سايلاۋ ءادىل, اشىق جانە ءمولدىر ءوتۋى ءتيىس

كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋب­لي­كا­لىق سايلاۋالدى قوعامدىق شتابتىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەسۋ ءوت­كىزدى. كەزدەسۋ «نۇر وتان» حدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ عي­ماراتىندا ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى مۇندا كەلگەننەن كەيىن رەس­پۋبليكالىق قوعامدىق شتابتىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. كەزدەسۋ بارىسىندا رەسپۋب­لي­كالىق قوعامدىق شتابتىڭ جەتەكشىسى ن.نىعماتۋلين, «ادىلەت» دە­مو­كراتيالىق پارتياسىنىڭ ءتور­اعا­سى م.نارىكباەۆ, «نۇر وتان» حدپ ساياسي كەڭەسى بيۋروسىنىڭ مۇشەسى س.رومانوۆسكايا, رەسپۋب­لي­كالىق شتابتىڭ مۇشەسى ۆ.زەنچەنكو ءسوز سويلەدى. بەينەكونفەرەنتسيا تۇرىندە وتكەن كەڭەستە ءوڭىر­لەردەگى شتابتاردىڭ جەتەكشىلەرى ەسەپ بەردى. كەڭەس بارى­سىن­دا سايلاۋالدى شتاب جۇ­مى­سى­نىڭ نەگىزگى باعىتتارى تالقى­لاندى. پرەزيدەنت رەسپۋبليكالىق شتاب ورتالىقتاعى جانە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ءىس-قيمىلدى ۇيلەس­تى­رۋدى جوعارى دەڭگەيدە قامتا­ما­سىز ەتۋگە شاقىراتىنىن, سايلاۋ ناۋقانىن وتكىزۋشى نەگىزگى ورتا­لىق بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. شتابتىڭ الدىندا سايلاۋدى ءادىل جانە اشىق وتكىزۋ مىندەتى تۇر. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, قا­زاقستان 20 جىل ىشىندە وزگە ەلدەر ءۇشىن ونداعان جىلدى قاجەت ەتەتىن ۇلكەن جولدى ءجۇرىپ ءوتتى. ءتيىمدى نارىقتىق ەكونوميكا قۇرىل­دى, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر شەشىمىن تابۋدا. جيىرما جىل ىشىندە ەكونوميكا كولەمى 13 ەسە ارتتى, ءىجو دەڭگەيى جان باسىنا شاق­قان­دا 9 مىڭ اقش دوللارىنا جەتتى. تەك سوڭعى 10 جىل ىشىندە كىرىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس مينيمۋمى­نان تومەن حالىقتىڭ ۇلەس سال­ما­عى 4 ەسە ازايدى. ون جىل ىشىندە مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەكاقىسى 5 ەسە, دارىگەرلەردىكى 7 ەسە, زەينەتاقى 6 ەسە ءوستى. وسى جىلداردا 45 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, 450 اۋرۋحانا مەن ەمحانا, 750 جاڭا مەكتەپ سالىندى. دەموكراتيالىق ساياسي جۇيە قالىپتاستى, كوپ ۇلتتى قازاقستاندىق قوعامدا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ورنىقتى. قازاقستان الەمنىڭ بارلىق ەلىنە تانىلدى. مەملەكەت باسشىسى ۇگىت-نا­سيحات جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ كەزىندە ءفورمالدى قادامنان اۋلاق بولۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ۇگىت-ناسيحات ناۋقانىنا ارنالعان شىعىندار تەك قانا سايلاۋ قورى­نىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. پرەزيدەنت سايلاۋالدى كە­زەڭدە قولدانىستاعى زاڭنامانى قاتاڭ ساقتاۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ نازارىن سايلاۋ زاڭناماسىن ساق­تاۋ قاجەتتىگىنە اۋدارامىن. مەملەكەتتىك بيلىكتەگى بارلىق ورگاندار تەك ءوز ىستەرىمەن اينالىسىپ, سايلاۋ ناۋقانىنا ارالاسپاۋى ءتيىس. باس پروكۋراتۋراعا زاڭدى­لىق­تىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋدى قام­تا­ماسىز ەتۋدى, سايلاۋ تۋرالى زاڭنامانىڭ بۇزىلعان فاكتىلەرى تۋرالى شاعىمدار مەن وزگە دە ارىزدارعا جەدەل نازار اۋدارۋدى تاپسىرامىن. قانداي دا ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق ورىن العان جاعدايدا جەدەل ءتارتىپ بۇزۋدىڭ جولىن كەسىپ, ونداي كەزدە قاجەتتى پرينتسيپشىلدىكتى كورسەتۋلەرى كەرەك, دەدى مەملەكەت باسشىسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ سونداي-اق بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگىنە سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات كەزەڭىندە ۇمىتكەرلەردىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا قولجەتىمدىلىگىن تەڭ تۇرعىدا قام­تاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. ءاربىر ۇمىتكەر راديو مەن تەلەۆيدەنيە ار­قىلى ءوز سايلاۋشىلارىنا باع­دار­لامالارىن ناسيحاتتاۋدا تەڭ قۇقىقتى يەلەنۋلەرى جانە وزدە­رى­نىڭ سايلاۋالدى تۇعىرنامالارىن كەڭىنەن جاريا ەتۋلەرى قاجەت. ءوز ءسو­زىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ سون­داي-اق سايلاۋ ناۋقانىن باقى­لاۋ جانە قوعامدىق باقىلاۋ قام­تاما­سىز ەتىلۋى تيىستىگىن اتاپ كور­سەتتى. مەملەكەت باسشىسى سايلاۋ ناۋقانى كەزەڭىندە جاپپاي ۇگىت-ناسيحات ءىس-شارالارىنىڭ ورنىنا حالىققا بولاشاق دامۋىمىزدىڭ ستراتەگياسىن, نەگىزگى باسىمدىق­تارىن ءتۇسىندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ بارىنەن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولار قازاقستان حالقىنا جول­داۋىندا, «نۇر وتان» پارتيا­سىنىڭ سەزىندە سويلەگەن سوزىندە, 2020 – ستراتەگيالىق جوسپا­رىن­دا ايقىن كورىنىس تاپقان. وندا «قا­زاقستاننىڭ بولاشاعىنىڭ وبرازى» ناقتى قالىپتاس­تى­رىل­عان. نەگىزگى باسىمدىقتارعا مى­نالار جاتادى: – ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسىم­دى قامتاماسىز ەتۋ, ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قول­داۋدى كۇشەيتۋ; – تاياۋ ون جىل ىشىندە جۇ­مىسسىزدىق دەڭگەيىن 5 پايىزعا دەيىن, حالىقتىڭ كەدەيشىلىگىن 6 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ; – يندۋستريالاندىرۋ اياسىندا 100 مىڭداعان جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ. مەملەكەت ازاماتتاردى جاڭا مامان­دىق­تارعا تەگىن وقىتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىراتىن بولادى; – ءار جىل سايىن التى ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قۇرى­لى­سىن, بەس جىل بويىنا 350 اۋرۋحانا مەن ەمحانانىڭ, 400 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن قامتاماسىز ەتۋ; – 2020 جىلعا قاراي ورتاشا كۇتىلەتىن ءومىر ۇزاقتىعىن 72 جاسقا دەيىن جانە ودان ءارى ۇلعايتۋ. حالىقتىڭ سانى 18 ميلليون ادامعا جاقىندايدى, انا مەن بالا ءولىمى ەكى ەسەگە ازايادى; – بارلىق بالالاردىڭ مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن قامتىلۋى, قازاقستاندىق جوو-لاردىڭ دەڭ­گەيى­نىڭ ارتۋى الەمدىك ستان­دارت­تارعا ساي بولادى; – اگرارلىق سەكتوردا ەڭبەك ءونىم­دىلىگى ۇلعايىپ, ەت ءونىم­دە­رى­نىڭ ەكسپورتى ونى ارتتىرۋ ءجونىن­دەگى باعدارلاما مەن اۋىل شارۋا­شىلىعىن شاعىن نەسيەلەۋ باع­دار­لاماسىن ىسكە اسىرۋ ارقىلى 60 مىڭ تونناعا جەتەدى; – ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە قولجەتىمدىلىك اۋىلدىڭ 80 پايىزىن جانە شا­عىن قالالاردىڭ 100 پايىزىن قۇرايدى; – 1400 شاقىرىمعا جۋىق جاڭا تەمىر جول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ 16 000-عا جۋىق شاقىرىمىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇر­گىزى­لەدى, اۋە تاسىمالى رى­نو­گىندا باسەكەلەستىك ورتا قۇرى­لادى; – «سامۇرىق-قازىنا» قورى­نىڭ قۇرامىنا ەنەتىن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن حا­لىقتىڭ اراسىندا ورنالاستىرۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلادى; – حالىقتىڭ قازاق ءتىلىن مەڭ­گەرۋ دەڭگەيىن 95 پايىزعا جەتكىزۋ كوزدەلۋدە; – ساياسي جۇيەنى دەموكراتيا­لان­دىرۋعا, مەملەكەتتىك ينستي­تۋت­تار­دىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ار­نالعان باعىت جالعاسىن تابا­دى. پارلامەنت كوپپارتيالى بولۋى ءتيىس; – جاۋاپتى جانە بەلسەندى سىرتقى ساياسات, ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋ جالعاسادى. جولداۋدا حالىقتىڭ بارلىق بۋىنىنا قولداۋ كورسەتۋ قاراس­تى­رىلعان. اۋىل تۇرعىندارىنا – بيزنەس-جوبالارىنا شاعىن نەسيە ءبولۋ. ال كومەكتى قاجەت ەتەتىن ازاماتتاردى مەملەكەت تاراپىنان وقىتۋ جانە جۇمىس بەرۋ. شاعىن بيزنەسكە جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر بەرۋ. پرەزيدەنت قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جانە سالۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر بارىن اتاپ كورسەتتى. تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسى بيزنەستى جانداندىرىپ, مىڭ­داعان قازاقستاندىقتارعا جۇ­مىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ بارلىعى ەكونو­مي­كانى ودان ءارى نىعايتۋ, الەۋ­مەت­تىك ماسەلەلەردى شەشۋ, قازاق­ستان­دىق ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن قاجەت. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­ستان­دىق قوعامنىڭ بىرلىگىن ساق­تاۋ وتە ماڭىزدى ەكەنىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. قازاقستاندا الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ جانە ءال-اۋقات­تى ارتتىرۋ مەملەكەتتىك ساياسات­تىڭ باستى باسىمدىعى بولعان جانە سولاي بولىپ قالا بەرەدى. «ءبىز كوپ ۇلتتى قازاق­ستاندىق قو­عامنىڭ بىرلىگى مەن كەلىسىمىن كوز­دىڭ قاراشىعىنداي ساق­تاۋعا ءتيىسپىز. بۇل – باستى جەتىستىگىمىز, ەلىمىز دامۋىنىڭ شارتى. تاۋەل­سىز­دىكتىڭ 20 جىلى ىشىندە وسىلاي بول­دى, بولاشاقتا دا سولاي بولا بەرەدى. مەن بۇل تۋرالى قايتا­لاۋ­دان ەشقاشان شارشاعان ەمەسپىن, ويتكەنى, بۇل – ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى ماسەلە. وزدەرى­ڭىز بىلەسىزدەر, بيىلعى جىلى ءبىز قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى – 1 مامىردى جاڭا پىشىندە اتاپ وتەمىز. بۇعان ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ كەرەك», – دەدى پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا. انار تولەۋحانقىزى. ----------------------------------------- سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.