قوعامدىق كوميسسيا ءىس ۇستىندە

بۇدان بۇرىن حابارلانعانىن­داي, ىنتالى توپتىڭ باستا­ما­شى­لىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋىن بايقاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كوميسسيا قۇرىلعان بولاتىن. سول كو­ميسسيانىڭ ەلەكتورالدى كەزەڭ­دەگى قىزمەتىمەن تانىستىرۋ با­رى­سىندا رەسپۋبليكا جۇرتشى­لى­عى, قازاقستاندا اككرەديتاتسيا­لان­عان حالىقارالىق بايقاۋ­شى­لار ينستيتۋتى جانە شەتەلدىك باق وكىلدەرى وسى قوعامدىق كو­ميسسيانىڭ الداعى كەزەكتەن تىس سايلاۋ الدىندا ءارى ەلەكتورالدىق ۇدەرىستىڭ بارلىق كەزەڭىندە ءجۇر­گىزە­تىن قىزمەتى تۋرالى ەگجەي-تەگ­جەيلى تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. كەشە الماتىداعى «استانا» قوناق ۇيىندە اتالمىش قوعامدىق كوميسسيانىڭ الماتى قالاسى بويىنشا فيليالىنىڭ كەڭەسى باس­پاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. كوميسسيا قۇرىلۋىنىڭ جاي-جاپ­سا­رى, الدىندا تۇرعان ماقسات-ءمىن­دەت­تەرى جايىندا كەڭەس مۇشەسى, «اباي-اقپارات» قازاق ينتەرنەت كەڭىستىگىن دامىتۋ قورى» قق ۆيتسە-پرەزيدەنتى ايدوس سارىم كە­ڭىرەك اڭگىمەلەپ بەردى. رەسپۋب­ليكالىق كوميسسيا قۇرامىندا ون بەس ادام بار كورىنەدى. ولاردىڭ ءبارى اقى الماي, قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى. بۇل كوميسسيا نەگىزىنەن سايلاۋدى وتكىزۋ جونىندە قۇرىلعان قوعامدىق شتابتاردىڭ, «ءادىل ءسوز» مەديا توبىنىڭ, ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, وپپو­زي­تسيا­لىق كۇشتەردىڭ, سونداي-اق بەس مىڭ شامالاس ەرىكتى بايقاۋ­شىلاردىڭ, قوعامدىق بىرلەس­تىكتەردىڭ اقپاراتتارىنا ارقا سۇيەيدى. بۇرمالاۋشىلىق باي­قالسا, بىردەن دابىل قاعىلادى. كوميسسيا سايلاۋ بىتكەننەن كەيىن ءوز قورىتىندىلارىن شىعارىپ, جاريالى تۇردە ءوز باعاسىن بەرەدى. ا.سارىم تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىندا ءادىل دە اشىق پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ ۇلكەن سىن ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. ال وسى سىننان مۇدىرمەي ءوتىپ, دەموكراتيا تاعىلىمدارىن تانىتۋعا ءبىز­دىڭ ەلىمىزدە ناقتى مۇمكىندىكتەر بار. بۇل سايلاۋ بۇرىنعىسىنان جاقسى ءوتىپ, سايلاۋ مادەنيەتىنىڭ جاقسارعانىن ايعاقتايتىنىنا سەنىم مول. قوعام قايراتكەرى, مادەنيەت­تانۋشى مۇرات اۋەزوۆ وسىناۋ كۇردەلى ۋاقىتتاعى جالپى سايلاۋ فەنومەنى تۋرالى ءاڭ­گىمە قوزعادى. سايلاۋ پرەزيدەنتتىك نەمەسە بيلىكتىك قانا ەمەس, ول – ەڭ الدىمەن حالىققا قاجەت ينستيتۋت. سوندىقتان, بىزدەگى سايلاۋ ەلدى ودان ءارى دەموكرا­تيا­لان­دىرۋعا قىزمەت ەتۋى ءتيىس. قالىڭ بۇقارا تۇيىققا تىرەلمەي, سەنىمسىزدىككە ۇرىنباي, ءوزىنىڭ تاڭداۋ قۇقىعىن, سايلاۋ قۇقىعىن ساۋات­تى پايدالانۋى كەرەك. قازاقتا «ءۇمىتسىز – شايتان» دەگەن ءسوز بار. مىنە, وسى بولماۋى كەرەك. سونى بولدىرمايتىن ينستيتۋت – دەموكراتيالىق ءادىل سايلاۋ. جازۋشى, قوعام قايراتكەرى سماعۇل ەلۋباي كەڭەس زامانىندا ساي­لاۋعا سەنبەيتىن ەدى, ول ءۇمىت­سىزدىكتىڭ كورىنىسى بولاتىن, دەپ باستادى اڭگىمەنى. ونىڭ ويىنشا, سول ۇمىتسىزدىك ءبىزدىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ومىرىندە بولماۋى كەرەك. كەيدە مۇنداي كوڭىل اۋانى ءار جەردە بايقالىپ تا قالادى. ويتكەنى, ەگەر ءبارى كەسىلىپ-ءپىشىلىپ قويعان بولسا, سايلاۋدان نە پايدا؟ بىراق حالىقتىڭ باسىم بولىگى ءوزى سەنگەن ءبىر ادامدى ايقىن جاقتاپ تۇرسا, وندا اڭگىمە باسقا. ەڭ باستىسى – ءادىل دە ادال سايلاۋ. ءبىز جازۋشىلىق ارىمىزبەن وسى ءادىل سايلاۋدى جاقتايتىندىقتان, قوعامدىق كوميسسيا جۇمىسىنا قاتىسۋعا كەلىسىم بەردىك, دەپ تۇيىندەدى ول ءسوزىن. بۇدان سوڭ كوميسسيا مۇشەلەرى جۋرناليستەردىڭ قويعان سۇراق­تارى­نا جاۋاپ بەردى. جازۋشى-دراماتۋرگ, قوعام قايراتكەرى دۋلات يسابەكوۆ لينگۆيستيكالىق كو­ميس­سيانىڭ كەيبىر شەشىمدەرىمەن ءوز باسى كەلىسپەيتىندىگىن مالىمدەدى. كينورەجيسسەر يگور ۆوۆنيانكو, ەڭ باستىسى ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋ دەگەندى ايتتى. ارقيلى الىپ­قاشپا سىبىستارعا جەل بەرەتىن اسۇيلىك دەموكراتيانى قويا تۇرىپ, ناعىز دەموكراتيالىق پرەزيدەنتتىك سايلاۋ تەتىگىن ازىرلەۋ كەرەك. باستى مىندەت سايلاۋ تۋرالى زاڭنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋگە سايادى. ءبىز سوعان قىزمەت ەتەمىز, دەدى ول. قورعانبەك امانجول.