04 ناۋرىز، 2011

ىزدەنبەگەن ديقاننىڭ ءىسى ونبەيدى

253 رەت كورسەتىلدى
ءتالىمى القاپتاردان مول ءونىم الۋ ءۇشىن ەگىنشىلىكتە نولدىك جانە مينيمالدى تەحنولوگيانى پايدالانۋ دەگەن تاجىريبە بار. بۇل جۇمىستاردى وبلىس اگروونەركاسىپشىلەرى قالاي جۇرگىزۋدە؟ بۇرناعى جىلى وبلىستا 13،5 گەكتار القاپقا وسى تەحنولوگيا قولدانىلسا، وتكەن جىلى ونىڭ كولەمى 15،2 مىڭ گەكتار القاپقا جەتىپتى. قورداي جانە شۋ اۋداندارىنىڭ ديقاندارى 2 سەبۋ كەشەنىن ساتىپ الىپ، بۇگىندە ول مينيمالدى تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەۋدە. ال وتكەن جىلعى كۇزدىك سەبۋدە ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنداعى «اگروحولدينگ-پودگورنىي» اكتسيونەرلىك قوعامى 1 سەبۋ كەشەنىن پايدالانعان. دەمەك، بۇل اۋداننىڭ ديقاندارى دا كۇزدىك بيداي سەبۋدە مينيمالدى تەحنولوگيانى ەنگىزە باستاعان. ەگىن شارۋاشىلىعى سالاسىندا عىلىم جەتىستىكتەرىن باتىل قولدانۋ جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەتىنىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. وسى ورايدا تاراز قالاسىنداعى سۋ شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى ۆاشينگتون شتاتى ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرىگىپ دايىنداعان «نوۋ تيل» نولدىك  تەحنولوگياسى تۋرالى ايتا كەتكەن ءجون. بۇل تەحنولوگيانى ءىس جۇزىندە قولدانۋ ءۇشىن بايزاق اۋدانىندا 2 شارۋا قوجالىعى بىرلەستىكتەرى قۇرىلىپ، ولارعا ارنايى تەحنيكا مەن تەحنولوگيالىق جابدىقتار ساتىپ اپەرىلىپتى. ول قازىر سىناقتان وتۋدە. سودان كەيىن، ەگىنشىلىكتى دامىتۋدى سۋسىز كوزگە ەلەستەتۋ قيىن. مىسالى، وبلىستىڭ كوپتەگەن اۋداندارىندا اعىن سۋ تاپشى­لىعى شەشۋى قيىن تۇيىنگە اينالىپ وتىر. مامانداردىڭ مالىمەتى بويىن­شا، وتكەن جىلى وبلىستاعى 762،3 مىڭ گەكتار ەگىستىك جەردىڭ 169،1 مىڭ گەكتارىن سۋارمالى جەر قۇ­راپتى. جانە سۋارمالى جەردىڭ 16،3 مىڭ گەكتارى نەمەسە 9،6 پايىزى سۋ جۇيەلەرىنىڭ ىستەن شىعۋىنان جانە اعىن سۋدىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن پايدالانىل­ماي قالعان. بۇل ماسەلەنى قالاي شەشۋگە بولادى؟ وتكەن جىلى وبلىستىڭ 7 اۋدانىنداعى 40 سۋ شارۋاشى­لىعى نىساندارىنا العاش رەت 650 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ، جالپى ۇزىندىعى 406 كم. ارىقتارعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپتى. سونىڭ ناتيجە­سىندە ولاردىڭ سۋ جەتكىزۋ قابىلەتى 65 پايىزعا وسكەن. بيىل وسى ماقساتقا 322 ملن. تەڭگە قاراستىرىلىپتى. – سۋارمالى جەرلەردى پايدالانۋدى 2 باعىتتا قولعا الىپ وتىرمىز. ءبىرىنشى باعىت بويىنشا  قانت قىزىلشاسى، جۇگەرى جانە مايلى داقىلداردى سۋارمالى جەرلەردە اۋىسپالى ەگىستىك جۇيەسىمەن ءوسىرۋ نەگىزىندە ءۇش تاناپتى ەگىستىكتى پايدالانۋ جانە ول داقىلداردى ەگۋ كولەمىن مەيلىنشە ارتتى­رۋ مەجەلەنىپ وتىر. بۇل باعىت قانت پەن وسىمدىك مايىن وندىرەتىن زاۋىتتاردىڭ جەرگىلىكتى شيكىزاتپەن جۇمىس ىستەۋىنە جول اشادى. سونداي-اق، قۇس فابريكالارى مەن مال بورداقىلاۋ كەشەندەرىن قۋاتتى ازىق – جۇگەرى، سويا ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل ونىمدەرگە ءوز رىنوگىمىزدا دا، ەل ىشىندە دە، الىس-جاقىن شەت ەلدەردە دە سۇرانىس ۇلكەن، – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارما­سىنىڭ باستىعى مۇرات اسىلبەكوۆ. باسقارما باستىعىنىڭ ايتۋىنشا، سۋارمالى جەرلەردى پايدالانۋداعى ەكىنشى باعىت – جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن وسىرۋدە تامشىلاتىپ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جۇيەلەرىن كەڭىنەن پايدالانۋ ەكەن. بۇگىندە وبلىستا كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتا­لىق  سالۋ قولعا الىنىپ وتىر. بۇل  بولاشاقتا جە­مىس-كوكونىس ونىمدەرىن تاراتاتىن زور ورتالىق بول­ماق. قازىر وسى ورتالىقتى جەمىس-كوكونىس ءونىم­دە­رىمەن قامتاماسىز ەتەتىن شارۋاشىلىقتار انىقتالۋدا. تامشىلاتىپ سۋارۋ تاجىريبەسىن  تابىستىڭ كەپىلى دەسە دە بولادى. وبلىس بويىنشا 2008 جىلى تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى 303 گا القاپقا ەنگىزىلسە، 2009 جىلى ول 879 گا القاپقا وسكەن. بيىل تامشىلاتىپ سۋارۋمەن قامتىلعان القاپتاردىڭ كولەمى 1610 گەكتارعا جەتكىزىلمەك. ءتىپتى، قىتايلىق فيرمالاردىڭ كومەگىنە جۇگىنە وتىرىپ، وبلىستا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىنىڭ جابدىقتا­رىن جاسايتىن زاۋىت اشۋعا دەگەن تالپىنىس تا بار. سونىمەن بىرگە، «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا كولەمى 2 مىڭ گەكتارعا جۋىق 4 القاپقا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ءۇشىن ەلەكتر جۇيەسىن جەتكىزۋ دە جوسپارلانىپ وتىر ەكەن. سونداي-اق، تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنو­لو­گياسىن ءوز ىزدەنىستەرى ارقىلى ەنگىزىپ وتىرعان شارۋا­شىلىقتار دا بار. ىزدەنبەگەن ادامنىڭ ءىسى ونبەيدى. وبلىس ديقاندا­رىنىڭ ەگىنشىلىك مادەنيەتىن كوتەرۋ جولىنداعى جاڭا ىزدەنىستەرى الداعى ۋاقىتتا مول تابىستارعا جول اشاتىنىنا سەندىرەدى. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

شىڭعىستاۋدىڭ شاكىرى

ادەبيەت • كەشە

جانى ىزگى جۋرناليست

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار