڭ ءتۇر-ءتۇرى كوبەيىپ, مەملەكەتتىك قولداۋ كولەمى شەكتەلەدى. ول ازداي كاسىپكەر ساناتىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى ارنايى ورگاندار تاراپىنان تەكسەرۋلەر سانىنىڭ ارتاتىنى تاعى بار. ناتيجەسىندە, كاسىپكەرلەر وزدەرى داعدىلانعان بىركەلكى جاعدايدىڭ وزگەرۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن جۇمىسكەرلەر شتاتىن كوبەيتپەۋگە تىرىسادى جانە اسا قاجەت بولماسا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشپايدى. ارتىق تەكسەرىس پەن بوس اۋرەشىلىككە نەگىزدەلگەن جۇگىرىس كىمگە كەرەك؟! بۇل قوعامداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن ارتتىرادى», دەيدى دەپۋتات. سونداي-اق, وسى جيىندا كاسىپكەرلىكتەگى كەدەر­گىلەردى جوياتىن جاڭا تۇجىرىمدامانى جازۋعا اتسالىسقان ازاماتتاردىڭ ءبىرى – زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مارات باشيموۆ تە وزگەرىس ەنگىزۋدىڭ سەبەپ-سالدارىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. ونىڭ پىكىرىنشە, «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس ماتىنىندە حالىقتىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ءال-اۋقاتىن تەكسەرۋ ماسەلەلەرىن بەكىتۋدى ناقتىلاي ءتۇسۋ كەرەك. ياعني, كودەكستىڭ 12-بابىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان اپەللياتسيالىق كوميسسيا تۋرالى تار­ماق­شامەن تولىقتىرا تۇسكەن ءجون. سونداي-اق, بۇل زاڭداعى مەديتسينالىق قا­راپ-تەكسەرۋ تۋرالى 155-باپتىڭ 5-تارماقشا­سى دا وزگەرتۋدى قاجەت ەتەدى. وسىلايشا, «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس جۇمىس بەرۋشى مەن جۇمىسكەردىڭ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا قۇيعان جارنالارى مىندەتتى بولۋىنا بايلانىستى, مەديتسينالىق قاراپ-تەكسەرۋدەن وتكىزۋ جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن ەمەس, ءمامس جۇيەسىندەگى مەديتسينالىق كومەك اياسىندا جۇرگىزۋ ۇسىنىلۋدا. نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»