اسسيميلياتسيادان قاشۋعا شاقىردى

تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى رەدجەپ تايىپ ەردوعان گەرمانيادا تۇراتىن ءوزىنىڭ 2,5 ميلليوندىق قانداسىن نەمىس قوعامىنا ينتەگراتسيالانۋعا ۇمتىلۋعا شاقىرعانىمەن, اسسيميلياتسيادان قاشقان ءجون دەگەن ۇستانىمىن اشىق ءبىلدىردى. ول بۇل ما­لىم­دەمەسىن ديۋسسەلدورفتا 10 مىڭ تۇرىك وكىلىمەن كەزدەسۋدە جاسادى. تۇرىك ۇكىمەتى باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, نەمىس تۇرىكتەرى وزدەرىنىڭ شىققان تەگىن ۇمىتپاۋلارى ءتيىس. سونداي-اق بالالارىن ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرىك تىلىنە, سودان كەيىن بارىپ قانا نەمىس تىلىنە ۇيرەتۋلەرى كەرەك. جانە دە گەرمانيادا تۇراتىن تۇرىكتەر تاريحي وتانىنا ورال­عى­لارى كەلسە, ولارعا بارىنشا جاعداي جاساۋعا كۇش-جىگەر جۇمسالاتىن بولادى. بۇل ۇندەۋ نەمىس تارابىنىڭ نارازى­لى­عىن تۋعىزىپ جاتىر. 30 ملرد. دوللارىنا توسقاۋىل قويدى اقش قارجى مينيسترلىگى ليۆيا ليدەرى مۋاممار كاددافي مەن ليۆيا ۇكىمەتىنىڭ يەلىگىندەگى 30 ميلليارد دوللارلىق ەسەپ-شوت­تى جاۋىپ تاستادى. ليۆيا باسشىلى­عى­نا وسىنشاما قارجى قايدان كەلدى دەيتىن بول­ساق, ەلدە مول مۇناي جانە گاز قورى بار. بۇگىن­دە وسى بايلىق بيلىككە قارسىلاردىڭ قولىنا كوشىپ ۇلگەرگەن. م.كاددافيدىڭ ءوزى بولسا, حالىقتىڭ كوبى مەن جاعىندا دەگەندى كولدەنەڭ تارتىپ, بيلىكتەن وڭايلىقپەن كەتەتىن سىڭاي تانىتپاي وتىر. وسى ارالىقتا ەلدىڭ شىعىس بولىگى تولىقتاي وپپوزيتسيانىڭ باقىلاۋىنا الىنعان. بيلىككە قارسىلار بۇگىندە ەل استاناسى تريپوليگە شابۋىل جاساۋعا دايىندىققا مىقتاپ كىرىسكەن ءتارىزدى. جانە دە ولار م.كاددافيدى تاعىنان تايدىرماي تىنشىماۋعا بەل بۋعانداي. حالقىنىڭ نارازىلىعى ارتىپ كەلەدى سۇراۋ سالىنعان رەسەيلىكتەردىڭ 49 پايىزى ەلدەگى جاعدايعا كوڭىلدەرى تولمايتىنىن ءبىلدىرىپ, نارازىلىق اكتسيالارىنا شى­ع­ۋعا كەتارى ەمەس ەكەندىكتەرىن مالىمدەگەن. مۇنداي مالىمەت قوعام­دىق پىكىر قورى جۇرگىزگەن سۇراۋ سالۋلار ناتيجەسىندە بەلگىلى بولعان. 2010 جىلدىڭ سوڭىنان بەرى ەلدەگى جاعدايعا كوڭىلدەرى تول­مايتىندار سانى 17 پايىزعا ارتقان. ويتكەنى, 26 جەلتوق­سانداعى جاعداي 32 پايىزدى قۇراعان ەكەن. ال 13 اقپانداعى سۇراۋ سالۋلار بۇل كورسەتكىشتىڭ 44 پايىزعا دەيىن وسكەنىن كورسەتسە, بۇگىندە 49 پايىزعا جەتىپ جىعىلعان. رەسەي تۇرعىندارىن قىمباتشىلىق, ماتەريالدىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى الاڭداتىپ وتىرسا كەرەك. ساۋديا باحرەينگە 30 تانك كىرگىزدى ساۋد ارابياسى باحرەينگە 30 تانك جىبەرگەن. بۇل اۋىر تەحنيكالار ارالدىق باحرەيندى ماتەريكپەن جالعاستىراتىن كورول فاحدتىڭ 25 شاقىرىمدىق دامباسى ماڭىن­دا كوزگە تۇسكەن. كۋاگەرلەردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا, جەڭىل كولىكتەر ءبىراز ۋاقىت بويى تانكتەرگە جول بەرۋگە ءماجبۇر بولعان. بۇل جونىندە ەگيپەتتىڭ Al-Masry Al-Youm گازەتى جاريا ەتتى. اتال­عان باسىلىم ساۋديا اسكەري تەحنيكاسىنىڭ باحرەينگە ەنۋى بۇ­رىن-سوڭدى بولماعان وقيعا ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. ال باحرەيندە كۇنى بۇ­گىنگە دەيىن ەلدەگى ازشىلىق بولىپ تابىلاتىن سۇننيتتەن شىققان كورول اۋلەتىنە قارسى شيتتەردىڭ نارازىلىق اكتسياسى جالعاسىپ جاتىر. قارۋى ءۇشىن قارجى تالاپ ەتتى رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ ليۆيا رەسەيگە قارۋ-جاراق ساتۋ بويىنشا ورىندالعان بارلىق كەلىسىم-شارتتار ءۇشىن, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى قويعان شەكتەۋلەرگە قارا­ماستان, بارلىق اقشانى تولەۋى ءتيىس دەپ مالىمدەدى. س.لاۆروۆ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سانكتسياسى ەلدەگى قالىپتاسقان جاع­دايعا وراي ورىندى قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. ءبىز كورىپ وتىرعان جاع­دايدا وسىنداي شەشىم قابىلدانباعانى تۇسىنىكسىز بولار ەدى, دەدى رە­سەيدىڭ باس ديپلوماتى. بىراق رەسەي سانكتسيا قابىلدانعانعا دەيىن ورىن­دالعان بارلىق كەلىسىم-شارتتىڭ تولەنگەنىن ءۇزىلدى-كەسىلدى تالاپ ەتەدى. راحموننىڭ ۇلى كونتراباندامەن كۇرەسەدى تاجىكستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇلكەن ۇلى رۋستام ەمومالي باسشى­لىق قىزمەتكە تاعايىن­دالدى. وعان كونتراباندامەن جانە كەدەندىك ەرەجەلەردى بۇزۋمەن كۇرەس جونىندەگى باسقارما تىزگىنى سەنىپ تاپ­سىرىلدى. بۇل لاۋازىمنىڭ كەدەن قىزمەتىنە تىكەلەي قاتىسى بار. جاڭا باسشى قازىردىڭ وزىندە باسقارما قىزمەتكەرلەرىنە تانىستىرىلىپ ۇلگەرىلگەن. بۇعان دەيىن ر.ەمومالي ينۆەستيتسيا جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتە جۇمىس ىستەپتى. وندا ول شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جونىندەگى باسقارماعا جەتەكشىلىك ەتكەن كورىنەدى. تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحموننىڭ جەتى قىزى جانە ەكى ۇلى بار. ءبىر قىزى دا مەملەكەتتىك قىزمەتتە, ياعني ەل سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەكەن. باس كەدەنشى – قوس ازاماتتىق يەسى قىرعىزستان پارلامەنتىنىڭ دەپۋتات­تارى ەل كەدەن قىزمەتىنىڭ باسشىسى قۋانىچ­بەك كۋلماتوۆتىڭ وتستاۆكاعا كەتۋىن تالاپ ەتتى. ولار شەنەۋنىكتىڭ رەسەي ازاماتى دا بولىپ تابىلاتىنىن, وسىعان بايلانىستى ونىڭ جوعارى مەملەكەتتىك لاۋازىم يەلەنۋگە قۇقى جوق ەكەنىن كولدەنەڭ تارتتى. قىرعىزستاننىڭ باس كەدەنشىسىنىڭ اتىنا نارازىلىقتى «رەسپۋبليكا» (بيلەۋشى كواليتسياعا كىرەتىن فراكتسيالاردىڭ ءبىرى) فراكتسياسىنان دەپۋتات تىنىچتىق شاينازاروۆ نەگىزدەپ بەردى. ول قولىندا رەسەي فەدەرالدى ميگراتسيالىق قىزمەتىنىڭ دەرەكتەرى بار ەكەنىن جاريا ەتە كەلىپ, كۋلماتوۆتىڭ رەسەي ازاماتى بولىپ تابىلاتىنى انىق ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. دەپۋتاتتىڭ تالابىن وپپوزيتسياداعى «اتا مەكەن» فراكتسياسىنىڭ ليدەرى ومىربەك تەكەباەۆ تا قوستادى. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا: • ستوكگولم حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپ­شىلارى مينسك م.كاددافي رەجىمىن قارۋ-جاراقپەن قام­تاما­سىز ەتتى دەپ كۇدىكتەنەتىنىن جاريا ەتتى. ولاردا كۇدىكتەرىن ايعاقتايتىن بىرقاتار دايەكتەر بار كورىنەدى. • ءۇندىستان سوتى 2002 جىلدىڭ 27 اقپانىندا 59 ادامنىڭ ولىمىنە سوقتىرعان پويىز ءورتىن ۇيىمداستىرعان 11 قىل­مىس­كەردى ەندى عانا ءولىم جازاسىنا كەسكەن ۇكىم شىعاردى. تاعى 20 قىلمىسكەر ءومىر بويى تۇرمەدە وتىراتىن جازاعا كەسىلدى. • يراندا وپپوزيتسيا ليدەرلەرى مير-حوسەين مۋساۆي مەن مەحدي كاررۋبي تۇتقىنعا الىندى. ولاردىڭ زايىپتارى دا تۇرمەگە قامالعان. اتالعان وپپوزيتسيونەرلەر بۇعان دەيىن ءۇي قاماعىندا ۇستالىپ كەلگەن بولاتىن. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.